نمایشگاه نقاشی آبی آبی است؛ روایت خلوت و مراقبه در گالری خانه دوست

به گزارش اتاق روشن پرس، نمایشگاه انفرادی نقاشی «آبی آبی است» با آثاری از لیلا قهرمانی، از ۲۰ تا ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ در گالری خانه دوست برگزار می‌شود. آیین گشایش این نمایشگاه جمعه ۲۰ شهریور از ساعت ۱۶ تا ۲۰ برگزار خواهد شد و بازدید از آن در دیگر روزها از ساعت ۱۶ تا ۱۹ امکان‌پذیر است. این نمایشگاه، حاصل ۲۵ سال فعالیت هنری قهرمانی در حوزه نقاشی است.

آبی؛ از یک انتخاب رنگی تا تجربه زیسته

لیلا قهرمانی درباره شکل‌گیری این مجموعه می‌گوید که «آبی آبی است» بیش از آنکه حاصل یک تصمیم از پیش تعیین‌شده باشد، نتیجه تجربه‌ای شخصی است که به تدریج خود را در آثارش آشکار کرده است. به گفته او، در آغاز نه عنوان مشخصی برای این مجموعه در ذهن داشته و نه موضوعی با این عنوان را دنبال می‌کرده، اما به مرور متوجه شده است که جریانی مشترک در بسیاری از آثارش شکل گرفته؛ حضوری که بیش از آنکه آگاهانه باشد، از درون او آمده و در نهایت به «آبی» رسیده است.

این رنگ به تدریج از یک عنصر بصری به بخشی از تجربه و جهان درونی هنرمند تبدیل شده است. قهرمانی معتقد است آبی برای او صرفاً یک انتخاب زیبایی‌شناختی نیست، بلکه با بخشی از احساس و تجربه زیسته‌اش ارتباط دارد؛ از همین رو، «آبی» در این مجموعه گاه خودِ سوژه است و گاه ابزاری برای بیان مفهومی دیگر. به همین دلیل نیز نمی‌توان برای تمام آثار نمایشگاه تعریفی واحد ارائه کرد؛ حتی همه آثار این مجموعه به لحاظ بصری آبی نیستند، اما به تعبیر هنرمند، «مفهوم آبی» را در خود دارند.

پیوند با شعر سپهری و مفهوم آب حیات

عنوان «آبی آبی است» نیز از همین نگاه سرچشمه می‌گیرد. قهرمانی این عنوان را فراتر از اشاره مستقیم به یک رنگ می‌داند و آن را با مفهوم حیات و «آب حیات» پیوند می‌دهد؛ آبی‌ای که برای او می‌تواند زندگی‌بخش باشد و از دل خلأ و تشنگی درونی، امکان نوعی حیات دوباره را ایجاد کند.

در این میان، شعر و جهان تصویری سهراب سپهری نیز در شکل‌گیری معنای عنوان برای هنرمند بی‌تأثیر نبوده است. قهرمانی به تصویری از شعر سپهری و عبارت «بی‌گمان آن‌جا آبی، آبی است» اشاره می‌کند؛ جایی که آبی دیگر صرفاً یک رنگ نیست، بلکه کیفیتی از بودن، مشاهده، رسیدن به آگاهی و تجربه آرامش درونی را تداعی می‌کند.

فضای خالی؛ سکوت و خلأ به تصویر

«فضای خالی» نیز در این مجموعه نقشی فراتر از بخشِ بدون عنصر بوم دارد. قهرمانی فضای خالی را بخشی از بیان اثر می‌داند؛ فضایی که سکوت و خلأ را به تصویر منتقل می‌کند و در کنار نور، رنگ و ترکیب‌بندی، ساختار معنایی آثار را شکل می‌دهد. به‌ویژه در این مجموعه، خلوت و سکوت از طریق همین فضای تصویری بیان شده‌اند.

تکنیک و متریال؛ رنگ روغن و تجربه‌های تکنیکی

بیشتر آثار نمایشگاه با رنگ روغن اجرا شده‌اند و هنرمند در بخش‌هایی از مراحل ابتدایی خلق اثر از اکریلیک نیز بهره گرفته است. قهرمانی پیش‌تر سال‌ها با آبرنگ کار کرده و مجموعه‌ای نیز در این زمینه دارد، اما در دوره کنونی تمرکز اصلی او بر نقاشی با رنگ روغن است؛ تکنیکی که به اعتقاد او امکانات و ظرفیت‌های مناسب‌تری برای بیان فضای مورد نظرش در این مجموعه فراهم می‌کند.

تجربه کرونا؛ خلوت و مراقبه در دوران اضطراب

بخشی از آثار این نمایشگاه به دوران همه‌گیری کرونا بازمی‌گردد؛ دوره‌ای که اضطراب، ترس و محدودیت، تجربه‌ای مشترک برای بسیاری از انسان‌ها بود. برای قهرمانی، نقاشی، خلوت و مراقبه در آن دوران راهی برای حفظ آرامش و بازگشت به درون بوده است. او مشاهدات و احساسات خود از آن دوره را به تصویر کشیده و معتقد است بخشی از آن تجربه همچنان در او باقی مانده است.

