روز ملی خلیج فارس یادآور پیوند دیرینه‌ی تاریخ، جغرافیا و هویت فرهنگی ایران است؛ پهنه‌ای آبی که نه‌تنها در اسناد و روایت‌های تاریخی، بلکه در قاب عکاسان نیز به‌عنوان بخشی از حافظه‌ی بصری این سرزمین ثبت شده است.

عکاسی، پیش از آن‌که ابزاری برای ثبت لحظه‌ها باشد، وسیله‌ای برای حفظ حافظه است؛ حافظه‌ی سرزمین، مردم و چشم‌اندازهایی که هویت یک ملت را شکل می‌دهد. روز ملی خلیج فارس فرصتی است تا به یکی از کهن‌ترین پهنه‌های آبی این سرزمین نگاه کنیم؛ پهنه‌ای که قرن‌هاست در جغرافیا، سفرنامه‌ها، اسناد دریانوردی و حتی نخستین تصاویر عکاسان ایرانی و خارجی، با نام خلیج فارس شناخته می‌شود.

عکاسان، چه در دوره قاجار و چه در پروژه‌های مستند معاصر، بارها چشم‌اندازهای بندرها، کشتی‌ها، سکوهای صیادی، کویرهای منتهی به آب، و زندگی مردمان حاشیه خلیج فارس را ثبت کرده‌اند. هر بار که یک قاب از ساحل جنوب شکل می‌گیرد، در واقع روایت تداوم تاریخ ثبت می‌شود؛ تداومی که از نام‌ها، نشانه‌ها و فرهنگ‌ها عبور کرده و تا امروز رسیده است.

خلیج فارس فقط یک موقعیت جغرافیایی نیست؛ یک دریافت بصری و فرهنگی است.

آبیِ عمیق آن، نور تیز جنوب، خط افق بی‌انتها، و زندگی روزمره‌ی صیادان و کارگران بنادر، از آن یک گنجینه‌ی تصویری ساخته که در آثار بسیاری از عکاسان ایرانی جایگاهی ویژه دارد.

در چنین روزی، یادآوری یک نکته ضروری است: هر بار که عکاسی، ساحل، دریا یا زندگی جنوب را ثبت می‌کند، در واقع بخشی از حافظه‌ی سرزمینی را حفظ می‌کند؛ حافظه‌ای که نه‌تنها با واژه‌ها، که با تصویر نیز تثبیت می‌شود.

روز ملی خلیج فارس، فرصتی برای بازخوانی همین پیوند است: پیوند میان تاریخ، فرهنگ و عکاسی؛ و یادآوری این حقیقت که تصویر، همچون دریا، حافظه‌ای طولانی دارد.

عکس : سعید صادق الوعد (مجسمه مرد پارسی در حال نصب در اعماق خلیج فارس)

  • نویسنده : ریحانه تقی یاری