اصلاح چشم‌های بسته در عکس با هوش مصنوعی مولد

به گزارش اتاق روشن پرس، شرکت ادوبی (Adobe) قابلیت تازه‌ای با عنوان «باز کردن چشم‌ها» (Open Eyes) را برای اپلیکیشن موبایل Adobe Lightroom معرفی کرده است؛ ابزاری مبتنی بر هوش مصنوعی مولد که با شناسایی چشم‌های بسته افراد در عکس، چشم‌هایی باز تولید می‌کند تا کاربران بتوانند بدون نیاز به انجام مراحل پیچیده ویرایش، ظاهر تصاویر خود را اصلاح کنند. این قابلیت که در تاریخ ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۸ مهر ۱۴۰۵، در گزارشی از وب‌سایت تخصصی عکاسی DPReview معرفی شد، برای حل یکی از مشکلات رایج در عکاسی از افراد طراحی شده است؛ موقعیتی که در آن حالت چهره، لبخند یا ترکیب‌بندی عکس تقریباً ایدئال است، اما بسته بودن چشم‌های سوژه به دلیل پلک زدن، نتیجه نهایی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

قابلیت Open Eyes در لایت‌روم موبایل چگونه کار می‌کند؟

فرایند استفاده از قابلیت Open Eyes نسبتاً ساده طراحی شده است؛ کاربر کافی است تصویری را که در آن چشم‌های یکی از افراد بسته است، در اپلیکیشن Lightroom Mobile باز کند و از منوی Quick Actions یا «اقدامات سریع»، گزینه Open Eyes را انتخاب کند تا نرم‌افزار با استفاده از هوش مصنوعی مولد، چشم‌های جدیدی برای سوژه ایجاد کند و آن‌ها را در تصویر قرار دهد. هدف این ابزار آن است که چشم‌های باز تولیدشده با ظاهر فرد در عکس هماهنگ باشند و نتیجه نهایی تا حد امکان طبیعی به نظر برسد، بدون آنکه کاربر ناچار باشد برای اصلاح یک جزئیات کوچک، تمام تصویر را در نرم‌افزارهای تخصصی ویرایش عکس دست‌کاری کند.

ادوبی اعلام کرده است که اگر تصاویر دیگری از همان فرد در کتابخانه لایت‌روم کاربر وجود داشته باشد، این قابلیت می‌تواند از اطلاعات موجود در آن عکس‌ها برای بازسازی دقیق‌تر چشم‌ها استفاده کند؛ به این ترتیب، شکل، رنگ و اندازه چشم‌ها با ویژگی‌های ظاهری سوژه تطبیق داده می‌شوند تا نتیجه حاصل، شباهت بیشتری به چهره واقعی فرد داشته باشد. استفاده از تصاویر دیگر همان شخص می‌تواند به هوش مصنوعی کمک کند تا به‌جای تولید چشم‌هایی عمومی و نامتناسب، جزئیات چهره را با توجه به نمونه‌های تصویری موجود بازسازی کند.

این ابزار تنها به عکس‌های تک‌نفره و پرتره‌های انفرادی محدود نیست و طبق توضیحات ادوبی، در تصاویر گروهی نیز قابل استفاده است؛ قابلیتی که به‌ویژه برای عکس‌های خانوادگی، تصاویر دوستانه، عکس‌های مناسب انتشار در شبکه‌های اجتماعی و موقعیت‌هایی که ثبت هم‌زمان حالت چهره مناسب برای تمام افراد دشوار است، کاربرد خواهد داشت. برای مثال، اگر در یک عکس خانوادگی تقریباً همه افراد با لبخند و چشم‌های باز ثبت شده باشند، اما یکی از اعضای خانواده هنگام فشردن دکمه شاتر پلک زده باشد، این قابلیت می‌تواند برای اصلاح همان بخش از تصویر به کار گرفته شود.

ادوبی همچنین تأکید کرده است که Open Eyes ناحیه‌ای را هدف قرار می‌دهد که به اصلاح نیاز دارد و تلاش می‌کند سایر بخش‌های چهره فرد را بدون تغییر نگه دارد؛ رویکردی که به کاربران اجازه می‌دهد تصویر مناسبی را که به دلیل بسته بودن چشم‌ها از نظر فنی نقص دارد، اصلاح کنند و در عین حال، ویژگی‌های دیگری را که به عکس ارزش داده‌اند، حفظ کنند.