از همین منظر، آبی در آثار قهرمانی می‌تواند با مفاهیمی همچون مراقبه، خلوت، تنهایی و آرامش ارتباط پیدا کند، اما هنرمند تمایلی ندارد آثارش را به یک معنای قطعی محدود کند. از نگاه او، هر مخاطب می‌تواند «آبی» را به شیوه خود دریافت کند؛ رنگی که ممکن است برای یک نفر نشانه آرامش باشد، برای دیگری تنهایی، امید یا حتی فقدان.

بیان صادقانه؛ فراتر از زیبایی بصری

قهرمانی در تعریف نسبت میان زیبایی بصری و تجربه هنری نیز بر مفهوم «بیان صادقانه» تأکید دارد. به باور او، زمانی که هنرمند از تلاش برای تأیید شدن و قضاوت دیگران فاصله می‌گیرد و تجربه شخصی خود را صادقانه بیان می‌کند، اثر می‌تواند از سطح زیبایی بصری فراتر برود. در چنین شرایطی، معیارهای معمول زشتی و زیبایی دیگر تنها عوامل تعیین‌کننده ارزش اثر نیستند.

با این حال، انتخاب شخصی قهرمانی در نقاشی، انتقال حس خوب است. او معتقد است جهان به اندازه کافی با نازیبایی روبه‌روست و تکرار و تمرکز بر آن برایش جذابیتی ندارد. از این رو ترجیح می‌دهد حتی آثاری که از تجربه‌های سخت و پیچیده شکل گرفته‌اند، در نهایت امکان نفس کشیدن، مکث و تجربه یک حس خوب را برای مخاطب فراهم کنند.

هم‌زمانی نقش هنرمند و گالری‌دار؛ فرصت و چالش

این نمایشگاه از سوی دیگر، تجربه‌ای متفاوت برای خود هنرمند نیز به شمار می‌رود؛ چراکه قهرمانی علاوه بر هنرمند نمایشگاه، مدیریت گالری خانه دوست را نیز بر عهده دارد. چند سال از تأسیس این گالری می‌گذرد و در این مدت بارها از او درباره برگزاری نمایشگاه انفرادی پرسیده شده بود، اما خودش تمایلی به این کار نداشت. تعطیلی چندماهه گالری به دلیل جنگ و فرصتی که برای اختصاص زمان بیشتر به نقاشی فراهم شد، سرانجام او را به این نتیجه رساند که شاید زمان ارائه این آثار در قالب یک مجموعه فرا رسیده باشد.

هم‌زمانی نقش هنرمند و گالری‌دار، برای قهرمانی هم فرصت ایجاد کرده و هم چالش‌هایی به همراه داشته است. آشنایی با فضای گالری و روند اجرایی آن از یک سو، ارائه آثار را برای او آسان‌تر کرده، اما از سوی دیگر، داشتن دو نقش متفاوت باعث شده در انتخاب آثار، چیدمان و نحوه ارائه آنها نگاه دقیق‌تر و سخت‌گیرانه‌تری داشته باشد.

گالری خانه دوست؛ بستری برای تعامل نسل‌ها

گالری خانه دوست نیز در سال‌های فعالیت خود تلاش کرده است بستری برای ارائه آثار هنرمندان و ایجاد تعامل میان هنرمند، مخاطب، مجموعه‌داران و فعالان حوزه هنر فراهم کند. در رویکرد این گالری، در کنار هنرمندان شناخته‌شده و باتجربه، امکان حضور و دیده‌شدن هنرمندان جوان و مستعد نیز مورد توجه قرار گرفته تا زمینه‌ای برای ارتباط میان نسل‌ها و نگاه‌های مختلف هنری شکل بگیرد.

از این منظر، «آبی آبی است» را می‌توان ادامه همین رویکرد دانست؛ نمایشگاهی که پس از ۲۵ سال فعالیت لیلا قهرمانی در حوزه هنر، فرصتی برای ارائه بخشی از تجربه و جهان شخصی او فراهم کرده است. مجموعه‌ای که در آن «آبی» از سطح یک رنگ عبور می‌کند و به مفهومی سیال بدل می‌شود؛ مفهومی که میان آب و حیات، سکوت و خلوت، تنهایی و آرامش، تجربه شخصی و دریافت مخاطب در حرکت است.

در نهایت، شاید «آبی آبی است» بیش از آنکه پاسخی قطعی درباره معنای آبی ارائه دهد، مخاطب را به تجربه کردن آن دعوت می‌کند؛ تجربه‌ای که برای هر بیننده می‌تواند معنایی متفاوت داشته باشد و در سکوت میان رنگ‌ها، فضای خالی و نور، امکان مکث و دوباره دیدن را فراهم کند.

جزئیات بازدید از نمایشگاه:

• افتتاحیه: جمعه ۲۰ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۶ تا ۲۰

• بازدید: ۲۱ تا ۲۵ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۶ تا ۱۹

• مکان: تهران، خیابان بهارشمالی، بالاتر از خیابان طالقانی، شماره ۲۴۵، واحد ۱۲، گالری خانه دوست

• هنرمند: لیلا قهرمانی