نگارخانه «هنر کهن مانا» دوم مرداد ۱۴۰۵ با نمایش آثار اسماعیل مظلومی، مجسمه‌ساز پیشکسوت و هربرت کریم مسیحی، عکاس میراث فرهنگی گشایش یافت. این دو هنرمند در گفت‌وگو با «اتاق روشن»، از اشتراکات هنری خود در بازنمایی هویت کهن ایران و نقش هنر در تقویت خودباوری ملی می‌گویند.
اسماعیل مظلومی؛ احیای تاریخ در کالبد حجم
اسماعیل مظلومی، هنرمند پیشکسوت عرصه مجسمه‌سازی، نزدیک به سه دهه است که با الهام از نشانه‌ها و نمادهای هنر باستانی ایران، آثاری خلق می‌کند که اکنون در نگارخانه «هنر کهن مانا» در کنار عکس‌های هربرت کریم مسیحی به نمایش درآمده است. او شکل‌گیری این مجموعه را حاصل دغدغه‌ای عمیق برای برقراری ارتباط مؤثر با مخاطب امروز توصیف می‌کند.
مظلومی با اشاره به کمبود بازدیدکننده موزه‌ها در روزگار کنونی می‌گوید: «تصمیم گرفتم با شبیه‌سازی آثار، فضای معماری و هنر کهن ایران را به زندگی روزمره مردم نزدیک‌تر کنم. هدف من صرفاً نمایش آثار نیست، بلکه ایجاد بستری برای آشنایی عموم با میراثی است که در فضاهای شهری، مسکونی و کاری کمتر دیده می‌شود.»
این مجسمه‌ساز پیشکسوت درباره پیام اصلی آثارش تأکید می‌کند: «ایران همواره سرزمینی متمدن بوده است. در این برهه که دشمنان زیادی با فرهنگ و تمدن ما در تقابل‌اند، مردم باید به این خودباوری برسند که هیچ قدرتی نمی‌تواند این تمدن را از بین ببرد.» او امیدوار است مخاطب با دیدن این حجم‌ها، حس غرور ملی را در خود احساس کند.
مظلومی انتخاب نمادهای تاریخی را ناخودآگاه و متأثر از رونق هنر حجمی در دوره‌های کهن می‌داند و توضیح می‌دهد: «پس از دوران اسلامی، هنر بیشتر به معماری و تزیینات گرایش یافت، اما بازآفرینی نمادهای پیش‌ازاسلامی همواره برای من جذاب‌تر بوده است.» او در مقایسه تأثیر حجم و عکس، کار سه‌بعدی را تأثیرگذارتر می‌خواند و معتقد است مجسمه با نورپردازی خاص، تجربه‌ای عمیق‌تر و ماندگارتر برای بیننده رقم می‌زند.
عنوان نمایشگاه «حقیقت جاویدان ایران زنده است»، از دیدگاه او گویای ماهیت این سرزمین است؛ سرزمینی که با همه تهدیدها و جنگ‌هایی که دیده، همچنان پابرجاست. مظلومی در پایان از مسئولان مربوطه می‌خواهد که جدی‌تر از پیش به فرهنگ و هنر بپردازند و گام‌های مؤثرتری برای پاسداشت این میراث بردارند.
هربرت کریم مسیحی؛ روایتگر تاریخ با لنز دوربین
هربرت کریم مسیحی، عکاس و خبرنگار باسابقه حوزه میراث فرهنگی، متولد ۱۳۵۸، نزدیک به دو دهه است که با دوربین خود به سراغ نقش‌نگاره‌ها و امضاهای هخامنشیان، خط‌نوشته‌های دوره میانی و درگاه‌های ورودی مساجد اسلامی رفته است. او که در این نمایشگاه در کنار مظلومی حضور دارد، پیوند آثارش با آثار حجمی هم‌نشین خود را حاصل نگاه مشترک هر دو هنرمند به دوره‌های تاریخی کهن می‌داند.
کریم مسیحی درباره مسیر حرفه‌ای خود می‌گوید: «همیشه دوست داشتم آنچه را می‌بینم، برای خودم نگه دارم. عکاسی برای من سندی برای ماندگاری است؛ برای مثال هرگز آرزوی مالکیت سنگ تخت جمشید را نداشتم، چون آن را در عکس‌هایم دارم. پس از سال‌ها کار خبری، احساس کردم که باید دین خود را به ایران ادا کنم و این سرزمین را نه به شکل کارت‌پستال، بلکه با روایتی عمیق و اصیل به تصویر بکشم.»
این عکاس حوزه میراث فرهنگی به عکاسان جوان توصیه می‌کند که هرگز به دنبال تقلید از سبک دیگران نباشند و نگاه شخصی خود را کشف کنند: «عکاسی مانند ورزشی است که نیاز به تمرین و بلوغ دارد. زیاد عکس بگیرید و کمتر عکس ببینید؛ زیرا دیدن بیش از حد آثار دیگران، نگاه را استاندارد و شبیه‌سازی می‌کند. هر عکاس باید دنیا را از دریچه ویزور خودش تعریف کند.»
مسیحی در انتخاب آثار این نمایشگاه، بر هم‌خوانی آن‌ها با حجم‌های مظلومی تأکید دارد و توضیح می‌دهد: «ما ترجیح دادیم عکس‌ها بیشتر سبک و سیاق دوره هخامنشی یا در بستر هخامنشی باشد. هنر دوره هخامنشی الهام‌گرفته از دوره ایلامی است، به همین خاطر آثاری از دوره ایلامی، هخامنشی و گاه ساسانی را در این عکس‌ها گنجاندیم تا پیوستگی تاریخی هنر را در ایران نشان دهیم؛ پیوستگی‌ای که فارغ از حکومت‌های مختلف، میان مردمان این سرزمین وجود دارد.»
او درباره پیام آثارش به مخاطب، آزادی تفسیر را اصل می‌داند و می‌گوید: «اگر می‌خواستم پیام خاصی بدهم، شاعر می‌شدم. دوست دارم مخاطب خودش برداشت کند و با نگاه شخصی‌اش با تصاویر روبه‌رو شود.» مسیحی در پایان، با لبخندی کوتاه، ساده‌ترین و در عین حال عمیق‌ترین توصیه خود را به همه عکاسان تکرار می‌کند: «بروید و عکس بگیرید.»
نگارخانه‌ای برای تداوم هنر کهن
گفت‌وگوی این دو هنرمند، هرچند در دو قالب و دو رسانه متفاوت، اما یک صدا را فریاد می‌زند: ایران کهن، با همه تلاطم‌های روزگار، زنده است و هنر، آینه تمام‌نمای این زنده‌ماندگی است. نگارخانه «هنر کهن مانا» با شعار «کهن» به معنای ریشه‌های عمیق و «مانا» به معنای پایدار، گامی نو در مسیر صیانت از این میراث فرهنگی برداشته است.
  • نویسنده : فاطمه جعفری ادیب