یکی از نایاب‌ترین و کهن‌ترین نسخه‌های چاپ اول عکس نمادین «مادر مهاجر» اثر دوروتی لنگ با برآورد قیمت ۱۵۰ هزار دلار در کنار اثری سترگ از مجموعه تئاترهای هیروشی سوگیموتو در حراجی آنلاین ساتبیز به فروش گذاشته شد.

به گزارش اتاق روشن پرس، حراج آنلاین تخصصی عکس و آثار چاپی خانه حراج معتبر ساتبیز (Sotheby’s) برای ماه اکتبر، از تاریخ ۱۰ مهر ۱۴۰۵ خورشیدی (برابر با ۱ اکتبر ۲۰۲۶ میلادی) با ارائه مجموعه‌ای چشمگیر آغاز شده است که در صدر آنها یک نسخه استثنایی و به غایت کهن از عکس جاودانه «مادر مهاجر» (Migrant Mother) شاهکار بی‌بدیل دوروتی لنگ (Dorothea Lange) قرار دارد؛ تصویری نمادین که در کنار پرتره تاریخی «دختر افغان» (Afghan Girl) اثر استیو مک‌کوری (Steve McCurry)، به عنوان مشهورترین و اثرگذارترین پرتره‌های عکاسی از انسان در تاریخ عکاسی جهان شناخته می‌شوند. دوروتی لنگ این عکس بنیادین را در اسفند ۱۳۱۴ خورشیدی (مارس ۱۹۳۶ میلادی) در جریان مأموریت رسمی خود برای مستندسازی بحران معیشتی کارگران مهاجر مزارع کالیفرنیا به سفارش «اداره بازاسکان» (Resettlement Administration) ثبت کرد؛ نهادی فدرال که در سال ۱۹۳۵ بنیان نهاده شد و بعدها به «اداره امنیت کشاورزی» (Farm Security Administration – FSA) تغییر نام داد و ثمره این پروژه، تصویر چهره خسته، پرامید اما نگران فلورنس اوونز تامسون (Florence Owens Thompson) و فرزندان خردسالش بود که به نماد ابدی و ملموس رنج انسانی در عصر «بحران رکود بزرگ» (The Great Depression) آمریکا بدل گردید.

به تأکید کارشناسان ارشد خانه حراج ساتبیز، آنچه جایگاه تاریخی و ارزش مادی این نسخه خاص را تا مرز ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار دلار ارتقا بخشیده، صرفاً قدمت چاپ آن بین سال‌های ۱۹۳۶ تا ۱۹۳۷ میلادی نیست، بلکه حفظ و رؤیت جزئیاتی بکر و نایاب است؛ از جمله مهر و امضای رسمی اداره بازاسکان و به ویژه حضور انگشت شست فلورنس تامسون در گوشه راست و پایین کادر که در پرینت‌ها و نسخه‌های چاپی رسمی دهه‌های بعد به دست عکاس و ادیتورها روتوش و حذف گردید و این نسخه را به سندی ناب از وضعیت اولیه نگاتیو تبدیل کرده است. داستان تولد این عکس دراماتیک نیز از شم قوی و مکاشفه شهودی دوروتی لنگ سرچشمه می‌گیرد؛ چرا که او پس از یک ماه رانندگی مداوم در راه‌های بین‌شهری کالیفرنیا، هنگام بازگشت به برکلی، از کنار تابلوی یک اردوگاه موقت چادرنشینان کارگر در نزدیکی نیپومو (Nipomo) عبور کرد و پس از طی چند مایل، صدایی درونی او را واداشت تا مسیر را بازگردد و به میان چادرها برود. لنگ با دوربین قطع بزرگ گرافلکس ۴×۵ اینچی (4×5-inch Graflex camera) خود به تدریج کادربندی‌ها را از نماهای باز به پرتره‌های صمیمی‌تر نزدیک کرد تا سرانجام این شاهکار شکل گرفت؛ چهره‌ای آبدیده از مصائب روزگار که دستش را بر گونه گذاشته، در حالی که دو فرزندش به شانه‌های او تکیه داده و سر خود را از لنز دوربین برگردانده‌اند.

