به گزارش اتاق روشن پرس، جری گی (Jerry Gay)، عکاس سرشناس آمریکایی، فتوژورنالیست برجسته و برنده جایزه پولیتزر عکاسی خبری (Pulitzer Prize for Spot News Photography)، که با ثبت یکی از تأثیرگذارترین تصاویر تاریخ عکاسی مطبوعاتی از چهار آتش‌نشان خسته پس از عملیات مهار آتش‌سوزی به شهرت رسید، روز ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۲ مهر ۱۴۰۵، در ۷۹ سالگی و چند هفته پیش از هشتادمین سالروز تولدش درگذشت؛ عکاسی که در طول فعالیت حرفه‌ای خود توانست با نگاهی متفاوت به رویدادهای روزمره، لحظاتی از خستگی، اندوه، سکوت و پیچیدگی‌های زندگی انسان را به تصاویری ماندگار در تاریخ عکاسی خبری جهان تبدیل کند.
خبر درگذشت این عکاس برجسته از سوی دخترش، الن بون (Ellen Bohn)، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی اینستاگرام (Instagram) تأیید شد؛ پیامی که در آن خانواده جری گی ضمن اعلام درگذشت آرام او، از جایگاه حرفه‌ای این عکاس برنده پولیتزر و نقش پررنگش به‌عنوان پدر، پدربزرگ و دوستی صمیمی برای اطرافیان یاد کردند.
الن بون در پیام خود اعلام کرد که خانواده با اندوه فراوان خبر درگذشت جری گی ۷۹ ساله را به اطلاع دوستان و علاقه‌مندان می‌رسانند و از محبت‌ها، خاطرات و لحظات ارزشمندی که دیگران با او به اشتراک گذاشته‌اند، قدردانی می‌کنند.
درگذشت جری گی یادآور دوران مهمی از تاریخ عکاسی مطبوعاتی آمریکاست؛ دوره‌ای که عکاسان خبری با دوربین‌های آنالوگ، فیلم‌های سیاه‌وسفید و امکانات محدود تصویربرداری، برای ثبت لحظات تعیین‌کننده رویدادها به شناخت عمیق سوژه، حضور مستمر در میدان خبر و توانایی تشخیص لحظاتی نیاز داشتند که شاید تنها برای کسری از ثانیه اتفاق می‌افتادند.
جری گی که بود؟ زندگی و فعالیت حرفه‌ای عکاس برنده پولیتزر
جری گی از دوران جوانی به عکاسی سیاه‌وسفید (Black-and-White Photography) علاقه‌مند شد و با ورود به مؤسسه عکاسی بروکس (Brooks Institute of Photography)، آموزش تخصصی خود را در این حوزه ادامه داد؛ مسیری که زمینه ورود او به دنیای عکاسی خبری حرفه‌ای و ثبت رویدادهای مهم اجتماعی و خبری آمریکا را فراهم کرد.
او پس از آغاز فعالیت حرفه‌ای به‌عنوان عکاس خبری یا فتوژورنالیست (Photojournalist)، در تحریریه چند روزنامه معتبر آمریکایی مشغول به کار شد و در طول سال‌های فعالیت خود برای رسانه‌هایی از جمله دیلی هرالد (The Daily Herald)، سیاتل تایمز (The Seattle Times)، نیوزدی (Newsday) و لس‌آنجلس تایمز (Los Angeles Times) عکاسی کرد.
ویژگی شاخص آثار جری گی، توجه دقیق به جزئیاتی بود که در جریان رویدادهای خبری معمولاً از نگاه مخاطبان و حتی دیگر عکاسان دور می‌ماند؛ جزئیاتی که می‌توانستند در یک قاب تصویری، ابعاد انسانی یک حادثه را بهتر از روایت‌های رسمی و گزارش‌های متعارف خبری به نمایش بگذارند.
اگرچه فعالیت حرفه‌ای او حوزه‌های مختلفی از عکاسی خبری را در بر می‌گرفت، شهرت جهانی جری گی بیش از هر چیز با تصویری گره خورده است که در سال ۱۹۷۴ از چهار آتش‌نشان خسته ثبت کرد؛ عکسی که در نگاه نخست صحنه‌ای ساده از پایان یک عملیات امدادی به نظر می‌رسد، اما در لایه‌های عمیق‌تر، تصویری تأثیرگذار از فرسودگی جسمی، سکوت و فشار روانی انسان‌هایی است که برای نجات دیگران با خطر روبه‌رو شده‌اند.
