پنتاکس در حال افول است؛ اما این راه می‌تواند آن را از خاکستر بلند کند

پنتاکس در حال مرگ است؛ البته این جمله ممکن است برای طرفداران قدیمی این برند خوشایند نباشد، اما واقعیت بازار دوربین دیجیتال نشان می‌دهد که این شرکت برای ادامه حیات خود به یک تغییر اساسی نیاز دارد. پنتاکس در گذار تاریخی صنعت عکاسی از دوربین‌های DSLR به دوربین‌های بدون آینه، عملاً نتوانست جایگاه مناسبی پیدا کند و حتی بسیاری از کاربران امروزی ممکن است تلاش‌های این شرکت برای ورود به بازار دوربین‌های بدون آینه را به خاطر نیاورند.

در مقابل، پنتاکس بارها بر تعهد خود به دوربین‌های DSLR تأکید کرده است؛ اما وقتی فروش دوربین‌های DSLR این برند به سطوح بسیار پایینی رسیده، این پرسش جدی‌تر از گذشته مطرح می‌شود که آیا زمان آن نرسیده است که پنتاکس دست به اقدامی کاملاً متفاوت بزند؟

البته هنوز عکاسانی وجود دارند که دوربین‌های DSLR را دوست دارند و حتی فروش دوربین‌های DSLR کانن نیز بر اساس برخی داده‌های بازار همچنان قابل توجه است، اما یک نکته اساسی را نباید نادیده گرفت: اگر واقعاً یک موج بزرگ مخالفت با دوربین‌های بدون آینه در میان عکاسان شکل گرفته بود، پنتاکس به‌عنوان تنها شرکت بزرگی که همچنان به‌طور جدی روی DSLR تمرکز دارد، باید یکی از موفق‌ترین برندهای بازار می‌بود.

اما چنین اتفاقی رخ نداده است. پنتاکس در حدود ۱۰ هزار دوربین DSLR در سال می‌فروشد، در حالی که برندهای رقیب، به‌ویژه کانن، سونی و نیکون، دوربین‌های بدون آینه خود را در مقیاس میلیونی به بازار عرضه می‌کنند. بنابراین روند بازار کاملاً روشن است: نسل جدید دوربین‌های بدون آینه توانسته است بخش عمده‌ای از بازار حرفه‌ای و آماتوری عکاسی را به خود اختصاص دهد.

پنتاکس در دوربین‌های بدون آینه چه اشتباهی کرد؟

برای درک شرایط امروز پنتاکس، باید به سال ۲۰۱۱ برگردیم؛ زمانی که این شرکت نخستین تلاش جدی خود را برای ورود به بازار دوربین‌های بدون آینه انجام داد.

سیستم Pentax Q در سال ۲۰۱۱ معرفی شد و در آن زمان کوچک‌ترین سیستم دوربین بدون آینه با لنز قابل تعویض در جهان بود. نخستین دوربین این خانواده با نام Q تنها ۹۸ × ۵۷٫۵ × ۳۱ میلی‌متر ابعاد داشت. پس از آن نیز سه مدل دیگر با نام‌های Q7، Q10 و Q-S1 معرفی شدند که آخرین مدل در سال ۲۰۱۴ به بازار آمد.

در مجموع هشت لنز برای این سیستم تولید شد و استفاده از حسگر بسیار کوچک ۱/۲٫۳ اینچی باعث شده بود لنزهای Pentax Q نیز ابعادی فوق‌العاده کوچک داشته باشند. حتی یک لنز زوم معادل ۷۰ تا ۲۰۰ میلی‌متر و یک لنز پرایم معادل ۱۰۰ میلی‌متر نیز می‌توانستند به‌راحتی در جیب قرار بگیرند.

از نظر طراحی و ابعاد، Pentax Q ایده‌ای بسیار جذاب بود، اما مشکل اصلی اینجا بود که در آن دوره، حسگر کوچک تقریباً به‌طور مستقیم با کیفیت تصویر پایین‌تر در ذهن مصرف‌کنندگان ارتباط داشت. عکاسان به‌دنبال دوربین‌هایی بودند که کیفیتی بالاتر از دوربین‌های کامپکت ارائه کنند و استفاده از یک حسگر کوچک ۱/۲٫۳ اینچی برای بسیاری از کاربران نشانه‌ای از محدودیت کیفیت بود.

مدل‌های بعدی با حسگر بزرگ‌تر ۱/۱٫۷ اینچی نیز نتوانستند مشکل اصلی را برطرف کنند و در نهایت سیستم Pentax Q شکست خورد.

