عکاسی از جمله هنرهایی است که فراتر از مهارت‌های فنی، به درک احساسات، رفتارها و جهان درونی انسان‌ها نیاز دارد؛ جایی که «دیدن» با «فهمیدن» معنا پیدا می‌کند.

روز روان‌شناس فرصتی است برای یادآوری این حقیقت که بسیاری از فعالیت‌های انسانی، حتی آن‌هایی که در ظاهر صرفاً هنری یا فنی به نظر می‌رسند، در لایه‌های عمیق‌تر خود با شناخت انسان و ذهن او گره خورده‌اند. عکاسی نیز از همین دست است؛ هنری که در ظاهر بر «دیدن» تکیه دارد، اما در عمل بیش از هر چیز به «فهمیدن» نیازمند است.

عکاسی تنها ثبت یک صحنه نیست؛ نوعی گفت‌وگوی بی‌صدا میان عکاس و جهان پیرامون است. عکاس پیش از آنکه دکمه شاتر را فشار دهد، باید بتواند احساسات، رفتارها و واکنش‌های انسان‌ها را درک کند. درک موقعیت‌ها، شناخت حالات چهره، توجه به زبان بدن و فهم فضای روانی یک لحظه، همگی عواملی هستند که به ثبت تصویری صادقانه و تأثیرگذار کمک می‌کنند.

در این میان، آشنایی با مفاهیم روان‌شناسی می‌تواند به عکاس کمک کند تا ارتباطی انسانی‌تر با سوژه برقرار کند، مرزهای احترام و حریم شخصی را بهتر بشناسد و لحظه‌ای را ثبت کند که بازتابی از واقعیت درونی انسان‌ها باشد. بسیاری از تصاویر ماندگار تاریخ عکاسی، نه صرفاً به دلیل ترکیب‌بندی یا نورپردازی، بلکه به دلیل توانایی عکاس در درک احساسات انسانی و انتقال آن به مخاطب در ذهن‌ها ماندگار شده‌اند.

از سوی دیگر، مخاطبان نیز تصاویر را تنها با چشم نمی‌بینند؛ آن‌ها با تجربه‌ها، احساسات و ذهنیت‌های خود به عکس نگاه می‌کنند. به همین دلیل، عکاسی موفق اغلب آن است که بتواند با روان مخاطب ارتباط برقرار کند و حسی مشترک را منتقل سازد.

شاید به همین دلیل است که عکاسی و روان‌شناسی در نقطه‌ای مشترک به هم می‌رسند: شناخت انسان و روایت جهان او. عکاس، همانند یک مشاهده‌گر دقیق رفتارهای انسانی، تلاش می‌کند لحظه‌ای را ثبت کند که در آن حقیقتی از زندگی، احساس یا تجربه انسانی آشکار می‌شود.

روز روان‌شناس یادآور اهمیت دانشی است که به ما کمک می‌کند انسان را بهتر بفهمیم؛ دانشی که نه‌تنها برای متخصصان این حوزه، بلکه برای هنرمندانی مانند عکاسان نیز می‌تواند دریچه‌ای تازه برای دیدن و روایت کردن جهان بگشاید.

روز روان‌شناس بر همه فعالان این حوزه و بر عکاسانی که با نگاه انسانی‌تر به جهان می‌نگرند، گرامی باد.

 

  • نویسنده : ریحانه تقی یاری