هوش مصنوعی مولد و تغییر روش اصلاح عکس‌های پرتره

اصلاح چشم‌های بسته در عکس، پیش از ظهور هوش مصنوعی مولد نیز امکان‌پذیر بود و شرکت ادوبی در نسخه‌های قدیمی‌تر Photoshop Elements قابلیتی مشابه ارائه کرده بود؛ با این تفاوت که روش پیشین معمولاً بر استفاده از تصویر چشم‌های همان فرد در یک عکس دیگر استوار بود. در این شیوه، نرم‌افزار چشم‌ها را از تصویری دیگر استخراج می‌کرد و در عکس موردنظر قرار می‌داد، اما اگر تصویر مناسبی از سوژه وجود نداشت، نورپردازی دو عکس با یکدیگر هماهنگ نبود یا حالت چهره فرد به‌گونه‌ای بود که باز نگه داشتن چشم‌ها را غیرطبیعی می‌کرد، دستیابی به نتیجه‌ای قابل قبول دشوار می‌شد.

در نسخه‌های جدید فتوشاپ (Adobe Photoshop) نیز کاربران می‌توانند با استفاده از ابزار Generative Fill یا «پر کردن مولد»، بخش‌هایی از تصویر را با کمک هوش مصنوعی بازسازی کنند و برای اصلاح چشم‌های بسته نیز از این قابلیت بهره ببرند؛ با این حال، چنین روشی به دسترسی به فتوشاپ و انجام مراحل بیشتری نیاز دارد. اضافه شدن Open Eyes به لایت‌روم موبایل، این فرایند را در قالب یک ابزار اختصاصی و ساده‌تر در دسترس قرار می‌دهد و به کاربران تلفن همراه امکان می‌دهد اصلاح موردنظر خود را بدون ورود به یک محیط پیچیده ویرایش انجام دهند.

با وجود این، تفاوت مهم Open Eyes با روش‌های سنتی در آن است که این ابزار صرفاً به جابه‌جایی یا ترکیب مستقیم بخش‌هایی از عکس‌های قبلی محدود نمی‌شود، بلکه از هوش مصنوعی مولد برای ساختن تصویری تازه از چشم‌های باز استفاده می‌کند. بنابراین، نتیجه نهایی ممکن است شامل جزئیاتی باشد که مستقیماً در لحظه ثبت عکس وجود نداشته‌اند؛ موضوعی که اگرچه از نظر ویرایش دیجیتال می‌تواند راهکاری سریع و کاربردی باشد، از منظر مستندنگاری، واقع‌گرایی عکاسانه و اصالت تصویر نیز اهمیت پیدا می‌کند.

استفاده رایگان محدود و احتمال بهره‌گیری از مدل هوش مصنوعی گوگل

بر اساس گزارش DPReview، کاربران نسخه رایگان Lightroom Mobile می‌توانند قابلیت Open Eyes را دو بار امتحان کنند و پس از آن برای ادامه استفاده، باید به یکی از طرح‌های اشتراکی مرتبط با هوش مصنوعی یا Creative Cloud ادوبی دسترسی داشته باشند. این محدودیت نشان می‌دهد که قابلیت جدید، در کنار توسعه امکانات ویرایش موبایلی، بخشی از راهبرد ادوبی برای ارائه ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی در قالب خدمات اشتراکی نیز محسوب می‌شود.

نکته قابل توجه دیگر در گزارش منتشرشده، به مدل هوش مصنوعی مورد استفاده برای تولید تصویر مربوط می‌شود؛ نویسنده گزارش DPReview اشاره کرده است که هنگام آزمایش این قابلیت، نشانه‌هایی در رابط کاربری مشاهده کرده که به استفاده از مدل تولید تصویر Nano Banana متعلق به گوگل (Google) اشاره داشته است، نه مدل اختصاصی Firefly ادوبی. با این حال، این موضوع در گزارش به‌عنوان مشاهده نویسنده هنگام آزمایش مطرح شده و نباید آن را بدون تأیید رسمی شرکت، اعلام قطعی درباره زیرساخت نهایی و همیشگی این قابلیت دانست.

