گفتوگو با سید محمد قائم اشرفنیا، عضو هیئت داوران جشنواره عکاسی موبایلی «تهران زیبا»

عنوان «تهران زیبا» نوعی جهتگیری در نگاه عکاسانه ایجاد میکند. از نظر شما زیبایی تهران را باید در نشانههای شناختهشده شهر جستوجو کرد یا در جزئیات کمتر دیدهشده زندگی روزمره؟
در طراحی و هدفگذاری این جشنواره، تلاش کردیم نگاه شرکتکنندگان را فراتر از نشانههای شناختهشده و المانهای شاخص شهری ببریم. تهران، علاوه بر فضاها و مکانهایی که برای عموم مردم شناختهشدهاند و حتی در سطح جهانی نیز هویت بصری ویژهای دارند، واجد ظرفیتهای انسانی و اجتماعی گستردهای است که کمتر مورد توجه قرار میگیرند.
به همین دلیل، یکی از محورهای اصلی جشنواره به زیباییهای انسانی تهران اختصاص یافت؛ محوری که بر مشاهده روابط انسانی، تعاملات اجتماعی و رویدادهای جاری در زندگی شهری تأکید داشت. هدف ما این بود که روح زندگی در تهران، در کنار سیمای کالبدی شهر، در قاب تصاویر بازتاب پیدا کند.
در واقع، میخواستیم ویژگیهای خاص زندگی شهروندان تهرانی و ابعاد اجتماعی و فرهنگی این کلانشهر بیش از پیش دیده شود. از آنجا که این رویداد در قالب عکاسی با تلفن همراه برگزار میشد و مخاطبان آن نیز لزوماً عکاسان حرفهای نبودند، قصد نداشتیم با تعاریف تخصصی عکاسی مستند، مسیر مشخص و محدودی برای شرکتکنندگان تعیین کنیم. ترجیح ما این بود که شهروندان با نگاه شخصی و تجربه زیسته خود، تصویری از زندگی اجتماعی مردم تهران ارائه دهند.
عکاسی شهری چگونه میتواند از ثبت صرف مکانها فراتر برود و به بازنمایی روح زمانه و تجربه زیسته شهروندان تبدیل شود؟
عکاسی شهری این ظرفیت را دارد که فراتر از ثبت فضاها و مکانهای شهری، به بازنمایی روابط انسانی و مناسبات اجتماعی میان شهروندان بپردازد. یکی از موضوعاتی که در طراحی این جشنواره برای ما اهمیت داشت، توجه به همبستگی، همدلی و تعاملات اجتماعی میان مردم بود؛ اینکه شهروندان چگونه در بستر زندگی روزمره با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند و تجربه مشترکی از زیستن در یک شهر را شکل میدهند.
به همین دلیل، در بیانیه جشنواره نیز تأکید کردیم که هدف ما صرفاً ثبت مکانها و جلوههای کالبدی تهران نیست، بلکه میخواهیم تجربه زیسته شهروندان و مناسبات انسانی آنها نیز در قاب تصاویر بازتاب پیدا کند. از این منظر، عکاسی شهری میتواند به سندی از زندگی اجتماعی و روح زمانه تبدیل شود.
در میان آثار ارسالی، آیا تصویری وجود داشت که به دلیل ایده یا نگاه شخصی عکاس برای شما قابل توجه باشد، حتی اگر در نهایت در میان آثار برگزیده قرار نگرفته باشد؟
در میان آثار ارسالی، تصاویری وجود داشتند که از نظر ویژگیهای بصری و زیباییشناختی بسیار قابل توجه بودند؛ با این حال، معیار داوری ما صرفاً زیبایی بصری و کیفیت تصویری آثار نبود. تلاش کردیم هر دو محور اصلی جشنواره را بهصورت همزمان در نظر بگیریم؛ یعنی علاوه بر برخورداری اثر از کیفیت بصری، میزان توجه آن به تعاملات اجتماعی و بازنمایی هویت مکانی تهران نیز اهمیت داشت.
برای ما مهم بود که تصویر، در کنار برخورداری از ارزشهای زیباییشناختی، بتواند نسبتی روشن با شهر تهران برقرار کند و بخشی از زندگی انسانی و اجتماعی آن را به نمایش بگذارد.

- نویسنده : نازنین حیدرزاده







Sunday, 22 November , 2026