پرسش ۱: «دست» یکی از قدیمی‌ترین سوژه‌های تاریخ هنر است. از منظر شما، چرا کانون عکاسی شفق تصمیم گرفت این بار «دست» را به عنوان یک سوژه‌ی متمرکز انتخاب کند؟ آیا به دنبال بازنمایی «دست» به مثابه ابزارِ کار (Homo Faber) بودید یا «دست» به مثابه زبانِ بیانِ احساس؟
پاسخ: موضوع «دست» با مشورت اساتید کانون شکل گرفت. این نمایشگاه تلاشی بود برای دیدن آنچه معمولاً از نگاه ما پنهان می‌ماند. دست‌ها هویت می‌سازند، کار می‌کنند، می‌آفرینند، عشق می‌ورزند و یاری می‌رسانند. با وجود حضوری خاموش، عمیق‌ترین احساسات را منتقل می‌کنند. این عضو آشنا می‌تواند در قاب‌های گوناگون، روایت‌های متفاوتی خلق کند. هر عکاس نیز با نگاهی مستقل، علاوه بر بازنمایی دست به عنوان ابزار، معنا و احساس را هم در آثار خود ثبت کرده است. در این مواجهه، خطوط، چین‌ها، حرکت‌ها و سکون دست‌ها، هر کدام بخشی از یک روایت شده‌اند.
عکاس: آرمان روشن
پرسش ۲: تنوع نگاه در نمایشگاه‌های گروهی گاهی باعثِ گسستِ روایی می‌شود. در این نمایشگاه، چه تمهیداتی اندیشیدید تا آثارِ اعضای کانون، علی‌رغم تفاوت در تکنیک، زیرِ چترِ یک «منطقِ بصریِ واحد» قرار بگیرند؟
پاسخ: با وجود تنوع نگاه و استقلال هر عکاس در پرداختن به سوژه «دست»، تلاش ما بر این بود که انسجامی میان آثار شکل بگیرد. به همین منظور، جلساتی در کانون برگزار شد و درباره رویکرد نمایشگاه با اعضا گفت‌وگو کردیم تا هر عکاس، ضمن حفظ نگاه شخصی خود، روایتش را در چارچوب بیان احساس و مفهوم ارائه کند. خوشبختانه نتیجه نهایی به این هدف نزدیک شد و آثار، در عین تنوع، از یک هویت مشترک برخوردار شدند.
پرسش ۳: آیا در بررسیِ آثارِ این نمایشگاه، شاهدِ رویکردهای مفهومی (Conceptual) نیز بوده‌ایم یا تمرکزِ کانون بیشتر بر بازنماییِ مستند و واقع‌گرایانه‌ی این عضوِ بدن بوده است؟
پاسخ: با وجود تنوع نگاه و استقلال هر عکاس در پرداختن به سوژه «دست»، تلاش ما بر این بود که انسجامی میان آثار شکل بگیرد. به همین منظور، جلساتی در کانون برگزار شد و درباره رویکرد نمایشگاه با اعضا گفت‌وگو کردیم تا هر عکاس، ضمن حفظ نگاه شخصی خود، روایتش را در چارچوب بیان احساس و مفهوم ارائه کند. خوشبختانه نتیجه نهایی به این هدف نزدیک شد و آثار، در عین تنوع، از یک هویت مشترک برخوردار شدند.
عکاس: آرمان روشن
پرسش ۴: مدیریتِ یک نمایشگاهِ گروهی و هم‌زمان حضور با یک اثر شخصی، چالش‌برانگیز است. چگونه توانستید میانِ نگاهِ «داورانه» (برای چیدمان و انتخاب آثار اعضا) و نگاهِ «خلاقانه‌ی شخصی» (برای اثر خودتان) تفکیک قائل شوید؟
پاسخ: برای من واقعاً تجربه‌ای چالش‌برانگیز بود؛ چون به عنوان عکاس، خودم هم تلاش می‌کردم احساسی را در اثرم منتقل کنم. در بخش انتخاب آثار، آقای دوران زحمت اصلی را بر عهده داشتند و من بیشتر بر روند برگزاری نمایشگاه متمرکز بودم. درباره چیدمان نیز، به دلیل نزدیکی آثار از نظر بصری و مفهومی، رسیدن به یک ترکیب منسجم چندان پیچیده نبود.