در همین دوران، اتفاق مهم دیگری نیز در بازار دوربین رخ داد. در سال ۲۰۱۳، سونی مجموعه دوربین‌های بدون آینه فول‌فریم سری A7 را معرفی کرد و نشان داد که دوربین‌های بدون آینه دیگر صرفاً محصولاتی کوچک و سبک برای کاربران غیرحرفه‌ای نیستند. دوربین‌های بدون آینه اکنون می‌توانستند از نظر کیفیت تصویر با DSLRها رقابت کنند.

به این ترتیب، مزیت اصلی دوربین‌های بدون آینه یعنی کوچک‌تر بودن و حمل آسان‌تر دیگر تنها ویژگی تعیین‌کننده بازار نبود و Pentax Q نیز به‌تدریج از مرکز توجه خارج شد.

تلاش دوم پنتاکس برای ورود به بازار بدون آینه

اما داستان شکست پنتاکس در دوربین‌های بدون آینه به Pentax Q ختم نشد.

پنتاکس در سال ۲۰۱۲ بار دیگر تلاش کرد وارد این بازار شود، اما این بار مسیر کاملاً متفاوتی را انتخاب کرد. شرکت تصمیم گرفت یک دوربین بدون آینه با همان مانت بزرگ لنز مورد استفاده در دوربین‌های DSLR پنتاکس تولید کند.

نتیجه این تصمیم، Pentax K-01 بود؛ دوربینی که طراحی صنعتی آن توسط مارک نیوسون، طراح مشهور، انجام شده بود.

مشکل K-01 این بود که بسیاری از مزایای اصلی دوربین‌های بدون آینه را در اختیار کاربر قرار نمی‌داد. دوربین بدنه‌ای نسبتاً بزرگ داشت، مانت لنز DSLR و فاصله فلنج طولانی آن امکان کوچک‌سازی واقعی سیستم را محدود می‌کرد و سیستم فوکوس Live View نیز در آن دوره سرعت بالایی نداشت.

به بیان ساده، Pentax K-01 بسیاری از محدودیت‌های DSLR را داشت، اما مزایای اصلی دوربین بدون آینه را ارائه نمی‌کرد.

در نتیجه، این محصول نیز شکست خورد.

پنتاکس پس از آن دوباره به تولید دوربین‌های DSLR بازگشت و موضعی اتخاذ کرد که بر اساس آن، کاربران ظاهراً علاقه چندانی به دوربین‌های بدون آینه ندارند. اما با گذشت زمان مشخص شد که مشکل اصلی، الزاماً نبود تقاضا برای دوربین بدون آینه نبود؛ بلکه پنتاکس نتوانسته بود محصولی متناسب با مسیر جدید بازار ارائه کند.

پنتاکس امروز چه گزینه‌هایی دارد؟

اگر پنتاکس امروز تصمیم بگیرد یک سیستم کاملاً جدید از دوربین‌های بدون آینه را با یک مانت اختصاصی معرفی کند، با یک مشکل بسیار بزرگ مواجه خواهد شد: هیچ لنزی برای آن سیستم وجود ندارد.

یک سیستم جدید به مجموعه‌ای کامل از لنزهای واید، استاندارد، تله، ماکرو و زوم نیاز دارد و توسعه چنین مجموعه‌ای زمان و سرمایه زیادی می‌طلبد. از طرف دیگر، ورود دیرهنگام به بازاری که کانن، سونی، نیکون و فوجی‌فیلم در آن حضور قدرتمندی دارند، کار بسیار دشواری خواهد بود.

بنابراین یکی از راه‌های احتمالی این است که پنتاکس به جای توسعه یک مانت کاملاً جدید، به یک سیستم لنز موجود بپیوندد.

آیا مانت سونی می‌تواند راه نجات پنتاکس باشد؟

یکی از گزینه‌های نظری، پیوستن به مانت E سونی است. این سیستم از دوربین‌های APS-C و فول‌فریم پشتیبانی می‌کند و مجموعه بسیار بزرگی از لنزهای سونی و تولیدکنندگان شخص ثالث برای آن وجود دارد.

اما احتمال چنین همکاری‌ای بسیار پایین به نظر می‌رسد. شرکت‌های ژاپنی معمولاً تمایل چندانی به اشتراک‌گذاری مانت اختصاصی خود ندارند و نمونه‌های همکاری مستقیم میان برندهای بزرگ در این زمینه چندان رایج نیست.

همکاری با فوجی‌فیلم؟

مانت X فوجی‌فیلم نیز از نظر طراحی و فلسفه محصول می‌توانست گزینه جالبی باشد. پنتاکس و فوجی‌فیلم هر دو سابقه‌ای قوی در طراحی دوربین‌های کلاسیک و کنترل‌های فیزیکی دارند و از نظر زیبایی‌شناسی نیز نقاط مشترکی میان محصولات دو برند دیده می‌شود.

