داوود وکیلزاده: «عکاس باید تمام تلاشش را بکند تا از خودش ایدهای داشته باشد»

گفتوگو با داوود وکیلزاده درباره نگاه شخصی در عکاسی، اهمیت خلاقیت هنری و ارزیابی مجموعه «هزاران سال ایران»

بسیاری از بناها و آثار تاریخی ایران بارها عکاسی شدهاند. یک عکاس چگونه میتواند از ثبت تصاویر تکراری فاصله بگیرد و مانند هربرت کریم مسیحی نگاه تازهای به این سوژهها ارائه دهد؟
من معتقدم کسی که میخواهد عکاسی کند، ابتدا باید مبانی هنر را بشناسد و در عین حال به احساس درونی خودش باور داشته باشد. او باید بتواند با تکیه بر احساس شخصی و تکنیکهایی که آموخته است، به بیان هنری خودش برسد.
اگر کسی احساس درونی و شم هنری نداشته باشد، نمیتوان با چند سطر به او گفت چه کاری انجام دهد و از چه کاری پرهیز کند. در هر هنری، چه عکاسی، چه نقاشی و چه سینما، ابتدا باید استعداد و نوعی دریافت هنری در وجود فرد باشد و سپس با استفاده از تکنیکها و آموزشهای مختلف آن را پرورش دهد.
آقای کریم مسیحی نیز هر کاری انجام میدهد، بر اساس ذهنیت و نگاه شخصی خودش است و تکنیکهایی که آموخته به او کمک میکنند تا این نگاه را به تصویر تبدیل کند. برای مثال، بحث فرم تا حد زیادی از ناخودآگاه ما سرچشمه میگیرد و بعد با استفاده از تکنیک و ابزارهای هنری به محتوا تبدیل میشود.
به نظر شما عکسهای این مجموعه تا چه اندازه توانستهاند فراتر از ثبت معماری و آثار تاریخی بروند و بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی ایران را به تصویر بکشند؟
ببینید، چون خودم هم در حوزه عکاسی فعالیت میکنم، طبیعتاً نگاه من با نگاه آقای کریم مسیحی متفاوت است. در نهایت، این مخاطبان هستند که باید ببینند تا چه اندازه توانستهاند با این تصاویر ارتباط برقرار کنند و چه برداشتی از آنها داشتهاند.
با این حال، من بارها گفتهام که بسیاری از آثار آقای کریم مسیحی را دوست دارم؛ به این دلیل که تمام تلاشش را میکند شبیه دیگران نباشد و نگاه شخصی خودش را دنبال کند. اما اینکه این نگاه تا چه اندازه موفق بوده، موضوعی است که قضاوت درباره آن به مخاطبان بازمیگردد.
اگر بخواهید این مجموعه را از منظر یک عکاس و صاحبنظر در حوزه عکاسی ارزیابی کنید، مهمترین نقطه قوت آن چیست؟
در شرایط فعلی، انتشار کتاب با دشواریهای زیادی همراه است. در وضعیت امروز ما، هرکسی که موفق میشود کتابی منتشر کند، به نظرم شایسته قدردانی است. هزینه بالای کاغذ، چاپ و صحافی، دریافت مجوز و تمام مراحلی که برای انتشار یک کتاب باید طی شود، فرآیند بسیار دشواری را ایجاد کردهاند.
به همین دلیل، در شرایط فعلی نمیتوانیم صرفاً با رویکردی موشکافانه به سراغ بررسی ایرادهای یک اثر برویم. شخصاً معتقدم در چنین شرایطی باید از کسی که این اندازه همت کرده، تصاویرش را گردآوری کرده، برای ایران زحمت کشیده و در نهایت آنها را به شکل یک کتاب منتشر کرده است، تشکر کنیم. این موضوع دستکم در زمانه امروز برای من ارزش بسیار زیادی دارد. شاید در شرایطی که امکانات و وضعیت انتشار کتاب عادیتر باشد، بتوانیم با جزئیات بیشتری به بررسی نقاط قوت و ضعف یک اثر بپردازیم.
اما درباره نقطه قوت شخصی هربرت کریم مسیحی، همانطور که گفتم، به نظرم مهمترین ویژگی او این است که خودش است و نگاه شخصی خودش را دنبال میکند؛ از کسی کپی نمیکند.
یکی از موضوعاتی که همیشه از آن ناراحت بودهام، کپیکاری در هنر است. عکاس یا هر هنرمند دیگری باید تمام تلاشش را بکند تا ایدهای متعلق به خودش داشته باشد. به نظرم کریم مسیحی این ویژگی را دارد و ایده و نگاه شخصی خودش را دنبال میکند. اینکه این ایده تا چه اندازه موفق بوده، در نهایت به دریافت و قضاوت مخاطب بستگی دارد.

- نویسنده : احمدرضا ابراهیمی







Sunday, 22 November , 2026