گفت‌وگو با الهام قهرمانی، کیوریتور نمایشگاه «باغ بی‌برگی» در گالری خانه دوست
پرسش: انتخاب عنوان «باغ بی‌برگی» از جمله‌ای از هوشنگ گلشیری آغاز شده است. چه ویژگی یا لایه‌ای در این جمله وجود داشت که آن را به نقطه عزیمت یک نمایشگاه هنرهای تجسمی تبدیل کرد؟
الهام قهرمانی: شاید هر هنرمندی دوست داشته باشد یک‌بار در عمر هنری خود، با الهام از پاییز و رنگ‌های آن، اثری خلق کند. با چنین ایده‌ای، شکل‌گیری یک نمایشگاه پاییزی آغاز شد. از سوی دیگر، به‌عنوان دانش‌آموخته رشته زبان و ادبیات فارسی، علاقه‌مند بودم عنوانی برای نمایشگاه انتخاب کنم که ریشه در شعر و ادبیات فارسی داشته باشد. به همین دلیل، به سراغ عنوانی پاییزی برگرفته از ادبیاتمان رفتم و داستان «باغ بی‌برگی» آغاز شد.
پرسش: چرا دقیقاً این جمله از هوشنگ گلشیری را انتخاب کردید و نه متنی ادبی از نویسنده‌ای دیگر؟
الهام قهرمانی: درست یک سال پیش، هنگام خواندن رمان زیبای «آینه‌های دردار» اثر هوشنگ گلشیری، با این جمله زیبا مواجه شدم. مضمون آن، اینکه اگر زیبایی‌ها را به‌موقع درنیابیم، باید تا سال آینده برای دیدن دوباره‌شان صبر کنیم، چنان در ذهنم نشست که گویی صدها حیف و افسوس از مقابل دیدگانم گذشت.
پرسش: در جمله گلشیری، پاییز نه صرفاً یک فصل، بلکه لحظه‌ای است که باید آن را به‌موقع دید و دریافت کرد. این نگاه به مفهوم زمان چه نسبتی با ایده محوری نمایشگاه دارد؟
الهام قهرمانی: دقیقاً با موضوع درگذر بودن زندگی ارتباط مستقیم دارد. تأکید این نگاه بر لحظه‌هایی است که تکرار نمی‌شوند و اگر آن‌ها را به‌موقع درنیابیم، فرصت تجربه دوباره‌شان را از دست خواهیم داد.
پرسش: چگونه یک مفهوم ادبی را به تجربه‌ای تجسمی تبدیل کرده‌اید، بدون آنکه استقلال آثار هنرمندان تحت تأثیر قرار بگیرد؟
الهام قهرمانی: از نظر من، این پیوند استقلال اثر هنری را از بین نمی‌برد؛ چراکه هنرمندی در این نمایشگاه شرکت کرده است که احساس کرده اثر و ایده ذهنی‌اش با حال‌وهوا و موضوع «باغ بی‌برگی» ارتباط دارد. بنابراین، حضور آثار بر اساس نوعی هم‌نشینی و ارتباط مفهومی با ایده نمایشگاه شکل گرفته است.
پرسش: آیا «باغ بی‌برگی» درباره فقدان چیزی است که از دست رفته یا درباره دیدن چیزی که پیش‌تر قادر به دیدنش نبوده‌ایم؟
الهام قهرمانی: برای پاسخ به این پرسش می‌خواهم از همین شعر استاد مهدی اخوان ثالث کمک بگیرم: «باغ بی‌برگی که می‌گوید که زیبا نیست؟!» آنچه شما فقدان می‌نامید، می‌تواند خودِ زیبایی باشد.
پرسش: «بی‌برگی» در عنوان نمایشگاه می‌تواند تداعی‌گر فقدان، زوال، سکوت یا حتی آشکار شدن واقعیت‌هایی باشد که پیش‌تر پنهان بوده‌اند. کدام‌یک از این دریافت‌ها به نگاه شما نزدیک‌تر است؟
الهام قهرمانی: آنچه به دیدگاه من نزدیک‌تر است، آشکار شدن واقعیت‌های نهان است.
پرسش: جمله پایانی استیتمنت بر دیدن یک لحظه تأکید دارد؛ لحظه‌ای که شاید دیگر تکرار نشود. آیا می‌توان گفت این نمایشگاه تلاشی برای ثبت یا بازسازی لحظاتی است که در زندگی روزمره از دست می‌روند؟
الهام قهرمانی: هدف من این بود که مخاطبان با خواندن این جمله و با چنین ذهنیتی وارد نمایشگاه شوند که این رویداد، امروز، این لحظه و نمایشگاه «باغ بی‌برگی» را با توجه و آهستگی زندگی کنند. می‌خواستم مخاطب صرفاً از کنار آثار عبور نکند، بلکه فرصت داشته باشد در همان لحظه حضور داشته باشد و آن را آگاهانه تجربه کند.
- نویسنده : نازنین حیدرزاده
Thursday, 12 November , 2026