در نمایشگاه «شور هستی»، شادی روستایی با الهام از تصاویر ثبت‌شده توسط تلسکوپ‌های هابل و جیمز وب، به بازآفرینی جهان بی‌کران کهکشان‌ها در قالب نقاشی‌های امپرسیونیستی پرداخته است. این مجموعه، فراتر از بازنمایی پدیده‌های کیهانی، بازتابی از تجربه‌های شخصی، تأملات وجودی و مواجهه هنرمند با مفاهیمی چون زندگی، مرگ و امید است. روستایی در این گفت‌وگو از شکل‌گیری ایده مجموعه، نسبت رنگ و روشنایی با ادراک انسانی و جست‌وجوی معنا در جهان نقاشی‌هایش می‌گوید.

گفت‌وگو اختصاصی اتاق روشن پرس با شادی روستایی

 

پرسش: عنوان «شور هستی» چه نسبتی با جهان تصویری این مجموعه دارد؟ آیا این شور در سوژه‌ها متجلی شده یا بیشتر در انتخاب رنگ و شیوه بیان نقاشانه؟

شور هستی عنوان یکی از تابلوهای این مجموعه است؛ اثری که از میان کارهایم بیش از همه به آن علاقه دارم. زمانی که نخستین تصاویر تلسکوپ جیمز وب از کهکشان‌ها و جهان هستی منتشر شد، این ایده به ذهنم رسید که چیزی را در نقاشی به تصویر بکشم که فراتر از گنجایش ذهن انسان است. از آنجا که ادراک ذهنی من از جهان، تصاویر را شکل می‌دهد، نقاشی‌هایم به سمت بیانی امپرسیونیستی رفتند. «شور هستی» همان جوش‌وخروش و پویایی‌ای بود که در تصاویر ثابت تلسکوپ‌های هابل و جیمز وب می‌دیدم و احساس می‌کردم باید آن را به تصویر بکشم.

 

پرسش: در دعوت‌نامه نمایشگاه از عبارت «تماشای رنگ و روشنایی» استفاده کرده‌اید. روشنایی در این مجموعه صرفاً یک کیفیت بصری است یا حامل معنایی فراتر از آن؟

روشنایی در این تصاویر در واقع نوری است که ما انسان‌ها به این تصاویر داده‌ایم. اگر درباره چگونگی تصویربرداری تلسکوپ‌ها از فضا مطالعه کنید، متوجه می‌شوید که این تصاویر بر اساس طول موج نورها رنگ‌آمیزی شده‌اند تا ما انسان‌ها بتوانیم آن‌ها را ببینیم. بنابراین، رنگ و روشنایی در این مجموعه با شیوه ادراک و دریافت انسانی از جهان نیز ارتباط دارند.

 

پرسش: در نقاشی رنگ‌روغن، رنگ می‌تواند هم نقشی توصیفی داشته باشد و هم به عنصری مستقل در ساختار اثر تبدیل شود. شما در این مجموعه کدام رویکرد را دنبال کرده‌اید؟

من نمی‌توانم به رنگ در نقاشی با چنین تفکیکی نگاه کنم؛ چراکه رنگ و تصویر از یکدیگر جدا نیستند. در آثار من، عینیت و ذهنیت درهم‌آمیخته‌اند و نمی‌توان مرز مشخصی میان آن‌ها قائل شد.

 

پرسش: آیا میان تجربه شخصی شما از زندگی و فضای رنگی این آثار ارتباط مستقیمی وجود دارد؟

تجربه شخصی هنرمند و فضای آثار در نقاشی‌های امپرسیونیستی از یکدیگر جدا نیستند. در واقع، در این شیوه، نقاش دریافت و برداشت شخصی خود را از موضوع به تصویر می‌کشد. دریافت من در این مجموعه نیز متأثر از وضعیت روحی و فضای اجتماعی آن دوره‌ای بود که روی آثار کار می‌کردم.

حتی هنگام انتخاب تصاویر کهکشان‌ها، روحیه و حال‌وهوای آن روزهایم در انتخاب سوژه تأثیر داشت. در جریان خلق این مجموعه، پدرم را از دست دادم و پس از آن، نقاشی‌هایی با موضوع سوگ او خلق کردم. به نظرم یکی از این آثار به مفهومی از مرگ اشاره دارد؛ جایی که در مرکز و در واقع انتهای یک مغاک، تنها روزنه‌ای از امید را ترسیم کرده‌ام تا یادآور این باشد که زندگی همچنان جریان دارد.

 

پرسش: در شکل‌گیری این مجموعه، ابتدا ایده و مضمون نقاشی برایتان اهمیت داشته یا تجربه کار با رنگ و شکل‌گیری تدریجی تصویر؟

قطعاً ایده برایم اهمیت بیشتری داشته است؛ زیرا تجربه کار با رنگ در خدمت ایده قرار می‌گیرد. در تمام نقاشی‌ها، ابتدا درباره نام و مفهوم آن بخش از فضا که قصد نقاشی‌کردنش را داشتم مطالعه می‌کردم و سپس با توجه به اینکه هر تصویر چه چیزی را بیان می‌کند، به سراغ نقاشی می‌رفتم. بنابراین، ایده و شناخت موضوع، نقطه آغاز شکل‌گیری آثارم بوده است.

 

پرسش: چه ویژگی‌ای این مجموعه را از تجربه‌ها و مجموعه‌های پیشین شما متمایز می‌کند؟

پیش از این مجموعه، آثاری درباره جانوران بومی ایران که در معرض انقراض قرار دارند خلق کرده‌ام. شاید در نگاه نخست ارتباطی میان آن مجموعه و «شور هستی» دیده نشود، اما در واقع هر دو بیانگر دغدغه اصلی من، یعنی جست‌وجوی معنا در زندگی هستند.

در مجموعه قبلی، به دنبال جست‌وجوی معنا در آفرینش و حیات بودم و در این مجموعه، این جست‌وجو را به گستره هستی بی‌کران برده‌ام.

 

پرسش: آیا در این آثار تلاش کرده‌اید نوع خاصی از مواجهه مخاطب با جهان پیرامون را پیشنهاد دهید یا ترجیح می‌دهید مخاطب بدون پیش‌فرض با آثار روبه‌رو شود؟

من بسیار معتقدم که چشم مخاطب باید در خطوط، ریتم و بافت یک نقاشی حرکت کند و حتی در آن غرق شود. به همین دلیل، انتظار ندارم مخاطب دقیقاً همان الهاماتی را که من از تماشای کهکشان‌ها دریافت کرده‌ام، درک کند. بیشتر دوست دارم حال‌وهوا و احساس نهفته در آثار را دریافت کند و با آن ارتباط برقرار کند.

 

  • نویسنده : نازنین حیدرزاده