عکس تاریخی «وقفه‌ای در نبرد» چگونه ثبت شد؟
یکی از مهم‌ترین لحظات دوران حرفه‌ای جری گی در تاریخ ۱۱ اکتبر ۱۹۷۴، برابر با ۱۹ مهر ۱۳۵۳، رقم خورد؛ زمانی که او به‌عنوان عکاس روزنامه سیاتل تایمز مشغول فعالیت بود و در جریان پوشش یک آتش‌سوزی در منطقه بورین (Burien) در ایالت واشنگتن آمریکا، تصویری ثبت کرد که بعدها عنوان یکی از مشهورترین عکس‌های تاریخ عکاسی خبری را به خود اختصاص داد.
این عکس که با عنوان «وقفه‌ای در نبرد» (A Lull in the Battle) شناخته می‌شود، چهار آتش‌نشان را نشان می‌دهد که پس از ساعت‌ها مقابله با آتش‌سوزی یک خانه، در کنار تپه‌ای گلی و در میان دود و آثار برجای‌مانده از حادثه نشسته‌اند و در سکوتی سنگین، لحظاتی را برای استراحت سپری می‌کنند.
بر اساس گزارشی که نشریه سیاتل پی‌آی (Seattle PI) در سال ۲۰۰۲ منتشر کرد، جری گی هنگام ثبت این تصویر تنها ۲۷ سال داشت و در ساعات تاریک بامداد، زمانی که از طریق دستگاه دریافت امواج رادیویی خود متوجه اعلام عملیات آتش‌نشانی شد، تصمیم گرفت به محل حادثه مراجعه کند.
او در حالی به منطقه بورین رسید که آتش‌نشانان بخش عمده آتش‌سوزی را مهار کرده بودند و مرحله اصلی عملیات رو به پایان بود، اما به‌جای ترک محل به دلیل پایان یافتن لحظات پرهیجان حادثه، مسیر خود را از میان گل‌ولای، مه و دود تند و آزاردهنده ادامه داد تا سرانجام با صحنه‌ای مواجه شد که توجه او را به خود جلب کرد.
چهار آتش‌نشان خسته در کنار یک خاکریز گلی نشسته بودند و چهره‌هایشان از فشار جسمی و روانی عملیات حکایت داشت؛ لحظه‌ای که برخلاف تصاویر متداول از شعله‌های آتش، عملیات نجات و حرکت سریع نیروهای امدادی، سکوت و آرامش سنگین پس از پایان یک موقعیت خطرناک را نشان می‌داد.
جری گی در گفت‌وگو با سیاتل پی‌آی درباره لحظه ثبت این تصویر توضیح داده بود که تقریباً شش تا هشت فریم از آتش‌نشانان ثبت کرده و آنچه توجه او را برانگیخته، حالت عمیق و متفکرانه چهره‌های آنان بوده است؛ حالتی که نشان می‌داد این افراد در سکوت مشغول مرور اتفاقاتی هستند که لحظاتی پیش تجربه کرده‌اند.
تصویری که از یک مأموریت معمولی خبری به شاهکاری جهانی تبدیل شد
آنچه در ابتدا تنها یک مأموریت روزمره برای پوشش آتش‌سوزی یک ساختمان به نظر می‌رسید، به ثبت تصویری انجامید که توانست نگاه تازه‌ای به نقش آتش‌نشانان و نیروهای امدادی در جامعه ارائه دهد.
در بسیاری از تصاویر خبری مرتبط با حوادث، تأکید اصلی بر نمایش لحظات بحرانی، خطر، سرعت عمل و تلاش نیروهای امدادی است، اما جری گی در عکس «وقفه‌ای در نبرد» تصمیم گرفت دوربین خود را به سوی لحظه‌ای معطوف کند که عملیات تقریباً پایان یافته و چهره واقعی خستگی انسان‌ها آشکار شده بود.
چهار آتش‌نشان در این تصویر نه در حال مبارزه با شعله‌های آتش، بلکه در شرایطی دیده می‌شوند که فشار یک حادثه سخت بر بدن و ذهن آنان باقی مانده و سکوت حاکم بر صحنه، احساسات پیچیده‌ای از فرسودگی، تأمل و آرامش پس از خطر را منتقل می‌کند.
این عکس در همان روز در روزنامه سیاتل تایمز با عنوان «A Lull in the Battle» منتشر شد و با ارائه تصویری متفاوت از نیروهای امدادی، توجه مخاطبان و جامعه عکاسی خبری را به خود جلب کرد.