آیا باز کردن چشم‌ها با هوش مصنوعی، ماهیت عکاسی را تغییر می‌دهد؟

قابلیت Open Eyes در نگاه نخست راهکاری ساده برای رفع یکی از مشکلات متداول عکاسی به نظر می‌رسد، اما در سطحی عمیق‌تر، پرسشی قدیمی را در قالبی تازه مطرح می‌کند: هنگامی که بخشی از تصویر با استفاده از هوش مصنوعی ساخته می‌شود، تا چه اندازه می‌توان عکس نهایی را بازنمایی دقیق لحظه‌ای دانست که واقعاً اتفاق افتاده است؟

در عکاسی خانوادگی و تصاویر روزمره، ممکن است هدف اصلی ثبت خاطره‌ای خوشایند باشد و بازسازی چشم‌های باز بتواند به حفظ عکسی کمک کند که از نظر ترکیب‌بندی، نور و حالت کلی چهره مناسب است. برای کاربری که قصد دارد تصویری را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کند یا از میان چندین عکس خانوادگی، یک قاب هماهنگ و مطلوب انتخاب کند، چنین ابزاری می‌تواند بسیار کاربردی باشد؛ به‌ویژه در عکس‌های گروهی که ثبت هم‌زمان لبخند و چشم‌های باز تمام افراد به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.

با این حال، از منظر عکاسی مستند، خبری و تاریخی، مسئله متفاوت است؛ زیرا در این حوزه‌ها، ثبت آنچه در لحظه رخ داده، بخشی از ارزش و اعتبار تصویر را شکل می‌دهد و بازسازی جزئیاتی که در زمان عکاسی وجود نداشته‌اند، می‌تواند مرز میان اصلاح فنی و تغییر محتوای تصویری را مبهم کند. حتی در عکاسی هنری نیز این پرسش مطرح است که آیا هدف، بازسازی واقعیت ثبت‌شده است یا خلق تصویری مطلوب‌تر که به خواسته‌های زیبایی‌شناختی عکاس نزدیک‌تر باشد.

نویسنده گزارش DPReview نیز نسبت به گسترش چنین ابزارهایی نگاه انتقادی دارد و این پرسش را مطرح می‌کند که با پیشرفت فناوری‌های تولید تصویر، چه چیزی همچنان یک عکس واقعی به شمار می‌آید. از نگاه او، برخی لحظات انسانی، مانند خنده‌ای چنان شدید که فرد نمی‌تواند چشم‌هایش را باز نگه دارد، بخشی از جذابیت و اصالت همان لحظه‌اند و لزوماً نباید با معیارهای زیبایی‌شناختی متعارف اصلاح شوند. در مقابل، برای بسیاری از کاربران، امکان نجات یک عکس تقریباً بی‌نقص از طریق اصلاح چشم‌های بسته، مزیتی عملی و قابل توجه خواهد بود.

تولیدکنندگان تلفن‌های همراه نیز طی سال‌های گذشته قابلیت‌های مشابهی را توسعه داده‌اند که بسیاری از آن‌ها با ترکیب چند تصویر و انتخاب بهترین حالت چهره افراد کار می‌کنند؛ اما حرکت به سمت تولید مستقیم جزئیات تازه با هوش مصنوعی، نشان‌دهنده مرحله جدیدی از تحول ابزارهای عکاسی دیجیتال است که در آن، نرم‌افزار نه‌تنها تصویر ثبت‌شده را اصلاح می‌کند، بلکه می‌تواند بخش‌هایی از آن را نیز بازسازی کند.

زمان عرضه و دسترسی به قابلیت Open Eyes

قابلیت Open Eyes اکنون در اپلیکیشن موبایل Adobe Lightroom در دسترس قرار گرفته است. با این حال، طبق گزارش DPReview، این امکان در زمان انتشار گزارش هنوز در نسخه دسکتاپ Lightroom مشاهده نمی‌شد؛ موضوعی که با توجه به جایگاه قابلیت‌های Quick Actions در نسخه موبایلی، نشان می‌دهد دسترسی به این ابزار فعلاً به محیط موبایل محدود است.

اضافه شدن این قابلیت، نمونه دیگری از ورود سریع هوش مصنوعی مولد به فرایندهای روزمره ویرایش عکس محسوب می‌شود؛ روندی که می‌تواند زمان اصلاح تصاویر را کاهش دهد و امکانات تازه‌ای برای کاربران عادی و عکاسان فراهم کند، اما هم‌زمان ضرورت توجه به اصالت تصویر، شفافیت در ویرایش و تفاوت میان ثبت یک لحظه واقعی و بازسازی دیجیتال آن را بیش از گذشته برجسته می‌سازد.

منبع: DPReview

مترجم: حنانه قنبری