نمایشگاه عکاسی اینگار کراوس در دل یخچال؛ تجربه‌ای متفاوت از پیوند عکاسی، نقاشی و هنر معاصر در آرتیسیما

به گزارش اتاق روشن پرس، نمایشگاه عکاسی «دِنترو» (D’ENTRO)، پروژه تازه اینگار کراوس (Ingar Krauss)، عکاس شناخته‌شده عکاسی معاصر آلمان، قرار است با رویکردی متفاوت به نمایش آثار عکاسی، در فضایی برگزار شود که در نگاه نخست هیچ شباهتی به یک گالری یا موزه هنری ندارد؛ این نمایشگاه درون سامانه سرمایشی Gaggenau Vario Cooling Expressive شکل می‌گیرد؛ محصولی با طراحی مجسمه‌گون، سطوح زغالی‌رنگ، فولاد ضدزنگ با پرداخت برس‌خورده تیره و نورپردازی ال‌ای‌دی (LED) گرم و تدریجی که با الهام از شیوه نورپردازی موزه‌ها طراحی شده است.

ایده اصلی پروژه از یک حرکت ساده و روزمره آغاز می‌شود: باز کردن در یخچال. فضایی که در حالت عادی برای نگهداری و حفظ مواد غذایی به کار می‌رود، در این پروژه به محفظه‌ای برای مواجهه با آثار هنری تبدیل می‌شود؛ به‌گونه‌ای که نمایشگاه تا پیش از باز شدن در، از دید مخاطب پنهان می‌ماند و تنها با تصمیم بازدیدکننده برای گشودن آن، امکان دیدن آثار فراهم می‌شود. در این تجربه، یک فضای کاربردی خانگی از کارکرد معمول خود فاصله می‌گیرد و به محیطی برای مکث، تأمل و تماشای هنر بدل می‌شود.

پروژه «دِنترو» با همکاری برند گاگناو و مجموعه هنری CRAMUM شکل گرفته و سابینو ماریا فراسا (Sabino Maria Frassà) مسئولیت کیوریتوری یا نمایشگاه‌گردانی آن را بر عهده دارد. این پروژه برای نخستین بار در شهر تورین ایتالیا، در روزهای ۳۰ و ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶، هم‌زمان با برگزاری آرتیسیما (Artissima)، یکی از رویدادهای شناخته‌شده هنر معاصر، به نمایش درمی‌آید.

اینگار کراوس؛ از پرتره تا طبیعت بی‌جان در عکاسی معاصر

اینگار کراوس در سال ۱۹۶۵ در برلین شرقی متولد شده و از چهره‌های شناخته‌شده عکاسی معاصر آلمان به شمار می‌رود. او فعالیت هنری خود را عمدتاً با تمرکز بر عکاسی پرتره آغاز کرد، اما به‌تدریج توجهش به طبیعت بی‌جان، میوه‌ها، سبزیجات، گل‌ها و اشیای روزمره معطوف شد؛ موضوعاتی که در نگاه نخست عادی و آشنا به نظر می‌رسند، اما در آثار او از کارکرد معمول خود فاصله می‌گیرند و به سوژه‌هایی برای تأمل درباره زمان، مادیّت و حضور تبدیل می‌شوند.

کراوس در سال ۲۰۰۵ با انتشار کتاب Portraits از سوی انتشارات هنری هاتیه کانتز (Hatje Cantz) به شهرت بین‌المللی گسترده‌تری دست یافت. آثار او همچنین در مراکز و مؤسسات هنری معتبری از جمله گالری هی‌وارد (Hayward Gallery) در لندن، موزه الیزه (Musée de l’Elysée) در لوزان سوئیس و مرکز بین‌المللی عکاسی نیویورک (International Center of Photography) به نمایش درآمده‌اند؛ حضوری که جایگاه او را در عرصه عکاسی معاصر و رویکردهای تجربی این رسانه تثبیت کرده است.

عکس‌هایی میان عکاسی آنالوگ و نقاشی

کراوس برای پروژه «دِنترو» مجموعه تازه‌ای از آثار را با استفاده از روشی خلق کرده است که از ویژگی‌های اصلی شیوه کاری او به شمار می‌رود: ثبت تصاویر با عکاسی آنالوگ سیاه‌وسفید و سپس افزودن لایه‌های متعدد رنگ روغن به‌صورت دستی. این تکنیک که یادآور سنت نقاشی فلاندری است، عکس را از سطحی صرفاً ثبت‌کننده تصویر فراتر می‌برد و آن را به اثری مادی با بافت، حجم و کیفیتی منحصربه‌فرد تبدیل می‌کند.

در این فرایند، کاغذ عکاسی به‌تدریج رنگ را جذب می‌کند، سطح آن نرم‌تر می‌شود، چین‌خوردگی‌هایی در بافت آن پدید می‌آید و تصویر کیفیتی ملموس و مادی پیدا می‌کند؛ در نتیجه، هر اثر به شیئی یگانه تبدیل می‌شود که نمی‌توان آن را صرفاً یک عکس یا نقاشی دانست. آثار کراوس در نقطه تلاقی عکاسی، نقاشی و شیء هنری قرار می‌گیرند و این پرسش را پیش می‌کشند که تصویر تا چه اندازه می‌تواند از نقش معمول خود به‌عنوان بازنمایی یک واقعیت فاصله بگیرد و به ماده‌ای مستقل برای تجربه زیبایی‌شناختی تبدیل شود.

