ابزار جدید هوش مصنوعی متا با نام «Muse Image» که اجازه می‌داد هر کسی با استفاده از عکس‌های عمومی کاربران اینستاگرام، تصاویر جدیدی تولید کند، با موجی از اعتراضات مواجه شد. متا پس از تنها ۳ روز مجبور شد این قابلیت را غیرفعال کند؛ اقدامی که بار دیگر بحث داغ «رضایت کاربر» و «حقوق عکاسان» در عصر هوش مصنوعی را به صدر اخبار بازگرداند.

شرکت متا (Meta) در تصمیمی غیرمنتظره، قابلیت جدیدی را که به کاربران اجازه می‌داد با منشن کردن هر حساب کاربری عمومی در اینستاگرام، از تصاویر آن اکانت برای تولید تصاویر هوش مصنوعی استفاده کنند، تنها ۷۲ ساعت پس از رونمایی حذف کرد. متا در بیانیه‌ای کوتاه اعلام کرد که این قابلیت «هدف را گم کرد» (Missed the mark) و دیگر در دسترس نخواهد بود.

ماجرا چه بود؟

ابزار «Muse Image» که در تاریخ ۷ ژوئیه ۲۰۲۶ رونمایی شد، به کاربران اجازه می‌داد در اپلیکیشن Meta AI، با تگ کردن یک اکانت عمومی، عکس‌های آن فرد را وارد موتور تولید تصویر کنند. نکته جنجالی اینجاست که هیچ‌گونه اطلاع‌رسانی یا درخواستی برای رضایت از صاحب عکس صورت نمی‌گرفت. علاوه بر این، تمام پروفایل‌های عمومی کاربران بالای ۱۸ سال به صورت «پیش‌فرض» (Opt-in) در این سیستم فعال بودند و کاربران برای غیرفعال کردن آن باید در تنظیمات پیچیده به دنبال گزینه خروج می‌گشتند.

خشم هالیوود و نهادهای صنفی

واکنش‌ها به این قابلیت بسیار سریع و تند بود. اتحادیه بازیگران آمریکا (SAG-AFTRA) و آژانس استعدادیابی CAA به شدت به این سیاست اعتراض کردند. پیام این نهادها روشن بود: «هیچ‌کس، شامل نام، تصویر، شباهت یا آثار خلاقانه، نباید بدون رضایت شفاف و مستند توسط اشخاص ثالث – از جمله مدل‌های هوش مصنوعی – استفاده شود.»

عکاسان حرفه‌ای؛ قربانیان اصلی

برای عکاسان حرفه‌ای که رزومه و آثارشان در فضای عمومی منتشر می‌شود، این تصمیم متا یک تهدید مستقیم بود. فعالان حقوق دیجیتال مانند گروه Foxglove، این اقدام را «دستوری برای فاجعه» توصیف کردند. منتقدان معتقدند که مدل «رضایت پیش‌فرض»، بار دفاع از حق مالکیت معنوی را بر دوش صاحب اثر می‌گذارد؛ یعنی عکاس باید مدام مراقب باشد که آثارش توسط سیستم‌هایی که هرگز با آن‌ها توافق نکرده، بلعیده نشود.

تاریخچه‌ای از بی‌اعتمادی

این اولین باری نیست که متا با چنین اتهاماتی روبرو می‌شود. پرونده «کمبریج آنالیتیکا» در سال ۲۰۱۹ با جریمه ۵ میلیارد دلاری، و شکایت‌های متعدد بر سر سیستم تشخیص چهره فیس‌بوک در سال ۲۰۲۱، سابقه درخشانی برای متا در حوزه حریم خصوصی باقی نگذاشته است.

اگرچه متا این قابلیت خاص را حذف کرده، اما مدل کلی هوش مصنوعی این شرکت همچنان در حال استفاده از پست‌های عمومی فیس‌بوک و اینستاگرام برای آموزش مدل‌های خود است. در واقع، متا در اسناد رسمی خود به سازمان بورس (SEC) اقرار کرده است که تمام پست‌های عمومی، بخشی از داده‌های آموزشی مدل‌های هوش مصنوعی آن‌ها هستند.

این عقب‌نشینی متا، تنها یک پیروزی کوچک در نبردی بزرگ‌تر است. پرونده‌های حقوقی متعددی از سوی دادستان‌های ایالتی آمریکا و ناشران بزرگ علیه شیوه‌های جمع‌آوری داده‌های متا در جریان است که نشان می‌دهد دعوای بر سر «داده‌های آموزشی هوش مصنوعی» تازه آغاز شده است.

منبع: https://fstoppers.com/

مترجم:ریحانه تقی یاری