الکس یودزون Alex Yudzon هنرمندی است که در مجموعه جدید خود با عنوان «۵ گارفیلد اونیو» 5 Garfield Avenue ،حومه آمریکا را به صحنه‌ای برای یک داستان ترسناک تبدیل کرده است. این مجموعه که در جریان یک دوره کوتاه جابه‌جایی یودزون و خانواده‌اش از نیویورک به خانه‌ای در مناطق روستایی کنتیکت شکل گرفت، سرشار از مضامینی همچون جابه‌جایی، بیگانگی، ناامنی خانگی، خاطره، مهاجرت و اضطراب است.
این جابه‌جایی در ابتدا قرار بود فرصتی برای فاصله گرفتن از زندگی شلوغ شهری باشد؛ زندگی‌ای که یودزون، همسرش و دختر یک‌ساله‌شان در آپارتمانی در بروکلین تجربه می‌کردند. قرار بود خانه جدید در کنتیکت آرامش، فضای بیشتر و ریتمی کندتر از زندگی شهری را برای خانواده فراهم کند، اما اقامت آنها در این خانه که تنها ۹ ماه طول کشید، در نهایت به تجربه‌ای کاملاً متفاوت تبدیل شد؛ تجربه‌ای که برای یودزون مواد اولیه، الهام و فضایی برای خلق مجموعه‌ای از عکس‌های سیاه‌وسفید را فراهم کرد.
از میان این تجربه، ۳۵ عکس سیاه‌وسفید شکل گرفت که مجموعه کتاب «۵ گارفیلد اونیو» را تشکیل می‌دهند؛ دومین کتاب مستقل یودزون که او در سال ۲۰۲۶ میلادی (۱۴۰۵ شمسی) به صورت شخصی منتشر کرده است.
از همان روز ورود خانواده به خانه جدید، نشانه‌هایی غیرعادی خود را نشان دادند. در روزی که آنها به خانه رسیدند، به دلیل ترکیدگی یک خط لوله گاز، دسترسی به خیابان محل سکونتشان محدود شده بود. پس از آن نیز اتفاقات دیگری رخ داد؛ از آب‌گرفتگی زیرزمین و خراب بودن برخی وسایل خانه گرفته تا انبوهی از جعبه‌های رهاشده که در اتاق زیرشیروانی پیدا شدند.
یودزون که از تخیلی خارق‌العاده برخوردار است و این ویژگی در نخستین کتابش با عنوان «اتاقی برای یک شب» نیز دیده می‌شود، خانه جدید را به یک استودیوی موقت تبدیل کرد. او از ایوان خانه، زیرزمین و حیاط پشتی استفاده کرد تا مجموعه‌ای از چیدمان‌ها و مداخلات هنری موقتی و وابسته به مکان ایجاد کند و عناصر عادی و روزمره محیط زندگی را به موضوعاتی برای عکاسی تبدیل سازد.
از نقاشی تا عکاسی؛ ساختن تصویر با دقت یک نقاش
یودزون آموزش خود را در زمینه نقاشی آغاز کرده است و همین پیشینه در شیوه ساخت تصاویر او کاملاً قابل مشاهده است. او هنگام خلق عکس‌های خود با دقتی وسواس‌گونه به عناصر هنر، از جمله خط، فضا، شکل، فرم و بافت توجه می‌کند و هم‌زمان اصول طراحی مانند تعادل، تکرار، تضاد و وحدت را در ساختار تصاویر به کار می‌گیرد.
از نظر مفهومی نیز آثار او تحت تأثیر مجموعه‌ای متنوع از هنرمندان میان‌رشته‌ای قرار دارند؛ از جان بالدساری و ژرژ پرک گرفته تا سوفی کال و دیوید لینچ. یودزون بیش از یک دهه است که عکاسی را به عنوان رسانه اصلی خود انتخاب کرده و از طریق بازی، بداهه‌پردازی و تصادف، ایده‌های ذهنی خود را به آثار هنری دقیق و حساب‌شده تبدیل می‌کند.