پرسش ۵: چه معیاری برای انتخابِ این تعداد از آثارِ اعضای کانون داشتید؟ آیا در استیتمنتِ کلیِ نمایشگاه، به دنبالِ ترویجِ سبکِ خاصی از عکاسی بودید یا صرفاً بازتابِ توانمندیِ اعضا؟
پاسخ: این نمایشگاه ویژه اعضای کانون عکاسی شفق برگزار شد تا همه اعضا بتوانند آثار خود را در بستری مناسب ارائه کنند. به همین دلیل، امکان حضور برای تمامی اعضا فراهم بود. دوستانی که تمایل داشتند، آثار خود را برای داوری ارسال کردند و پس از داوری، از هر شرکت‌کننده یک اثر در نمایشگاه به نمایش درآمد. در پاسخ به بخش دوم سؤال نیز باید بگویم که هدف ما ترویج سبک خاصی از عکاسی نبود؛ بلکه تلاش کردیم فضایی برای ارائه آثار، تعامل و تبادل تجربه و ایده میان اعضای کانون فراهم کنیم.
عکاس: آرمان روشن
پرسش ۶: اگر بخواهید درباره‌ی اثری که خودتان در این نمایشگاه دارید بگویید؛ این عکس چه قصه‌ای را روایت می‌کند؟ آیا این اثر، پاسخی به چالشِ انتخابِ سوژه‌ی «دست» بوده یا پیش از آن در ذهن‌تان وجود داشته است؟
پاسخ: در جایگاه برگزارکننده نمایشگاه، ترجیح می‌دهم درباره اثر خودم صحبت نکنم. آنچه لازم بوده، در کپشن اثر نوشته‌ام و فکر می‌کنم مخاطب بهتر است ارتباط خود را با عکس، بدون توضیح اضافه از سوی من برقرار کند.
پرسش ۷: از نگاهِ شما، قرار گرفتن در کنارِ آثارِ اعضایِ کانون، چه تاثیری بر درکِ خودتان از سوژه‌ی «دست» گذاشت؟ آیا نگاهِ شما به عکاسی از جزئیاتِ بدن، پس از پایانِ این نمایشگاه تغییر کرده است؟
پاسخ: در جایگاه برگزارکننده نمایشگاه، ترجیح می‌دهم درباره اثر خودم صحبت نکنم. آنچه لازم بوده، در کپشن اثر نوشته‌ام و فکر می‌کنم مخاطب بهتر است ارتباط خود را با عکس، بدون توضیح اضافه از سوی من برقرار کند.
عکاس: آرمان روشن
پرسش ۸: اگر بخواهید به آن عکاسِ جوانی که امروز در کانونِ شما تازه قدم گذاشته و می‌خواهد در نمایشگاه‌های بعدی حضور داشته باشد یک توصیه کنید، آن توصیه با محوریتِ سوژه‌پردازی در عکاسی چیست؟
پاسخ: فکر می‌کنم در جایگاهی نیستم که بخواهم توصیه‌ای به دیگران داشته باشم. اساتید و پیشکسوتان کانون در این زمینه شایسته‌تر هستند. تنها چیزی که می‌توانم بگویم این است که هر عکاس تلاش کند نگاه شخصی خودش را پیدا کند و با دقت و تأمل، به سوژه‌هایی نگاه کند که شاید در زندگی روزمره کمتر دیده می‌شوند. همین نگاه متفاوت، می‌تواند آغاز یک روایت تازه باشد.
عکس: رومینا لیاقت
- نویسنده : آرمان روشن
Saturday, 24 October , 2026