به گزارش اتاق روشن پرس، علی نورپور، هنرمند و مدرس دانشگاه، در جریان برنامه «دویست سال عکاسی؛ بازدید و بررسی آثار عکاسی از گنجینه موزه هنرهای معاصر»، با تأکید بر اهمیت مواجهه مستقیم با آثار هنری، این تجربه را عاملی مؤثر در شناخت لایه‌های بصری و مفهومی آثار و پرورش نگاه انتقادی مخاطبان دانست.
برنامه «دویست سال عکاسی؛ بازدید و بررسی آثار عکاسی از گنجینه موزه هنرهای معاصر» روز جمعه ۱۷ مهرماه ۱۴۰۵ در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد. در جریان این برنامه، شرکت‌کنندگان ضمن بازدید از گنجینه عکاسی موزه، به بررسی آثار و ابعاد تاریخی، فنی و زیبایی‌شناختی عکاسی پرداختند.
علی نورپور، هنرمند فعال در حوزه‌های گرافیک، تصویرسازی و طراحی انیمیشن و مدرس دانشگاه، در حاشیه این بازدید در گفت‌وگو با اتاق روشن پرس، درباره نمایشگاه «این صورت باقی» و نسبت تصویر با حافظه، زمان و ماندگاری سخن گفت.
نورپور با اشاره به عنوان این نمایشگاه، آن را انتخابی هوشمندانه دانست و اظهار کرد که واژه «صورت» در زبان فارسی معانی متعددی دارد؛ از چهره و رخسار تا فرم، تصویر، تمثال و نقش. به گفته او، هنرمند عکاس در فرایند خلق اثر با مجموعه‌ای از این مفاهیم مواجه است و می‌کوشد با بهره‌گیری از دوربین، نگاه شخصی و عناصری همچون نور، سایه‌روشن و ترکیب‌بندی، تصویری ثبت کند که اثری از نگاه او را ماندگار سازد.
او با اشاره به تاریخ عکاسی، عنوان «جهان ماندگار» را که برای نخستین عکس ژوزف نیپس ذکر می‌شود، یادآور شد و آن را در کنار جمله مشهور لویی ژاک داگر درباره ثبت نور، مرتبط با مفهوم ماندگاری تصویر دانست.
هر اثر هنری دارای لایه‌های معنایی است
این هنرمند، مطالعه تاریخ هنر و بررسی زندگی و آثار هنرمندان را از عوامل مؤثر در شکل‌گیری نگاه تحلیلی به هنر دانست و تأکید کرد که آثار هنری اصیل را نمی‌توان صرفاً از منظر ظاهری بررسی کرد. به اعتقاد او، هنرمندان تأثیرگذار در رشته‌های گوناگون هنری، از نقاشی و مجسمه‌سازی تا عکاسی و سینما، هر یک از بینش و فلسفه خاصی برخوردار بوده‌اند و در آثار خود اهداف زیبایی‌شناختی و مفهومی را دنبال کرده‌اند.
نورپور با اشاره به حضور آثار آلفرد استیگلیتز در مجموعه مورد بازدید، شناخت پیشینه هنرمندان و زمینه‌های تاریخی شکل‌گیری آثار را برای درک بهتر آن‌ها ضروری دانست. او همچنین به اهمیت بررسی فعالیت‌های استیگلیتز و نشریه «کامرا ورک» در شناخت دیدگاه‌های هنری و تحولات عکاسی اشاره کرد.
به گفته او، آشنایی با زندگی، اندیشه و تجربه هنرمندان سبب می‌شود مخاطب از مواجهه سطحی با آثار فاصله بگیرد و لایه‌های مختلف معنایی آن‌ها را بهتر درک کند.
تجربه دیدن اصل اثر در برابر تصاویر دیجیتال
نورپور در ادامه، به تفاوت مشاهده حضوری آثار هنری با تماشای تصاویر آن‌ها در کتاب‌ها و فضای مجازی پرداخت و گفت که حضور در برابر اصل اثر، امکان درک دقیق‌تری از ابعاد، تکنیک، قطع، تنالیته و جزئیات بصری را فراهم می‌کند.