این عکس تکان‌دهنده بلافاصله در روزنامه «سن فرانسیسکو نیوز» (San Francisco News) ذیل مقاله بنیادین «معامله جدید برای این مادر و فرزندش چه معنایی دارد؟» به چاپ رسید و توانست موجی عظیم از توجه افکار عمومی و دولت را به بحران نادیده‌گرفته‌شده کارگران مهاجر غرب آمریکا معطوف سازد، به طوری که اثر از یک سند ژورنالیستی روزمره فراتر رفت و به اثری با هویت استتیک و اسطوره‌ای در موزه‌های هنر معاصر جهان تبدیل شد. علاوه بر این اثر دوروتی لنگ، الماس دیگر حراج پاییزه ساتبیز، اثر منحصربه‌فرد عکاس و فیلسوف معاصر ژاپنی، هیروشی سوگیموتو (Hiroshi Sugimoto)، با عنوان تالار موسیقی رادیو سیتی، نیویورک (Radio City Music Hall, New York City) است؛ شاهکاری از مجموعه نامدار «تئاترها» (Theaters series) که در قالب یک نوردهی طولانی‌مدت (Long exposure) پیوسته در تمام طول مدت پخش یک فیلم سینمایی به ثبت رسیده است.

در این تصویر شگفت‌انگیز که در ابعاد بزرگ ۴۷ در ۵۸ و سه‌چهارم اینچ اجرا شده، نور انباشته و متراکم پروژکتور سینمایی تمام فضا و معماری شاخص سبک آرت دکو (Art Deco) تالار رادیو سیتی را با دقتی میکروسکوپی آشکار کرده و پرده نمایش را به توده‌ای از سفیدی خالص و درخشان بدل ساخته است؛ تصویری تجریدی که طی آن تمامی تماشاگران سالن به دلیل حرکات پیوسته محو شده و ردی جز نور خالص و هندسه مواج ردیف صندلی‌ها باقی نمانده است. این عکس که چاپ شماره یک از نسخه بسیار محدود پنج‌تایی (Edition 1 of 5) است، برای نخستین بار در مارکت هنر و زیر چکش حراج ساتبیز قرار می‌گیرد و نقطه اوج پیوند عکاسی مستند اجتماعی کلاسیک قرن بیستم با نگاه مفهومی و تئوریک عکاسی معاصر را به رخ جهانیان می‌کشد.

شناسنامه تخصصی آثار برجسته حراج ساتبیز:

  • «مادر مهاجر» (Migrant Mother):

    عکاس: دوروتی لنگ (Dorothea Lange)

    سوژه: فلورنس اوونز تامسون (Florence Owens Thompson) به همراه فرزندانش، نیپومو، کالیفرنیا

    تاریخ ثبت نگاتیو: مارس ۱۹۳۶ میلادی (اسفند ۱۳۱۴ خورشیدی) | تاریخ چاپ: حدود ۱۹۳۶ – ۱۹۳۷ میلادی

    ویژگی اثر: چاپ فوق‌العاده اولیه ژلاتین نقره دارای نشان سازمانی اداره بازاسکان آمریکا (Resettlement Administration) به همراه انگشت روتوش‌نشده در پایین کادر

    ارزش تخمینی حراج: ۱۰۰,۰۰۰ الی ۱۵۰,۰۰۰ دلار آمریکا.

  • «تالار موسیقی رادیو سیتی، نیویورک» (Radio City Music Hall, New York):

    عکاس: هیروشی سوگیموتو (Hiroshi Sugimoto)

    تکنیک: ژلاتین نقره قطع بزرگ، نوردهی بلندمدت در زمان کامل نمایش یک فیلم سینمایی، چاپ شماره ۱ از ۵

    سبک و مجموعه: عکاسی مفهومی و مینیمالیسم، از مجموعه تاریخی تئاترها (Theaters series).

منبع: https://petapixel.com/

مترجم: نازنین مالکی