گاهی می‌اندازیم به مسیر هنری زیگ جکسون، عکاس و مدرس برجسته‌ای که تمام عمر حرفه‌ای خود را صرف تثبیت حضور بومیان در منظره اجتماعی آمریکا کرده است. آثار جکسون فراتر از یک ثبت ساده هستند؛ آن‌ها بیانیه‌ای علیه پاک‌سازی تاریخی و تلاشی برای تعریف دوباره هویت بومیان در دنیای معاصر محسوب می‌شوند.

میراث تصویری از «مرد سرخ‌پوست در اتوبوس»

در اوایل دهه ۱۹۹۰، زیگ جکسون، دانشجوی تحصیلات تکمیلی در سانفرانسیسکو، اثری را خلق کرد که به یکی از نمادهای هنر معاصر تبدیل شد: «مرد سرخ‌پوست در اتوبوس» (۱۹۹۴). این پرتره سیاه و سفید و طنزآمیز از مردی با لباس‌های آیینی بومی در یک وسیله نقلیه عمومی، در واقع خودِ جکسون بود (با نام بومی «بوفالوی خیزان»). این اثر که در سال ۱۹۹۵ در مجله «آپرچر» منتشر شد، همچنان به عنوان یکی از شناخته‌شده‌ترین کارهای او مطرح است.

بازمانده‌ای که دوربین را سلاح خود کرد

جکسون متولد ۱۹۵۷ در منطقه حفاظت‌شده «فورت برتولد» در داکوتای شمالی است. او خود را «بازمانده مدارس شبانه‌روزی» می‌داند؛ مدارسی که هدفشان هضم کردن فرهنگ بومیان در فرهنگ غالب آمریکایی بود. جکسون با اشاره به تنوع قبایل، از هنر خود به عنوان ابزاری برای مقاومت در برابر این پاک‌سازی هویتی استفاده می‌کند. او اصطلاح ترکیبی «بومی آمریکایی سرخ‌پوست» را به کار می‌برد تا بر حق تعیین سرنوشت و حفظ اصالت تأکید کند.

عکاسی به مثابه آموزش

جکسون پس از پایان تحصیلات خود در «مؤسسه هنر سانفرانسیسکو» (جایی که اولین بومی آمریکایی بود که مدرک کارشناسی ارشد عکاسی دریافت کرد)، مسیر آموزش را در پیش گرفت. او معتقد است هدفش آموزش دادن به مردم درباره وجودِ همچنانِ بومیان است: «خدا را شکر که ما هنوز وجود داریم.»

این هنرمند در آثار دیگر خود، مانند مجموعه «تخریب» (Degradation)، با استفاده از طنز و تصویرسازی‌های هوشمندانه، نگاه جامعه به بومیان و تبدیل فرهنگ آن‌ها به کالای توریستی را نقد می‌کند. در مجموعه «تخریب»، او خود را در لبه یک معدن مس به تصویر می‌کشد تا تقابل طبیعت بکر و بهره‌برداری صنعتی را نشان دهد.

نگاه به آینده؛ طنز به عنوان استراتژی بقا

جکسون که بازنشسته دانشکده هنر و طراحی ساوانا (SCAD) است، همچنان به پرورش نسل جدید عکاسان بومی ادامه می‌دهد. او به دانشجویان خود می‌آموزد که برای قوی بودنِ هنر، باید بتوانند خودشان را به سخره بگیرند و از طنز برای بیان واقعیت‌های تلخ زندگی بومیان استفاده کنند. نمایشگاه انفرادی او در سال گذشته با عنوان «سفر بوفالوی خیزان» در موزه جورج ایستمن، بار دیگر نشان داد که کارهای او نه از طریق سبک مستند‌نگاری سنتی، بلکه از طریق بازنمایی عمیق و صادقانه زندگی روزمره در مناطق حفاظت‌شده، تأثیرگذار هستند.

او اکنون در حال آماده‌سازی برای نمایشگاه بزرگ خود در دانشگاه نیومکزیکو در پاییز ۲۰۲۸ است؛ رویدادی که بازگشتی نمادین به همان مکانی خواهد بود که اولین جرقه‌های نگاه هنری‌اش در آنجا زده شد.

منبع: https://aperture.org/

مترجم: ریحانه تقی یاری