در مجموعه جدید این هنرمند، میوه‌ها، سبزیجات و اشیای روزمره دیگر فقط موضوعاتی برای ثبت تصویری نیستند؛ آن‌ها از کارکرد بلافصل خود جدا می‌شوند و به حضورهایی خاموش، متراکم و تقریباً مجسمه‌گون تبدیل می‌شوند. این تصاویر به نظر نمی‌رسد صرفاً لحظه‌ای را متوقف کرده باشند، بلکه گویی مدت آن را گسترش می‌دهند؛ گویی زمان در سطح تصویر رسوب می‌کند و اثر هنری به فضایی برای هم‌زیستی شکنندگی، دگرگونی و ماندگاری تبدیل می‌شود.

در این نگاه، طبیعت بی‌جان دیگر صرفاً بازنمایی اشیایی بی‌حرکت نیست، بلکه بستری برای تأمل درباره گذر زمان و امکان حفظ ردّ حضور چیزهاست. همچنین، با مداخله دستی هنرمند در سطح عکس، تصور رایج از قابلیت تکثیرپذیری تصویر عکاسانه دگرگون می‌شود؛ زیرا هر اثر، به‌واسطه فرایند رنگ‌گذاری و تغییرات مادی کاغذ، ویژگی‌هایی پیدا می‌کند که آن را از نسخه‌های دیگر متمایز می‌سازد.

از نگاه کیوریتور؛ حفظ زمان در برابر شکنندگی ماده

سابینو ماریا فراسا (Sabino Maria Frassà)، کیوریتور پروژه، درباره رویکرد اینگار کراوس توضیح می‌دهد که این هنرمند صرفاً آنچه را پیش روی دوربین قرار دارد بازنمایی نمی‌کند، بلکه با استفاده از فرایندی آهسته، آنالوگ و عمیقاً دستی، میوه‌ها و اشیا را از کارکرد فوری و روزمره‌شان جدا می‌سازد و به حضورهایی مستقل تبدیل می‌کند.

به گفته فراسا، پروژه «دِنترو» دقیقاً از توانایی این آثار برای به‌تعویق انداختن زمان شکل می‌گیرد؛ از مواجهه میان شکنندگی ماده و توانایی تصویر برای حفظ خاطره آن. این دیدگاه، محور مفهومی نمایشگاه را روشن می‌کند: عکس نه فقط ابزاری برای ثبت لحظه‌ای از جهان، بلکه امکانی برای اندیشیدن به ماندگاری، حافظه و رابطه میان تصویر و ماده است.

یخچال به‌مثابه فضای نمایشگاهی؛ تجربه‌ای وابسته به مشارکت مخاطب

یکی از ویژگی‌های اصلی «دِنترو» آن است که نمایشگاه تا پیش از اقدام بازدیدکننده، نامرئی باقی می‌ماند. مخاطب باید تصمیم بگیرد درِ سامانه سرمایشی را باز کند تا آثار آشکار شوند؛ بنابراین، مشاهده دیگر تنها به حضور در برابر یک تصویر محدود نیست، بلکه به حرکتی بدنی و انتخابی آگاهانه وابسته می‌شود. در این وضعیت، باز کردن در نه صرفاً اقدامی کاربردی، بلکه بخشی از تجربه هنری است که لحظه مواجهه با اثر را شکل می‌دهد.

در این پروژه، فضایی که معمولاً به مصرف و نگهداری مواد غذایی اختصاص دارد، به مکانی برای تأمل و مشاهده تبدیل می‌شود. آثار کراوس نیز به‌طور ویژه برای همین محیط طراحی شده‌اند تا رابطه میان فضای نمایش، شیء هنری و مخاطب از نو تعریف شود. در نتیجه، «دِنترو» تنها نمایش مجموعه‌ای از عکس‌ها در محفظه‌ای غیرمعمول نیست، بلکه تلاشی برای بازاندیشی در مفهوم نمایشگاه و چگونگی مواجهه مخاطب با تصویر به شمار می‌رود.

این رویکرد، پرسش‌هایی درباره مرزهای عکاسی و شیوه ارائه آثار هنری مطرح می‌کند: آیا عکس صرفاً به واسطه آنچه نشان می‌دهد معنا پیدا می‌کند، یا جنس کاغذ، فرایند ساخت، محل نمایش و حرکت مخاطب نیز در شکل‌گیری تجربه اثر دخیل‌اند؟ «دِنترو» با پیوند دادن عکاسی آنالوگ، مداخله دستی، طراحی صنعتی و تجربه مشارکتی مخاطب، تلاش می‌کند پاسخ این پرسش‌ها را نه در قالب توضیحی نظری، بلکه از طریق خودِ تجربه دیدن پیش روی مخاطب قرار دهد.

زمان و مکان برگزاری نمایشگاه

نمایشگاه «دِنترو» در روزهای ۳۰ و ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۸ و ۹ آبان ۱۴۰۵، هم‌زمان با رویداد آرتیسیما (Artissima) در شهر تورین ایتالیا برگزار می‌شود. محل برگزاری آن شوروم استودیو دیزاین‌المنتی (DesignElementi Studio) در نشانی Via Goito 16, Turin است.

منبع: https://loeildelaphotographie.com/

مترجم: حنانه قنبری