او با اشاره به آثار واکر ایوانز و انسل آدامز، ظرافت طیف‌های خاکستری و کیفیت نور و سایه در آثار این دو عکاس را از ویژگی‌هایی دانست که مشاهده دقیق آن‌ها در نسخه‌های بازتولیدشده ممکن است با محدودیت همراه باشد.
این هنرمند همچنین با اشاره به تجربه همکاری با موزه‌های مختلف، از اشتیاق مخاطبان و دانشجویان برای مشاهده آثار از نزدیک سخن گفت و تأکید کرد که چنین تجربه‌هایی می‌توانند زمینه افزایش علاقه و شناخت آن‌ها از هنر را فراهم کنند.
به اعتقاد نورپور، برخی قالب‌های هنری، از جمله مجسمه‌سازی، نقاشی، تکنیک‌های خاص عکاسی و اجراهای زنده تئاتر و موسیقی، به دلیل ویژگی‌های مادی و اجرایی خود، در مواجهه حضوری تجربه متفاوتی برای مخاطب ایجاد می‌کنند.
هنر؛ فرصتی برای مکث و اندیشیدن در جهان پرشتاب امروز
این مدرس دانشگاه با اشاره به سرعت تحولات زندگی معاصر و گسترش رسانه‌های دیجیتال، اظهار کرد که شتاب تولید و مصرف تصاویر می‌تواند زمینه مواجهه‌ای سطحی با آثار هنری را افزایش دهد؛ در حالی که هنر فرصتی برای مکث، تفکر و تعمیق تجربه انسانی فراهم می‌کند.
نورپور در این زمینه به اثر «ماده و فکر» از نوریوکی هاراگوچی، هنرمند ژاپنی، در موزه هنرهای معاصر تهران اشاره کرد و آن را نمونه‌ای از اثری دانست که با وجود سادگی ظاهری، ظرفیت بالایی برای تأمل و اندیشه‌ورزی دارد و ریشه‌های فرهنگی خاصی را بازتاب می‌دهد.
او همچنین بر اهمیت بازدید از نمایشگاه‌ها در آموزش هنر تأکید کرد و فراهم کردن فرصت مشاهده مستقیم آثار را عاملی مؤثر در تقویت سواد بصری، پرورش نگاه انتقادی و افزایش دانش هنرجویان و دانشجویان دانست.
موزه‌ها؛ حافظان میراث هنری نسل‌های آینده
نورپور در پایان، موزه‌ها را حافظان میراث هنری و گنجینه‌هایی دانست که حاصل خلاقیت و تجربه تاریخی بشر هستند. او بر ضرورت حفاظت از این آثار، سرمایه‌گذاری برای نگهداری آن‌ها و فراهم کردن زمینه آشنایی نسل‌های جدید با میراث هنری تأکید کرد.
این هنرمند با اشاره به ارزش آثار موجود در موزه هنرهای معاصر تهران، حفظ و معرفی این مجموعه را مسئولیتی فرهنگی و اجتماعی دانست و اظهار کرد که شناخت این آثار می‌تواند در افزایش آگاهی هنری جامعه و انتقال میراث بصری به نسل‌های آینده نقش مهمی داشته باشد.
او همچنین وظیفه خود به‌عنوان مدرس دانشگاه را فراهم کردن فرصت مواجهه دانشجویان و هنرجویان با آثار ارزشمند هنری و تشویق آن‌ها به مشاهده، بررسی و تفکر درباره این آثار عنوان کرد.
به باور نورپور، موزه‌ها تنها محل نگهداری آثار تاریخی نیستند، بلکه می‌توانند بستری برای پیوند میان میراث هنری، هنر معاصر و نسل‌های آینده فراهم کنند؛ پیوندی که تحقق آن، مستلزم توجه هم‌زمان به حفاظت از آثار، آموزش و گسترش دسترسی مخاطبان به تجربه مستقیم هنر است.
گزارش و تصاویر: آرمان روشن
Wednesday, 14 October , 2026