اگر ذهن شما عکاسی خیابانی را تنها در خیابان‌های نیویورک، لندن یا پاریس جستجو می‌کند، زمان آن رسیده است که نگاه خود را وسعت ببخشید؛ کتاب جدیدی که روایتگر سبک زندگی و فرهنگ آفریقا از دریچه لنز هنرمندان بومی است، با تصاویری بی‌نظیر، روایتی اصیل از عکاسی خیابانی معاصر را به نمایش می‌گذارد که پیش‌تر کمتر دیده شده بود.

به گزارش اتاق روشن پرس، در دنیای امروز که عکاسی خیابانی اغلب تحت سیطره کلیشه‌های بصری نیویورک، لندن یا پاریس قرار دارد، بسیاری از ما ناخودآگاه از تنوع شگفت‌انگیز و مکان‌های به همان اندازه جذاب و گیرا برای این ژانر محبوب غافل مانده‌ایم. کتاب جدیدی که اخیراً به بازار عرضه شده، به مثابه‌ی دریچه‌ای است به سوی قاره‌ای پهناور که شامل برخی از جسورانه‌ترین و جالب‌ترین عکس‌های معاصری است که در طی سال‌های اخیر مشاهده کرده‌ام؛ مجموعه‌ای که نه تنها یک کتاب، بلکه سندی بر حیات تپنده و تنوع فرهنگی بی‌بدیل قاره آفریقا (Africa) است.

آفریقا، سرزمینی با تنوع باورنکردنی است؛ از مراکش (Morocco) و سنگال (Senegal) گرفته تا ساحل عاج (Côte d’Ivoire)، غنا (Ghana)، نیجریه (Nigeria)، اتیوپی (Ethiopia)، اوگاندا (Uganda) و آفریقای جنوبی (South Africa)؛ تصاویری که در این کتاب گردآوری شده‌اند تنها قطره‌ای از اقیانوس بیکران تولیدات بصری این قاره در دوره‌های مختلف زمانی هستند. بدیهی است که گردآوری و انتخاب آثار تنها ۳۳ عکاس برای گنجانده شدن در این عنوان، چالشی سترگ برای ویراستاران و نویسندگان کتاب، نادین بارت (Nadine Barth) و آزو واگبوگو (Azu Nwagbogu) بوده است. آن‌ها در مقدمه کتاب ذکر کرده‌اند که این هنرمندان دقیقاً به این دلیل انتخاب شدند که «ما را با زبان بصری، رویکرد عکاسانه یا جسارتشان مجذوب کردند؛ هنرمندانی که صاحب یک دیدگاه متمایز، غیرمعمول و یگانه هستند.»

این انتخاب‌های هوشمندانه در هنگام ورق زدن کتاب کاملاً مشهود است. کتاب در شش فصل موضوعی طبقه‌بندی شده که نه تنها برای مطالعه پیوسته، بلکه برای کسانی که می‌خواهند کتاب را باز کنند و برای مدت کوتاهی غرق در دنیای آن شوند یا به دنبال الهام برای یک موضوع خاص هستند، بسیار کارآمد است. من شخصاً علاقه ویژه‌ای به فصل «عبور» (Passing By) دارم که به برخوردهای اتفاقی در خیابان می‌پردازد، اما فصل «در رنگ‌های زنده» (In Living Colour) نیز به دلیل استفاده برانگیزنده از رنگ‌های جسورانه، تند و الگوهای بصری پرشور، فوق‌العاده است. فصول دیگر شامل «فرهنگ جوانان» (Youth Culture) و «رقص در خیابان» (Dancing in the Street) است که در آن‌ها جوانان در پیش‌زمینه تصاویر حضور دارند و موسیقی، رسانه‌های اجتماعی (Social Media)، ورزش و جشن‌ها همگی توسط لنز دوربین ثبت شده‌اند. در نهایت، فصل آخر با عنوان «فراتر از شهر» (Beyond the City)، فضای شهری را کاملاً پشت سر می‌گذارد و به سواحل و مناظر روستایی سفر می‌کند تا برداشتی کاملاً متفاوت از صحنه‌های خیابانی ارائه دهد.

نکته جالب توجه اینجاست که شما در این آثار احساس نمی‌کنید عکاسان صرفاً ناظرانی منفعل هستند که صحنه‌های خیابانی را به شکلی خنثی ارائه می‌دهند؛ بلکه آن‌ها خود بخش فعالی از فرهنگ هستند که در حال شکل دادن به درک ما از زندگی شهری در سراسر این قاره‌اند. دیدن عکاسی از آفریقا که توسط آفریقایی‌ها و برای مخاطبان آفریقایی خلق شده، بی‌نهایت ارزشمند است. بسیاری از تصورات ما از این قاره، به ویژه از نظر تاریخی، توسط گروه بسیار محدودی از افراد – عمدتاً مردان سفیدپوست – شکل گرفته است؛ بنابراین دسترسی به این دیدگاه درونی، اگر هیچ دستاورد دیگری نداشته باشد، به ما اصالتی می‌بخشد که فراتر از برداشت‌های یک مسافر یا گردشگر گذری در هر یک از این کشورهاست.

نادین بارت در مقدمه کتاب می‌نویسد: «خیابان به صحنه نمایش یا فضای اجرایی برای عکاسان و سوژه‌هایشان تبدیل می‌شود، جایی که آن‌ها همزمان هم بازیگر هستند و هم تماشاگر. فشردن دکمه شاتر دوربین – یا در جایگزینی مدرن، ضربه زدن بی‌صدا بر صفحه گوشی هوشمند – به عملی برای اثبات خود و گواهی بر وجود خویشتن، اگر نگوییم خودِ زندگی، تبدیل شده است. رضایت واقعی از خودنمایی (Self-staging) چه واقعی و چه خیالی، تنها در خیابان‌ها یافت می‌شود. در شهر، تماشاگران همه‌جا حضور دارند، حتی زمانی که هیچ‌کس به تماشا ننشسته است؛ شاید این موضوع در آفریقا بیش از هر جای دیگری در جهان صادق باشد.»

اگر شما هم مثل من احساس می‌کنید که تمام عکس‌های ممکن از شهر نیویورک (New York City) را دیده‌اید و می‌خواهید افق‌های عکاسی خیابانی خود را به طور جدی گسترش دهید، این کتاب با عنوان «عکاسی خیابانی آفریقا» (Street Photography Africa) نوشته نادین بارت، آزو واگبوگو و توسین آدئوسون (Tosin Adeosun)، که توسط انتشارات تیمز اند هادسن (Thames and Hudson) منتشر شده و با شماره شابک (ISBN: 9780500030370) قابل سفارش است، یک افزودنی خارق‌العاده به کتابخانه هر عکاسی خواهد بود که بارها و بارها به آن باز خواهید گشت.

منبع: https://amateurphotographer.com/

مترجم: حنانه قنبری