بخش نخست: گفت‌وگو با الهه دوستی، کیوریتور نمایشگاه
الهه دوستی، مترجم و عکاس، تحصیل‌کرده رشته مترجمی زبان انگلیسی است. او ترجمه رمان ادبی «زیبای کوچک» و کتاب تخصصی «روح دوربین» (انتشارات پرگار) را در کارنامه خود دارد. وی که عکاسی را در مدرسه «آرت سنس» و زیر نظر استاد میر اسماعیلی فرا گرفته، با تمرکز بر ژانرهای مینیمال و کانسپچوال، مسیر هنری خود را پس از برگزاری نمایشگاه انفرادی به سمت کیوریتوری سوق داده است. از نظر او، کیوریتوری فرآیند ایجاد یک گفتگوی منسجم بصری میان آثار مختلف است.
اتاق روشن پرس: آیا نمایشگاه‌های گروهی واقعاً فرصتی برای دیده شدن هستند یا بیشتر بستری برای شبکه‌سازی به شمار می‌روند؟
الهه دوستی: به نظر من نمایشگاه گروهی بیش از آنکه تضمین‌کننده دیده شدن باشد، «امکان» آن را فراهم می‌کند. تحقق این امکان به عواملی نظیر کیفیت اثر، نحوه برگزاری رویداد و میزان تعامل خود عکاس بستگی دارد. نمایشگاه انفرادی جایی است که عمق دیده شدن در آن رخ می‌دهد و مخاطب به شکل یکپارچه وارد جهان بصری هنرمند می‌شود؛ اما مسیر رسیدن به این عمق، از دل همین نمایشگاه‌های گروهی و آشنایی با جامعه عکاسی می‌گذرد. بنابراین، نمایشگاه گروهی یک سکوی پرتاب است. در مورد شبکه‌سازی نیز باید بگویم این امر بخش جدایی‌ناپذیر دنیای هنر است. بسیاری از همکاری‌ها، پروژه‌های مشترک و نمایشگاه‌های بعدی از همین ارتباطات شکل می‌گیرند؛ البته به شرطی که این ارتباطات بر پایه کیفیت اثر و گفتگوی حرفه‌ای بنا شده باشند، نه صرفاً آشنایی‌های شخصی.
اتاق روشن پرس: آثار حاضر در این نمایشگاه بر چه اساسی انتخاب شده‌اند؟
الهه دوستی: در انتخاب آثار تلاش کردم عکس‌هایی را گزینش کنم که علاوه بر کیفیت فنی و زیبایی بصری، بازتاب‌دهنده نگاه شخصی عکاس و توانایی او در روایت‌گری باشند. انتقال حس‌وحال مکان عکاسی‌شده و هم‌خوانی با تم اصلی نمایشگاه (سفر) از معیارهای اصلی بود. برای من اهمیت داشت که هر عکس علاوه بر قدرت تاثیرگذاری مستقل، در چیدمان کلی نیز به عنوان بخشی از پازل روایت نمایشگاه عمل کند.
اتاق روشن پرس: فکر می‌کنید امروزه نقش کیوریتور بیشتر «خلق معنا» است یا «کشف معنا»؟
الهه دوستی: به نظرم بیشتر به «خلق معنا» نزدیک است. کیوریتور آثاری را که در ظاهر ممکن است بی‌ارتباط با یکدیگر به نظر برسند، انتخاب کرده و با چیدمانی هدفمند، روایتی جدید و دغدغه‌ای تازه از میان آن‌ها خلق می‌کند. گاهی حتی خود هنرمند هنگام ثبت اثر به این لایه از معنا فکر نکرده است؛ اما کیوریتور با کانسپت و اتمسفر نمایشگاه، بستری می‌سازد که معنای مورد نظرش شکل گرفته و به رویداد هویت ببخشد.
اتاق روشن پرس: به نظر شما بزرگترین اشتباه عکاسان جوان هنگام شرکت در نمایشگاه‌های گروهی چیست؟
الهه دوستی: یکی از موارد بسیار مشهود در میان جوانانی که برای اولین بار آثارشان به نمایش درمی‌آید، شکل‌گیری حس رقابت منفی است. کافی است آن‌ها کار خود را در مقایسه با سایر آثار ضعیف‌تر تصور کنند (که این صرفاً یک قضاوت ذهنی و شخصی است)؛ بلافاصله موضع انفعالی و گوشه‌گیرانه به خود می‌گیرند. آن‌ها باید بدانند تمامی کارهای راه‌یافته به نمایشگاه، برگزیده شده‌اند و هرکدام بخشی از یک گفتمان کلی را نمایندگی می‌کنند. این ناامنی ذهنی باعث می‌شود در روز افتتاحیه که زمان طلایی تعامل، گفتگو و شبکه‌سازی حرفه‌ای است، منفعل بمانند یا فقط با دوستان خود هم‌کلام شوند؛ در حالی که باید با سایر عکاسان و بازدیدکنندگان ارتباط برقرار کنند.