با این حال، در مجموعه «۵ گارفیلد اونیو»، تنها هنرهای تجسمی و عکاسی نیستند که نقش تعیین‌کننده دارند؛ سینما و خاطرات دوران کودکی یودزون نیز بخش مهمی از شکل‌گیری فضای وهم‌آلود، طنزآمیز و گاه ترسناک این تصاویر را تشکیل می‌دهند.
خاطره مهاجرت و ریشه‌های احساس بیگانگی
برای درک فضای روانی حاکم بر این مجموعه، باید به گذشته یودزون بازگشت. او در سال ۱۹۸۵ میلادی (۱۳۶۴ شمسی)، در اوج تشدید تنش‌های جنگ سرد، در حالی که تنها هشت سال داشت، همراه پدر و مادر و برادرش از مسکو به حومه واشنگتن دی‌سی مهاجرت کرد.
نخستین خاطره او از سرزمین جدید، بیدار شدن در یک اتاق هتل است؛ اتاقی که با رنگ‌های زرد خردلی و قهوه‌ای پوشیده شده بود و فرش، پرده‌ها و دیوارهای آن نیز همین طیف رنگی را داشتند. نور کم‌رمق فضا نیز بر حس غریب و ناآشنای محیط می‌افزود.
قرار بود فردی در ادامه همان روز به سراغ یودزون و خانواده‌اش بیاید، اما در فاصله چند ساعتی که آنها در آن فضای غریب و میان‌مرزی منتظر ماندند، احساس عمیقی از بیگانگی در ذهن کودک شکل گرفت؛ احساسی که سال‌ها بعد در تصاویر او دوباره ظاهر شد.
پس از ورود به مدرسه ابتدایی، یودزون به دلیل پیشینه شوروی خود از سوی همسالانش مورد آزار و تمسخر قرار گرفت. او در شرایط انزوای اجتماعی، به تلویزیون پناه برد و به‌تدریج شیفته فیلم‌های ترسناک شد؛ ژانری که تا پیش از کاهش محدودیت‌های سانسور در سینمای شوروی، جایگاه چندانی در آن نداشت.
فیلم‌هایی مانند «جمعه سیزدهم»، «کابوس در خیابان الم» و «وحشت آمیتی‌ویل» بخشی از تجربه سینمایی دوران کودکی او شدند. یودزون بعدها درباره این دوره گفت که فضای هراس و اضطراب موجود در این فیلم‌ها با واقعیت احساسی زندگی او شباهت زیادی داشت و او با حیرت و شوک کودکانه، تمام جزئیات خشونت و وحشت این آثار را جذب می‌کرد.
او همچنین در نگاه به گذشته متوجه شده است که بخشی از جذابیت این فیلم‌ها برایش از این واقعیت ناشی می‌شده که خود را هم‌زمان با قربانیان و عاملان خشونت همذات‌پنداری می‌کرد؛ ارتباطی پیچیده که باعث شده فیلم‌های ترسناک به نقاط ارجاعی دوپهلو اما ماندگار در خاطرات دوران کودکی او تبدیل شوند.
خانه‌ای در مرز واقعیت و داستان ترسناک
تصاویر «۵ گارفیلد اونیو» که همراه با یک داستان کوتاه نوشته خود یودزون ارائه شده‌اند، فضایی شبیه داستان‌های تخیلی ژانر وحشت و تعلیق ایجاد می‌کنند و در عین حال موضوعاتی مانند مهاجرت، جابه‌جایی، ناامنی در فضای خانه و تبعید را بررسی می‌کنند.