عنوان این اثر را می‌توان «وقفه‌ای در نبرد» یا «آرامش کوتاه میان نبرد» ترجمه کرد؛ نامی که با فضای بصری تصویر هماهنگی دارد و تلاش آتش‌نشانان برای مهار آتش را به نبردی دشوار تشبیه می‌کند که در پایان آن، لحظه‌ای کوتاه برای توقف و بازاندیشی فرا رسیده است.
شباهت عکس آتش‌نشانان خسته به تصاویر جنگ ویتنام
یکی از دلایل اهمیت تاریخی عکس جری گی، شباهت فضای احساسی و ترکیب‌بندی آن به برخی تصاویر مشهور عکاسی جنگ، به‌ویژه عکس‌های سربازان آمریکایی در جنگ ویتنام (Vietnam War)، عنوان شده است.
در بسیاری از عکس‌های جنگ ویتنام، سربازان پس از پایان درگیری‌های سنگین در حالت‌هایی از خستگی، سکوت، اندوه و تأمل دیده می‌شوند؛ لحظاتی که برخلاف تصاویر رسمی و تبلیغاتی جنگ، جنبه انسانی و روانی تجربه حضور در میدان نبرد را به نمایش می‌گذارند.
عکس جری گی نیز بدون آنکه صحنه‌ای از جنگ نظامی را به تصویر کشیده باشد، از نظر فضای احساسی چنین تأثیری ایجاد می‌کند و نشان می‌دهد مواجهه با خطر، فشار جسمی و مسئولیت نجات جان انسان‌ها می‌تواند تجربه‌ای عمیق و فرساینده باشد.
چهار آتش‌نشان در تصویر، چهره‌هایی قهرمانانه و نمایشی ندارند و همین فقدان ژست‌های معمول قهرمانی، بر قدرت روایت بصری اثر افزوده است؛ زیرا مخاطب با انسان‌هایی واقعی روبه‌رو می‌شود که پس از انجام وظیفه دشوار خود، برای لحظاتی به استراحت و بازیابی توان جسمی و ذهنی نیاز دارند.
از منظر عکاسی مستند اجتماعی (Social Documentary Photography)، چنین تصویری نمونه‌ای از قدرت ثبت لحظات غیرمنتظره در روایت زندگی انسان‌هاست؛ لحظاتی که ممکن است در جریان یک رویداد بزرگ کمتر مورد توجه قرار گیرند، اما در نهایت معنای عمیق‌تری از تجربه انسانی را آشکار کنند.
جایزه پولیتزر سال ۱۹۷۵ برای یک عکس فراموش‌نشدنی
عکس «وقفه‌ای در نبرد» در سال ۱۹۷۵ موفق شد جایزه پولیتزر عکاسی خبری فوری (Pulitzer Prize for Spot News Photography) را برای جری گی به ارمغان بیاورد؛ جایزه‌ای معتبر که یکی از مهم‌ترین افتخارات حرفه‌ای او محسوب می‌شود و نام این عکاس را در تاریخ عکاسی مطبوعاتی آمریکا ماندگار کرد.
جایزه پولیتزر (Pulitzer Prize) از شناخته‌شده‌ترین جوایز جهان در حوزه روزنامه‌نگاری، ادبیات و هنر است و دریافت آن در بخش عکاسی خبری، نشان‌دهنده اهمیت رسانه‌ای و قدرت روایت تصویری یک اثر به شمار می‌رود.
موفقیت عکس جری گی از این جهت اهمیت دارد که تصویر برنده، برخلاف بسیاری از عکس‌های خبری پرهیجان، صحنه اصلی حادثه یا لحظه مقابله با آتش را نشان نمی‌دهد، بلکه به پیامدهای انسانی حادثه توجه کرده و با ثبت لحظه‌ای آرام، روایتی عمیق از ماهیت کار آتش‌نشانان ارائه می‌کند.
این رویکرد یادآور یکی از اصول مهم فتوژورنالیسم حرفه‌ای است؛ اینکه ارزش خبری یک تصویر همیشه به شدت حرکت، خشونت رویداد یا بزرگی حادثه وابسته نیست و گاهی سکوت، حالت چهره و زبان بدن سوژه‌ها می‌تواند داستانی تأثیرگذارتر روایت کند.
جری گی و ثبت عکس‌های مشهور تد باندی، قاتل زنجیرهای آمریکا
اگرچه تصویر آتش‌نشانان خسته مهم‌ترین اثر شناخته‌شده جری گی به شمار می‌رود، فعالیت حرفه‌ای این عکاس تنها به ثبت حوادث و رویدادهای امدادی محدود نبود و او در جریان پوشش پرونده‌های مهم جنایی آمریکا نیز تصاویر قابل توجهی ثبت کرد.