اتاق روشن پرس: مهم‌ترین ویژگی نمایشگاه «ن گاه» از نظر شما چیست؟
الهه دوستی: تنوع روایت‌ها در بستر سفر، شاخص‌ترین ویژگی این رویداد است. ۱۷ عکاس با تجربیات و زبان‌های بصری گوناگون، سفر را از زاویه دید خود روایت کرده‌اند؛ عده‌ای از طریق چهره‌های مسیر، عده‌ای از طریق راه‌ها و طبیعت، و برخی از طریق ثبت لحظات زیست و کار مردم. با وجود این تفاوت‌ها، قرارگیری آثار در کنار هم یک گفتگوی بصری منسجم ایجاد کرده که مخاطب را از سطح تماشای تک‌عکس عبور داده و به یک تجربه جمعی از سفر دعوت می‌کند.
بخش دوم: گفت‌وگو با پریا معطی، هنرمند عکاس
پریا معطی، ۲۰ ساله و دانشجوی رشته مهندسی انرژی است که عکاسی را در سفرهای خود به عنوان ابزاری برای ثبت جهان پیرامون دنبال می‌کند.
اتاق روشن پرس: هنگام ثبت اثری که در نمایشگاه دارید، چه چیزی خارج از کادر شما ماند که هنوز هم برایتان اهمیت دارد؟
پریا معطی: راستش چیز خاصی خارج از کادر نمانده است. من از کادربندی نهایی خودم کاملاً راضی هستم؛ چرا که تلاش کردم عناصر غیرضروری را حذف کنم و تنها مغز مطلب و آنچه را که نیاز بود ثبت کنم. به نظرم هنر عکاس در این اثر، دقیقاً همین توانایی در حذف زوائد بوده است.
اتاق روشن پرس: اگر مجبور باشید این عکس را بدون ابزار تصویر و صرفاً با کلمات توصیف کنید، آن را چگونه بیان می‌کنید؟
پریا معطی: من این عکس را با این جمله توصیف می‌کنم: «زنان عاشقی که در عشق فرو می‌روند؛ گویی هنگام عاشق شدن از یک اوج سقوط کرده و در ضعیف‌ترین و بی‌دفاع‌ترین حالت خود قرار می‌گیرند.» من عکس خودم را این‌گونه می‌بینم و تعریف می‌کنم.
بخش سوم: گفت‌وگو با لیلا قهرمانی، مدیر گالری «خانه دوست»
لیلا قهرمانی، مدیرمسئول گالری هنری «خانه دوست»، مدیریت فضای میزبان این رویداد را بر عهده دارد.
اتاق روشن پرس: هنگام انتخاب و پذیرش آثار برای نمایشگاه، بیشتر به کیفیت هنری کارها توجه داشتید یا میزان استقبال مخاطبان؟
لیلا قهرمانی: بدون شک کیفیت هنری آثار اولویت نخست ماست. تجربه نشان داده وقتی اثری با محتوای قوی، ترکیب‌بندی درست و اجرای استاندارد ارائه شود، مخاطب خاص خود را نیز جذب خواهد کرد. برای ما اجرای قدرتمند و محتوای غنی همواره در اولویت قرار دارد.
اتاق روشن پرس: چه توصیه‌ای برای عکاسان جوان و نوظهور دارید؟
لیلا قهرمانی: عکاسانی که قصد دارند به صورت حرفه‌ای در این مسیر قدم بردارند، باید برنامه‌ریزی مستمری داشته باشند. فعالیت مداوم و مطالعه در این حوزه الزامی است. منظور من از مطالعه، صرفاً خواندن کتاب نیست؛ بلکه «مطالعه بصری» آثار اساتید گذشته و حال عکاسی اهمیت بسیار زیادی دارد. امروزه دسترسی به منابع بصری بسیار آسان است و عکاسان جوان باید از این فرصت برای پربارتر کردن ذهن و ارتقای محتوای آثار خود استفاده کنند.
اتاق روشن پرس: طی سال‌های اخیر، سلیقه مخاطبان عکاسی چه تغییراتی داشته است؟
لیلا قهرمانی: نمی‌توان گفت تغییر ناگهانی یا خاصی رخ داده است، اما به دلیل سرعت بالای تغییرات در زندگی امروزی، جهت‌گیری‌ها به سرعت عوض می‌شوند. امروزه به دلیل دسترسی آسان به رسانه‌ها، شناخت و آگاهی مخاطبان از کار خوب و عیار هنری آثار بسیار بالاتر رفته است و آن‌ها با دید بازتری به تماشای آثار می‌نشینند.
اتاق روشن پرس: آیا سوالی بوده که همیشه دوست داشتید خبرنگاران از شما بپرسند اما تا به حال مطرح نشده باشد؟
لیلا قهرمانی: سوال خاصی مدنظرم نیست؛ اما دغدغه همیشگی ما در گالری این است که بتوانیم فراتر از جنبه‌های مادی، فضایی استاندارد و پویا برای دیده شدن آثار هنرمندان شایسته (چه اساتید باسابقه و چه جوانان مستعد) فراهم کنیم و این جنبه حمایتی و هنری همواره برای ما ارزش اصلی را دارد.
خبر و عکس: نازنین حیدرزاده
Saturday, 24 October , 2026