دومین نشست از برنامه «نقد عکاس» به همت شورای عکاسی انجمن هنرهای تجسمی استان البرز و با حضور داریوش محمدخانی، عکاس و عضو هیئت علمی دانشگاه، چهارشنبه ۲۲ مهر در کرج برگزارشد.
به گزارش اتاق روشن پرس، دومین جلسه «نقد عکس» به همت شورای عکاسی استان البرز، روز ۲۲ مهرماه در سالن جلسات اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان البرز برگزار شد. این نشست با تدریس استاد داریوش محمدخانی و با حضور جمعی از استادان، عکاسان و دانشجویان برگزار شد و مورد استقبال فعالان حوزه عکاسی قرار گرفت.
در این جلسه، موضوع اهمیت نقد عکس و نقش آن در شکل‌گیری نگاه حرفه‌ای عکاس مورد بررسی قرار گرفت و استاد داریوش محمدخانی با ارائه مباحث آموزشی، به تشریح جایگاه نقد در فرآیند عکاسی حرفه‌ای پرداخت.
تأکید مدیرکل ارشاد البرز بر ضرورت نقد عکس
در بخشی از این نشست، آقای شریفی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان البرز، با حضور در جلسه درباره ضرورت و اهمیت نقد عکس در ادامه فرآیند عکاسی سخنرانی کرد.
وی با تأکید بر نقش نقد در رشد و ارتقای سطح کیفی آثار، نقد را یکی از بخش‌های مهم فرآیند حرفه‌ای عکاسی دانست؛ فرآیندی که صرفاً با ثبت یک تصویر به پایان نمی‌رسد و ارائه، بررسی و ارزیابی اثر نیز بخشی از مسیر شکل‌گیری یک اثر عکاسانه محسوب می‌شود.
نبود دانش نقد؛ یکی از چالش‌های محافل عکاسی
استاد داریوش محمدخانی در ادامه کارگاه آموزشی، یکی از مشکلات اصلی در فضای عکاسی را «نبود علم نقد» در بسیاری از محافل عکاسی عنوان کرد.
به گفته او، در بسیاری از موارد، فرآیند نقد عکس در مرحله «توصیف» متوقف می‌شود؛ در حالی که نقد حرفه‌ای نیازمند عبور از مراحل مختلف و رسیدن به تحلیل، تفسیر و ارزیابی اثر است.
محمدخانی با تأکید بر ضرورت آموزش نقد عکس، یادآور شد که نقد یک مهارت تخصصی است و برای رسیدن به نقد مؤثر، عکاس باید با روش‌ها و ابزارهای آن آشنا باشد.
عکاسی حرفه‌ای؛ فراتر از ثبت تصویر
یکی از مباحث مطرح‌شده در این جلسه، نگاهی متفاوت به فرآیند عکاسی حرفه‌ای بود. بر اساس دیدگاه مطرح‌شده در این کارگاه، فرآیند حرفه‌ای عکاسی را می‌توان در چهار بخش در نظر گرفت:
– ۳۰ درصد عکاسی– ۳۰ درصد ارائه– ۳۰ درصد نقد آثار– ۱۰ درصد زمان و شانس
این تقسیم‌بندی بر این نکته تأکید دارد که ثبت عکس تنها بخشی از مسیر حرفه‌ای شدن یک عکاس است و نحوه ارائه و توانایی تحلیل و نقد آثار نیز نقش قابل‌توجهی در شکل‌گیری مسیر حرفه‌ای او دارد.
عکاس باید بداند چرا عکاسی می‌کند
محمدخانی در بخش دیگری از سخنان خود، بر اهمیت شناخت هدف و انگیزه عکاس تأکید کرد و گفت عکاس باید پیش از هر چیز بداند هدفش از عکاسی چیست.
از نگاه او، عکاس حرفه‌ای نباید صرفاً به مهارت‌های فنی و تکنیکی ثبت تصویر محدود شود، بلکه باید بتواند درباره آثار خود بنویسد، درباره عکس‌های دیگران فکر کند و توانایی نقد و تحلیل تصاویر را در خود پرورش دهد.
در این رویکرد، نقد عکس صرفاً ابزاری برای ارزیابی یک تصویر پس از ثبت آن نیست؛ بلکه می‌تواند بر نگاه عکاس پیش از فشردن دکمه شاتر نیز تأثیر بگذارد. به بیان دیگر، فرآیند نقد می‌تواند به عکاس کمک کند پیش از ثبت تصویر، درباره انتخاب خود، هدف عکس و معنایی که قصد انتقال آن را دارد، آگاهانه‌تر تصمیم بگیرد.
«متفکر باش، نه صرفاً تکنسین عکاسی»
یکی از محورهای مهم این کارگاه، تأکید بر فاصله گرفتن از نگاه صرفاً تکنیکی به عکاسی بود.
بر اساس مباحث مطرح‌شده، عکاس حرفه‌ای نباید تنها به کنترل دوربین، نور، کادر و سایر مهارت‌های فنی اکتفا کند؛ بلکه باید در کنار توانایی تکنیکی، صاحب نگاه و تفکر عکاسانه نیز باشد.
از همین منظر، آموزش نقد عکس می‌تواند به شکل‌گیری عکاسی آگاهانه کمک کند؛ عکاسی که پیش از ثبت تصویر، درباره چرایی و چگونگی آن فکر می‌کند.
چهار مرحله در فرآیند نقد عکس
در ادامه این کارگاه، فرآیند نقد عکس نیز مورد بررسی قرار گرفت. محمدخانی تأکید کرد که نقد عکس نیازمند آموزش است و برای رسیدن به یک نقد اصولی، اثر باید از چهار مرحله یا فیلتر عبور کند:
۱. تجزیه و تحلیلبررسی عناصر موجود در تصویر و چگونگی ارتباط و ساختار آنها.
۲. توصیفبیان آنچه در تصویر دیده می‌شود، بدون ورود شتاب‌زده به قضاوت یا تفسیر.
۳. تفسیرتلاش برای کشف معنا، مفاهیم و پیام‌های احتمالی موجود در عکس.
۴. نقدرسیدن به ارزیابی و داوری درباره اثر بر اساس تحلیل، توصیف و تفسیر انجام‌شده.
این چهار مرحله نشان می‌دهد که نقد حرفه‌ای عکس با بیان صرفِ آنچه در تصویر دیده می‌شود تفاوت دارد و برای رسیدن به یک ارزیابی معتبر، نیازمند فرآیندی منظم و آگاهانه است.
تأکید بر تداوم آموزش نقد عکس
برگزاری دومین جلسه نقد عکس شورای عکاسی استان البرز را می‌توان گامی در جهت تقویت فرهنگ گفت‌وگو، تحلیل و نقد در میان جامعه عکاسی استان دانست؛ رویکردی که در صورت تداوم می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری نگاه تحلیلی‌تر در میان عکاسان، دانشجویان و علاقه‌مندان این حوزه شود.
محور اصلی این نشست، در نهایت بر یک نکته اساسی استوار بود: عکاسی حرفه‌ای تنها به ثبت یک تصویر خلاصه نمی‌شود؛ عکاس باید بتواند درباره چرایی ثبت آن تصویر بیندیشد، آن را ارائه کند و درباره اثر خود و دیگران گفت‌وگویی آگاهانه و انتقادی داشته باشد.

گزارش و عکس: نیما جبرائیلی
  • نویسنده : نیما جبرائیلی