اما این راه نیز محدودیت‌های جدی دارد، زیرا مانت X اساساً برای دوربین‌های APS-C طراحی شده و نمی‌تواند پاسخ کاملی برای محصولات فول‌فریم پنتاکس باشد.

Micro Four Thirds؛ انتخابی متفاوت

گزینه دیگر، پیوستن به استاندارد Micro Four Thirds است. چنین اقدامی می‌توانست پنتاکس را به صدها لنز موجود در این سیستم دسترسی دهد و امکان تولید دوربین‌هایی بسیار کوچک و سبک را فراهم کند.

اما باز هم مشکل مشابهی وجود دارد: بخش مهمی از محصولات فعلی پنتاکس در قالب APS-C و فول‌فریم تعریف شده‌اند و ورود کامل به Micro Four Thirds به معنای فاصله گرفتن از بخشی از هویت فعلی برند خواهد بود.

شاید بهترین راه، بازگرداندن Pentax Q باشد

در میان تمام گزینه‌ها، شاید عجیب‌ترین راهکار در نهایت منطقی‌ترین گزینه باشد: بازگرداندن Pentax Q.

Pentax Q در زمان عرضه شکست خورد، اما شرایط بازار دوربین در سال ۲۰۲۶ با سال ۲۰۱۱ تفاوت بسیار زیادی دارد.

امروزه هر روز تعداد بسیار زیادی عکس با حسگرهای ۱/۲٫۳ اینچی ثبت می‌شود، زیرا چنین حسگرهایی در بسیاری از گوشی‌های هوشمند مورد استفاده قرار می‌گیرند. شرکت‌های بزرگ فناوری نیز سال‌هاست سرمایه‌گذاری گسترده‌ای روی پردازش تصویر، عکاسی محاسباتی، کاهش نویز، HDR، بازسازی جزئیات و الگوریتم‌های هوش مصنوعی انجام داده‌اند.

به همین دلیل، یک دوربین کوچک با حسگر کوچک دیگر الزاماً به معنای کیفیت تصویر ضعیف نیست.

از سوی دیگر، دوربین‌های بدون آینه فول‌فریم روزبه‌روز بزرگ‌تر، گران‌تر و پیچیده‌تر شده‌اند. افزایش وضوح تصویر، پردازنده‌های قدرتمند، سیستم‌های فوکوس خودکار پیشرفته، فیلم‌برداری حرفه‌ای و مجموعه‌ای از قابلیت‌های جدید، قیمت بسیاری از دوربین‌های مدرن را افزایش داده است.

در همین شرایط، علاقه به دوربین‌های کامپکت کوچک و ارزان‌قیمت دوباره افزایش پیدا کرده است.

نسل جدیدی از عکاسان حتی نقص‌های تصویری، نویز دیجیتال، رنگ‌های غیرطبیعی و ظاهر قدیمی تصاویر را بخشی از جذابیت عکاسی می‌دانند.

در چنین بازاری، یک Pentax Q جدید می‌تواند دقیقاً محصولی باشد که بخشی از عکاسان امروز به دنبال آن هستند.

فیلترهای دیجیتال پنتاکس پیش از محبوب شدن شبیه‌سازی فیلم وجود داشتند

یکی از ویژگی‌های جالب Pentax Q، فیلترهای خلاقانه دیجیتال آن بود؛ قابلیتی که پیش از محبوبیت گسترده شبیه‌سازی‌های فیلم فوجی‌فیلم وجود داشت.

کاربران قدیمی Pentax Q هنوز نیز به دلیل رنگ‌های خاص، ابعاد کوچک و سهولت استفاده از این دوربین‌ها از آن‌ها استقبال می‌کنند. برخی حتی از Q به‌عنوان دوربین روزمره استفاده می‌کنند.

یک نسخه جدید از Pentax Q که پردازش تصویر مدرن دهه ۲۰۲۰ را با همان فلسفه طراحی کوچک ترکیب کند، می‌تواند برای مخاطبانی جذاب باشد که به دوربین‌هایی مانند Camp Snap، دوربین‌های Instax یا مدل‌های قدیمی سری X100 فوجی‌فیلم علاقه دارند.

وجود مجموعه‌ای از لنزهای بسیار کوچک و قابل حمل نیز می‌تواند مزیتی مهم باشد؛ به‌ویژه اینکه Pentax Q از فلاش پاپ‌آپ داخلی نیز بهره می‌برد.

البته یک شرط بسیار مهم وجود دارد: قیمت.