از جمله مشهورترین آثار او می‌توان به عکس‌های تد باندی (Ted Bundy)، قاتل زنجیرهای بدنام آمریکایی، اشاره کرد که در دهه ۱۹۷۰ به یکی از چهره‌های خبرساز پرونده‌های جنایی ایالات متحده تبدیل شده بود.
در ژوئن ۱۹۷۷، برابر با خرداد و تیر ۱۳۵۶، تد باندی هنگام انتقال از زندان شهرستان گارفیلد (Garfield County Jail) به شهر اسپن (Aspen) در ایالت کلرادو برای حضور در جلسه مقدماتی دادگاه، از پنجره طبقه دوم ساختمان دادگاه گریخت و پس از چند روز حضور در مناطق جنگلی، دوباره بازداشت شد.
بر اساس گزارش نشریه ادموندز بیکن (Edmonds Beacon)، چند ماه پس از این فرار، جری گی فرصتی پیدا کرد تا از باندی در زندان شهرستان عکاسی کند؛ موقعیتی که به ثبت یکی از تصاویر سیاه‌وسفید مشهور از این چهره جنایی انجامید.
در این عکس، باندی در محیط زندان و در حالی دیده می‌شود که پاهایش با زنجیر بسته شده‌اند و پشت یک میز نشسته است؛ او کتابی در دست دارد و با نگاهی نافذ به دوربین خیره شده، در حالی که زاویه پایین دوربین، فضای غیرمعمول و سنگین تصویر را تشدید کرده است.
نگاه متفاوت جری گی به تد باندی؛ عکاسی بدون داوری
یکی از ویژگی‌های قابل توجه عکس جری گی از تد باندی، شیوه ارتباط عکاس با سوژه و انتخاب زاویه‌ای است که به‌جای تأکید بر ظاهر متعارف یک تصویر خبری از متهم یا زندانی، محیط، وضعیت جسمی و حالت روانی او را در یک قاب ترکیب می‌کند.
جری گی در گفت‌وگو با ادموندز بیکن توضیح داده بود که هنگام عکاسی، تلاش کرده اجازه دهد باندی رفتار طبیعی خود را در مقابل دوربین نشان دهد و بدون مداخله مستقیم در حالت نشستن یا رفتار او، شرایطی برای ثبت تصویر فراهم شود.
او گفته بود که برای ثبت عکس روی زمین قرار گرفته و در حالی که باندی با زنجیرهای بسته‌شده به پاهایش مشغول مطالعه کتاب حقوقی خود بوده، دوربین را از زاویه‌ای بسیار پایین به سوی او گرفته است.
از نگاه گی، وظیفه او در آن لحظه قضاوت درباره شخصیت یا اقدامات باندی نبود، بلکه باید تلاش می‌کرد واقعیت موجود را مستند کند و با حفظ ارتباط حرفه‌ای با سوژه، فرصتی برای ثبت تصویری صادقانه به دست آورد.
این دیدگاه به معنای نادیده گرفتن جرائم یا مسئولیت‌های حقوقی سوژه نیست، بلکه بیانگر تمایز میان نقش عکاس مستند و نقش قاضی یا مأمور تحقیق در مواجهه با یک شخصیت جنایی است؛ تمایزی که در اصول حرفه‌ای عکاسی خبری و روزنامه‌نگاری تصویری اهمیت زیادی دارد.
اهمیت زاویه دید در عکس‌های سیاه‌وسفید جری گی
بررسی دو اثر مشهور جری گی، یعنی عکس آتش‌نشانان خسته و تصویر تد باندی، نشان می‌دهد انتخاب زاویه دید و توجه به زبان بدن سوژه‌ها از عناصر مهم شیوه عکاسی او بوده‌اند.
در عکس آتش‌نشانان، نشستن چهار نفر در کنار یکدیگر و حالت متفکرانه چهره‌هایشان، روایتی از خستگی و فشار عملیات ایجاد می‌کند، در حالی که در تصویر تد باندی، حضور زنجیرها، کتاب و نگاه مستقیم سوژه، فضایی متفاوت و پیچیده به وجود می‌آورد.
