جستارها - پایگاه خبری تخصصی اتاق روشن پرس

ورود به بحث اقتصاد عکاسی نیازمند درک این نکته است که عکس در دنیای امروز دیگر تنها یک کاغذ چاپ‌شده یا یک فایل دیجیتال ساده نیست؛ عکس یک دارایی فکری و یک کالای سرمایه‌ای است.

نام‌گذاری کتاب «اتاق روشن» توسط رولان بارت، فراتر از یک ارجاع تاریخی به ابزارهای نوری است. این عنوان، دریچه‌ای به سوی هستی‌شناسی عکاسی، مفهوم «این بوده است» و پیوند ناگسستنی میان نور، حافظه و فقدان می‌گشاید که در آن تصویر نه به مثابه یک بازنمایی صرف، بلکه به عنوان گواهی حضور گذشته عمل می‌کند.

آیا عکاس یک هنرمندِ آفریننده است یا تنها یک تکنسین که لحظه‌ها را ثبت می‌کند؟ رولان بارت با انتخاب واژه‌ی «اپراتور»، پاسخِ تکان‌دهنده‌ای به این پرسش می‌دهد.

چرا ما به عکس‌ها بیش از نقاشی‌ها اعتماد می‌کنیم؟ پاسخ رولان بارت در یک عبارتِ کوتاه نهفته است: «این-بوده-است».

چرا برخی عکس‌ها ما را جذب می‌کنند اما برخی دیگر به قلبمان شلیک می‌شوند؟ رولان بارت با معرفی دو مفهوم «استودیوم» و «پونکتوم»، پرده از رازِ این تفاوت برمی‌دارد. در سومین مقاله از مجموعه «کُدِ بارت»، به بررسی آن جزییاتِ کوچک و تصادفی می‌پردازیم که تمامِ منطق و زیبایی‌شناسی عکس را به هم می‌ریزد تا ما را با حقیقتِ گزنده‌ی واقعیت روبرو کند.

چگونه می‌توان با بكارگيري مونتاژ ديالكتيكي در عكاسي به روايتگري پرداخت

سانتاگ در نظریات خود، عکاسی را صرفاً یک فعالیت هنری یا فنی نمی‌دید؛ بلکه آن را یک «عملکردِ سیاسی و اخلاقی» تلقی می‌کرد

«اتاق روشن» تنها کتابی درباره‌ی عکاسی نیست؛ یک سفرِ درونی و دردناک است که از میان آلبوم‌های خانوادگی می‌گذرد. رولان بارت در این اثر، با کنار گذاشتنِ عصایِ خشکِ منطق، به دنبالِ جوهرِ زندگی در قاب‌های ساکن می‌گردد. در دومین شماره از مجموعه‌ی «کُدِ بارت»، به بررسی ساختارِ دوگانه‌ی این کتاب می‌پردازیم و واکاوی می‌کنیم که چگونه مرگِ مادر، به موتور محرکِ یکی از مهم‌ترین نظریاتِ تاریخ عکاسی تبدیل شد. اگر می‌خواهید بدانید چرا بارت «عکس باغ زمستانی» را از ما پنهان کرد، این مقاله راهنمای شماست.

آیا عکس‌ها صرفاً اسنادی بصری برای ثبت تاریخ هستند یا ابزاری برای جریحه‌دار کردن روح؟ رولان بارت، فیلسوف نامدار فرانسوی، در شاهکار خود «اتاق روشن»، عکاسی را از بند تعاریف خشک آکادمیک رها کرد و میان دو تجربه متمایز مرز کشید: «استودیوم» که ما را به آگاهی فرهنگی می‌رساند و «پونکتوم» که همچون تیری قلبمان را نشانه می‌رود. در قاب نهم، ضمن بررسی دقیق این دو مفهوم، به تئاتر ارواح در عکاسی خیابانی سفر می‌کنیم و با تحلیل آثار «ویویان مایر»، در جستجوی آن لحظه‌ی قطعی خواهیم بود که زبان در برابر عکس باز می‌ماند و سکوت آغاز می‌شود.

رولان بارت با کتاب «اسطوره‌شناسی‌ها» به ما آموخت که چگونه تصاویر را به مثابه‌ی کدهایی سیاسی و فرهنگی «بخوانیم»، اما در «اتاق روشن» به کشف بزرگ‌تری نائل شد: اینکه عکس در عمیق‌ترین لایه‌ی خود، فراتر از هر زبانی می‌ایستد. در این مقاله، نخستین کُد از مجموعه‌ی دهگانه‌ی بارت را بررسی می‌کنیم؛ گذارِ پرماجرای او از دنیای پرهیاهوی نشانه‌ها به ساحتِ صامت و مادیِ «این-بوده-است». جایی که فیلسوف، قلمِ نشانه‌شناسی را زمین می‌گذارد تا در برابر عظمتِ حضور، سکوت کند.