در تصویر «Basement Figure»، سایه‌ای بزرگ از پیکر یودزون روی دیوار زیرزمین دیده می‌شود؛ پیکری که با صدها قطعه کوچک و پاره‌شده از نوار چسب سفید هنری روی دیوار چوبی ساخته شده است. خطوط افقی تصویر، این پیکره را احاطه کرده و در عین حال ساختار آن را مختل می‌کنند. نورپردازی دقیق باعث شده این موزاییک تخت و غیرواقعی در پشت ده‌ها نوار سیاه آویزان در پیش‌زمینه بدرخشد.
این تصویر بیش از آنکه مستقیماً به قلمرو وحشت تعلق داشته باشد، به فضایی میان واقعیت و جهان‌های جایگزین شباهت دارد.
تصویر «Bouncy Castle 2» نیز با نمایی باز و از فاصله‌ای دور، سازه‌ای شبیه یک قلعه بادی عظیم را نشان می‌دهد که در بالای خطی مورب از درختان کاج قرار گرفته است. در این ترکیب نامتعارف، برج‌های قلعه بادی با فرم درختان طبیعی در پیش‌زمینه و دو درخت دوقلوی دوردست هماهنگ شده‌اند و فضایی عجیب و ناآشنا به وجود آورده‌اند.
در برخی دیگر از تصاویر این مجموعه، تأثیر سینمای وحشت بسیار آشکارتر است. در «Encore»، دو دیوار در مرکز تصویر به یکدیگر می‌رسند و مثلث‌هایی با ارزش‌های نوری و بافت‌های متفاوت در قسمت بالایی و پایینی قاب دیده می‌شوند. در میانه تصویر نیز ردیفی از قلاب‌ها قرار گرفته که از آنها دستکش‌هایی آویزان است؛ یکی در هر طرف. بالای آنها نیز سایه‌های انتزاعی دیده می‌شود که حاصل تابش نور مصنوعی شدید هستند.
تصویر «Trees in Snow» منظره‌ای پوشیده از برف را نشان می‌دهد که رد لاستیک‌ها در آن به سمت جنگلی بی‌برگ حرکت می‌کند و دوباره از آن خارج می‌شود؛ جنگلی که در میان مه به‌تدریج محو می‌شود.
در تصویر بعدی، «Car with Tree»، خودرویی که بخشی از آن پوشیده شده، در چمنزاری متعلق به اواخر پاییز و میان یک درخت و گاراژی فرسوده پارک شده است. پنجره‌ای شکسته در قاب دیده می‌شود و نشانه‌های رهاشدگی و متروکه بودن تقریباً در تمام صحنه حضور دارند.
طبیعتی که پایان داستان را رقم زد
در نهایت، این طبیعت بود که باعث شد یودزون و خانواده‌اش خانه گارفیلد اونیو را ترک کنند و به بروکلین بازگردند. یک راسو ماده باردار در فضای زیر کف اتاق ورودی خانه ساکن شده بود و قوانین حمایت از حیات‌وحش ایالت اجازه نمی‌داد حیوان به سادگی از محل خارج شود.
حتی درمان‌های هومیوپاتیک نیز نتوانستند بوی تند و آزاردهنده این حیوان را کاهش دهند. کمتر از یک ماه بعد، یودزون و خانواده‌اش خانه واقع در ۵ گارفیلد اونیو را ترک کردند و به بروکلین بازگشتند.
مجموعه «۵ گارفیلد اونیو» در نهایت چیزی فراتر از مجموعه‌ای از عکس‌های یک خانه در حومه آمریکا است؛ این پروژه روایتی تصویری درباره مهاجرت، خاطره، احساس بیگانگی، ترس، خانه و رابطه پیچیده انسان با محیط اطرافش است. یودزون با تبدیل عناصر عادی و روزمره به صحنه‌هایی غیرعادی، نشان می‌دهد که گاهی برای ساختن یک داستان ترسناک نیازی به خلق هیولا نیست؛ کافی است به همان خانه‌ای نگاه کنیم که هر روز در آن زندگی می‌کنیم.
منبع: https://www.lensculture.com/
مترجم: ریحانه تقی یاری
Wednesday, 14 October , 2026