خوارزمی و رقصِ الگوریتم‌ها؛ از جبرِ کهن تا پیکسل‌هایِ امروز

بیست و دوم تیرماه، تنها یک تاریخ در تقویم نیست؛ زادروزِ کسی است که زبانِ مشترکِ جهانِ مدرن را نوشت. محمد بن موسی خوارزمی، فیلسوف و ریاضیدانِ ایرانی، که نامش در تاریخِ علم با «الگوریتم» پیوند خورده است، معمارِ اندیشه‌ای است که جهانِ امروزِ ما – دنیایِ صفر و یک‌ها – بر شانه‌هایِ او ایستاده است.

برای ما در «اتاق روشن پرس»، گرامیداشتِ روزِ فناوری اطلاعات، بازخوانیِ این حقیقت است که هر بار که دکمه‌ی شاترِ دوربینِ دیجیتال را می‌فشاریم، در حالِ اجرایِ هزاران الگوریتمی هستیم که ریشه در خردِ خوارزمی دارد. تصویرِ دیجیتال، نه تنها یک ثبتِ نوری، که نتیجه‌ی یک معادله‌ی پیچیده‌ی ریاضی است؛ پیکسل‌ها، زبانِ جدیدی هستند که خوارزمیِ زمانه، الفبایِ نخستینش را بنا نهاد.

خوارزمی به ما آموخت که چگونه با نظم دادن به متغیرها، حقیقت را از دلِ ابهام بیرون بکشیم. او فیلسوفی بود که می‌دانست «حساب» و «منطق» تنها برایِ حلِ معادلات نیست، بلکه برایِ تبیینِ نظمِ هستی است. امروز، در عصرِ هوش مصنوعی و تصاویرِ فنی، نامِ خوارزمی بیش از همیشه زنده است؛ او که پلی زد میانِ سنتِ تفکرِ ایرانی و آینده‌ی دیجیتالِ جهان.

 در زادروزِ او، به احترامِ تمامِ کسانی که با زبانِ اعداد، هنرِ تصویرگری را به پیش می‌برند، می‌ایستیم و این پیوندِ شکوهمندِ تاریخ و تکنولوژی را ارج می‌نهیم.

ریحانه تقی یاری