حمیدرضا خونوئی، مدیر فرهنگی هنری منطقه ۴ و رئیس فرهنگسرای اشراق، معتقد است عکاسی شهری می‌تواند فراتر از ثبت کالبد و ساختار فیزیکی شهر، به بازنمایی زندگی شهروندان و ثبت اسناد تصویری از یک دوره تاریخی بپردازد. او در گفت‌وگو با «اتاق روشن» از اهداف جشنواره «تهران زیبا» و ضرورت بازنگری در نگاه عمومی به ظرفیت‌های بصری و انسانی پایتخت سخن گفت.

گفت‌وگو اختصاصی اتاق روشن پرس با حمیدرضا خونوئی، مدیر فرهنگی هنری منطقه ۴ و رئیس فرهنگسرای اشراق

جشنواره عکاسی «تهران زیبا» هم‌زمان با هفته فرهنگی تهران برگزار شد. این رویداد چه نسبتی با اهداف فرهنگی این هفته و ضرورت بازخوانی هویت بصری و انسانی پایتخت دارد؟

یکی از اهداف هفته فرهنگی تهران، جلب توجه شهروندان به ظرفیت‌ها و مؤلفه‌های فرهنگی این شهر است. در همین راستا، دو محور اصلی برای جشنواره در نظر گرفتیم: نخست، زیبایی‌های مکانی تهران به‌عنوان پایتخت و دوم، زیبایی‌های انسانی آن؛ چراکه به تعبیر شناخته‌شده، تهران با مردمانش زیباست.

این دو محور با هدف هدایت نگاه شهروندان به سوی جنبه‌هایی از زیبایی‌های شهر انتخاب شدند که گاهی در ازدحام و پیچیدگی زندگی شهری کمتر دیده می‌شوند. تهران به دلیل گستردگی، تراکم جمعیت و تنوع فرهنگی، بستری متکثر از روابط و تعاملات اجتماعی است. تلاش ما این بود که شرکت‌کنندگان با نگاهی دقیق‌تر، این ظرفیت‌ها و جلوه‌های کمتر دیده‌شده را در قاب تصاویر خود بازنمایی کنند.

 

تهران شهری سرشار از تضادهای بصری، اجتماعی و فرهنگی است. عکاس چگونه می‌تواند این چندگانگی را بدون فروکاستن شهر به تصاویری کلیشه‌ای بازنمایی کند؟

تضادها، تا زمانی که به ناهنجاری منجر نشوند، می‌توانند زمینه‌ساز آشکار شدن زیبایی‌های تازه باشند. هنرمندان نیز در بسیاری از مواقع با بهره‌گیری از همین تضادها، ابعاد و جلوه‌هایی از زیبایی را به نمایش می‌گذارند که شاید در نگاه نخست قابل تشخیص نباشند.

اگر بتوانیم با نگاهی هنرمندانه به تفاوت‌ها و تضادهای موجود در شهر بنگریم، امکان ثبت تصاویری متفاوت و تأمل‌برانگیز فراهم می‌شود. در واقع، نگاه هنری این توانایی را دارد که از دل همین تفاوت‌ها، زیبایی‌های عمیق‌تر و کمتر دیده‌شده‌ای را آشکار کند؛ زیبایی‌هایی که ممکن است از چشم نگاه روزمره پنهان بمانند.

 

برگزاری جشنواره‌هایی با محوریت عکاسی شهری تا چه اندازه می‌تواند در شکل‌گیری جریان‌های تازه در عکاسی معاصر ایران تأثیرگذار باشد؟

جشنواره‌ها می‌توانند ابزاری برای جهت‌دهی به نگاه هنرمندان و ترغیب آن‌ها به پرداختن به موضوعات و ظرفیت‌های کمتر مورد توجه قرارگرفته باشند. در مورد تهران نیز یکی از اهداف ما تغییر نگرش عمومی نسبت به این شهر بود.

تراکم جمعیت و شلوغی تهران در سال‌های اخیر باعث شده است که در ذهن بسیاری از شهروندان، تصویری از شهری آلوده، پرتراکم و گرفتار ناهنجاری‌های شهری شکل بگیرد. در حالی که تهران در کنار این مسائل، واجد زیبایی‌ها و ظرفیت‌های بصری و فرهنگی متعددی است که کمتر به آن‌ها توجه شده است. جشنواره «تهران زیبا» تلاش دارد با تغییر زاویه دید شهروندان، این جنبه‌های کمتر دیده‌شده را آشکار کند و امکان مواجهه‌ای متفاوت با سیمای پایتخت فراهم آورد.

 

عکاسی از تهران چگونه می‌تواند از ثبت صرف مکان‌ها فراتر برود و به ثبت روح زمانه و تجربه زیسته شهروندان تبدیل شود؟

در جشنواره‌های عکاسی شهری، معمولاً بخش قابل توجهی از توجه به کالبد و ساختار فیزیکی شهر معطوف می‌شود؛ اما تجربه نشان داده است آثاری که به ابعاد انسانی و شیوه زیست شهروندان می‌پردازند، می‌توانند برای مخاطبان جذابیت و ارتباط عمیق‌تری ایجاد کنند.

تصاویری که زندگی انسان‌ها، روابط اجتماعی و تجربه زیسته آن‌ها را بازنمایی می‌کنند، علاوه بر ارزش هنری، واجد ارزش تاریخی و فرهنگی نیز هستند. چنین آثاری می‌توانند برای نسل‌های آینده به اسنادی تصویری از یک دوره تاریخی تبدیل شوند و حال‌وهوا، مناسبات اجتماعی و ویژگی‌های زندگی مردم در زمانه خود را به‌خوبی بازتاب دهند.

 

 

  • نویسنده : نازنین حیدرزاده