اگر پنتاکس بخواهد چنین محصولی را دوباره عرضه کند، باید آن را با قیمت رقابتی وارد بازار کند. این دوربین احتمالاً نمی‌تواند به قیمت بسیار پایین محصولات ساده‌ای مانند Camp Snap عرضه شود، اما قیمت آن نباید به محدوده دوربین‌های گران‌قیمت برسد.

اگر پنتاکس قیمت‌گذاری درستی انجام دهد، Pentax Q جدید می‌تواند به محصولی بسیار محبوب در بازار دوربین‌های کوچک تبدیل شود. اما اگر قیمت‌گذاری اشتباه باشد، ممکن است تاریخ دوباره تکرار شود.

یک گزینه دیگر: ائتلاف L-Mount

اما شاید یک راهکار مهم دیگر نیز وجود داشته باشد که بتواند آینده پنتاکس را تغییر دهد: پیوستن به ائتلاف L-Mount.

در سال ۲۰۱۸، لایکا، پاناسونیک و سیگما با همکاری یکدیگر ائتلاف L-Mount را شکل دادند و یک مانت مشترک را میان محصولات خود به کار گرفتند.

این همکاری به مرور زمان توسعه پیدا کرد و اکنون مجموعه قابل توجهی از دوربین‌ها و لنزهای لایکا، پاناسونیک و سیگما برای این سیستم وجود دارد.

اگر پنتاکس به چنین ائتلافی بپیوندد، می‌تواند دوربین‌های جدید خود را طراحی و تولید کند، لنزهای اختصاصی خود را توسعه دهد و در عین حال به مجموعه بزرگی از لنزهای موجود در اکوسیستم L-Mount دسترسی داشته باشد.

یکی از نکات مهم این است که L-Mount تنها به دوربین‌های فول‌فریم محدود نیست و از APS-C نیز پشتیبانی می‌کند. بنابراین از نظر تئوری، این سیستم می‌تواند انعطاف‌پذیری مناسبی برای پنتاکس ایجاد کند.

پیوستن پنتاکس به L-Mount البته در حال حاضر تنها یک سناریوی فرضی است و نشانه‌ای قطعی از چنین تصمیمی وجود ندارد، اما از نظر استراتژیک می‌تواند یکی از جذاب‌ترین گزینه‌ها برای آینده این برند باشد.

پنتاکس برای بقا به چیزی متفاوت نیاز دارد

مشکل اصلی پنتاکس این نیست که هنوز دوربین DSLR تولید می‌کند؛ مشکل اصلی این است که بازار دیگر مانند گذشته برای DSLR ظرفیت ندارد.

کانن، سونی و نیکون در بازار دوربین‌های بدون آینه سرمایه‌گذاری گسترده‌ای انجام داده‌اند و بخش بزرگی از کاربران حرفه‌ای و آماتور را به سمت سیستم‌های جدید سوق داده‌اند. در چنین شرایطی، ادامه همان استراتژی قبلی برای پنتاکس بسیار دشوار خواهد بود.

با این حال، پنتاکس یک مزیت مهم دارد: هویت برند.

این برند هنوز در میان بخشی از عکاسان به دلیل طراحی متفاوت، کنترل‌های فیزیکی، مقاومت بدنه، فلسفه عکاسی و سابقه تاریخی خود طرفدار دارد. بنابراین شاید راه نجات پنتاکس نه در رقابت مستقیم با کانن، سونی و نیکون، بلکه در انجام کاری باشد که هیچ‌کدام از آن‌ها انجام نمی‌دهند.

بازگشت Pentax Q با طراحی مدرن، پردازش تصویر پیشرفته، فیلترهای خلاقانه، قابلیت‌های فیلم‌برداری و مجموعه‌ای از لنزهای کوچک می‌تواند یک مسیر باشد. پیوستن به L-Mount و استفاده از یک اکوسیستم گسترده نیز می‌تواند مسیر دیگری باشد.

آنچه مسلم است اینکه پنتاکس برای آینده نمی‌تواند صرفاً به گذشته تکیه کند. اگر این برند می‌خواهد دوباره به یکی از نام‌های مهم دنیای عکاسی تبدیل شود، باید محصولی تولید کند که دلیل تازه‌ای برای انتخاب پنتاکس به عکاسان بدهد؛ نه اینکه صرفاً نسخه دیگری از دوربین‌هایی باشد که دیگران پیش از آن ساخته‌اند.

شاید بهترین فرصت پنتاکس این باشد که به جای تلاش برای تبدیل شدن به کانن، سونی یا نیکون، دوباره پنتاکس شود؛ اما این بار با درک دقیق‌تری از نیازها و سلیقه عکاسان در سال ۲۰۲۶.

منبع: https://amateurphotographer.com/

مترجم: ریحانه تقی یاری