وجه مشترک این دو تصویر، تلاش برای ثبت لحظه‌ای است که شخصیت انسانی سوژه را فراتر از عنوان خبری او نشان می‌دهد؛ خواه آتش‌نشانانی باشند که پس از یک عملیات دشوار استراحت می‌کنند و خواه فردی متهم به جرائم سنگین که در محیط زندان مقابل دوربین قرار گرفته است.
استفاده از عکاسی سیاه‌وسفید نیز در این آثار بر توجه مخاطب به فرم، نور، بافت، حالت چهره و روابط میان عناصر تصویر می‌افزاید و باعث می‌شود روایت بصری کمتر تحت تأثیر رنگ‌های محیط قرار گیرد.
البته اهمیت تاریخی این تصاویر تنها به ویژگی‌های زیبایی‌شناختی آنها وابسته نیست و ارزش مستندشان نیز از حضور عکاس در موقعیت‌های واقعی، ثبت لحظه و ارتباط مستقیم تصاویر با رویدادهای خبری ناشی می‌شود.
جایگاه جری گی در تاریخ عکاسی خبری و مستند جهان
فعالیت حرفه‌ای جری گی یادآور دورانی از تاریخ فتوژورنالیسم است که در آن عکاسان خبری، علاوه بر تسلط بر تجهیزات آنالوگ و فرایند ظهور و چاپ عکس، باید مهارت بالایی در تشخیص موقعیت‌های انسانی و روایت تصویری رویدادها می‌داشتند.
در آن دوران، محدودیت تعداد فریم‌های فیلم، دشواری مشاهده فوری نتیجه عکاسی و ضرورت ارسال سریع تصاویر به تحریریه، شرایطی ایجاد می‌کرد که انتخاب لحظه مناسب اهمیت فوق‌العاده‌ای داشته باشد.
جری گی با ثبت عکس «وقفه‌ای در نبرد» نشان داد که یک عکاس خبری برای خلق تصویری ماندگار لزوماً نباید در مرکز پرهیجان‌ترین لحظه یک حادثه قرار گیرد، بلکه گاهی مشاهده دقیق پیامدهای آن رویداد و ثبت واکنش‌های انسانی می‌تواند به تصویری با قدرت ماندگاری بسیار بیشتر منجر شود.
این نگاه، یکی از ویژگی‌های مهم عکاسی مستند و روزنامه‌نگاری تصویری است که در آن عکاس تلاش می‌کند علاوه بر نمایش آنچه اتفاق افتاده، تجربه انسانی افراد حاضر در رویداد را نیز برای مخاطب قابل درک کند.
به همین دلیل، تصویر چهار آتش‌نشان خسته همچنان نمونه‌ای ارزشمند برای بررسی رابطه میان خبر، احساس، ترکیب‌بندی و روایت بصری در آموزش عکاسی خبری به شمار می‌رود.
میراث جری گی؛ ثبت انسان در لحظه‌های فراتر از خبر
درگذشت جری گی در ۷۹ سالگی، پایان زندگی یکی از عکاسان تأثیرگذار آمریکایی را رقم زد که نامش با یکی از مشهورترین تصاویر تاریخ عکاسی خبری پیوند خورده است؛ عکاسی که توانست در جریان یک مأموریت معمولی، لحظه‌ای را تشخیص دهد که از رویداد اصلی فراتر می‌رفت و تصویری از وضعیت انسانی نیروهای امدادی ارائه می‌کرد.
آثار او یادآور این واقعیت هستند که یک عکس خبری موفق تنها اطلاعات یک حادثه را منتقل نمی‌کند، بلکه می‌تواند احساسات، شرایط اجتماعی و تجربه‌های مشترک انسانی را نیز در قالب یک تصویر ثبت کند.
عکس «وقفه‌ای در نبرد» پس از گذشت بیش از نیم‌قرن از زمان ثبت، همچنان نمونه‌ای ماندگار از عکاسی خبری انسان‌محور محسوب می‌شود؛ تصویری که بدون نمایش شعله‌های بزرگ آتش یا لحظه‌های پرهیجان عملیات امدادی، توانسته است داستانی تأثیرگذار از انسان‌هایی روایت کند که پس از مقابله با خطر، برای لحظاتی در سکوت فرو رفته‌اند.
میراث حرفه‌ای جری گی را می‌توان در همین توانایی خلاصه کرد؛ دیدن داستان انسانی در دل یک رویداد خبری و ثبت لحظه‌ای که شاید در نگاه دیگران عادی باشد، اما در قاب دوربین یک عکاس آگاه به تصویری ماندگار در تاریخ تبدیل شود.
مترجم: نازنین مالکی
Saturday, 24 October , 2026