عکاسی، همچنان بی‌قرار؛ پیش‌نمایش جشنواره «آن‌رِت د‌آرلس ۲۰۲۶»

در حالی که دنیای عکاسی به دویستمین سالگرد خود نزدیک می‌شود، جشنواره بین‌المللی «آن‌رِت د‌آرلس» (Les Rencontres d’Arles) در سال ۲۰۲۶، با نگاهی عمیق به ماهیت تصویر، به بررسی توانایی‌های این رسانه در ثبت حافظه، ابداع واقعیت و پنهان کردن حقیقت می‌پردازد. این جشنواره که هر سال شهری در جنوب فرانسه را به کانون بحث‌های بصری تبدیل می‌کند، امسال با تمرکز بر پرسش بزرگ «پس از دو قرن، عکاسی هنوز چه کار می‌تواند انجام دهد؟» آغاز می‌شود.

از استقلال تا بازسازی هویت

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های جشنواره، نمایشگاه «رویای استقلال؛ غنا ۱۹۵۷–۱۹۷۶» است. این مجموعه با نمایش تصاویری از هنرمندانی چون کارلوس ایدون-تاویا، به بررسی این موضوع می‌پردازد که یک کشور تازه‌استقلال‌یافته چگونه خود را از طریق کتاب‌ها، مجلات، تمبرها و پرتره‌ها بازنمایی کرده است. در اینجا عکاسی تنها یک شاهد نیست، بلکه ابزاری برای «ملت‌سازی» و ساختن هویت ملی است.

در بخش دیگری از این مجموعه، آثار پل کوجو از وعده‌های ابیدجان در دهه ۱۹۷۰ و آثار سامی بالوجی که از طریق آرشیوهای استعماری به بررسی تاریخ خانواده و استخراج منابع می‌پردازد، به نمایش درآمده‌اند. همچنین کاتیا کاملی با نمایشگاه «رمان الجزایری»، نگاهی لایه‌لایه به هویت الجزایر از طریق کارت‌پستال‌ها و تصاویر مطبوعاتی دارد.

مگان ریپن‌هوف، «تابش انطباقی شماره ۱» (هنفورد ریچ، واشنگتن، ایالات متحده، ۲ خرداد ۱۴۰۴، آب رودخانه، زن مرجع، عامل احیاکننده)، ۲ خرداد ۱۴۰۴، مجموعه «تغییر وضعیت»، ۲۰۲۴–۲۰۲۶، سیانوتایپ دینامیک تک‌نسخه. با اجازه هنرمند.

فرم‌های زندگی و تقابل با تکنولوژی

بخش «فرم‌های زندگی» در آرلس، تجربه‌ای حسی و بصری فراهم می‌کند. آثار مگان ریپن‌هوف با استفاده از فرآیند سیانوتایپ (Cyanotype) بدون دوربین، مرز میان طبیعت و پدیده های جوی را در هم می‌آمیزد. از سوی دیگر، لیسا اوپنهایم با استفاده از چاپ انتقال رنگ و هوش مصنوعی، وسواس‌های بصری ادوارد استایکن را احیا می‌کند؛ جایی که استادان کهن در قالب الگوریتم‌ها بازمی‌گردند.

بحران اعتماد و تصاویر بیگانه

جشنواره امسال به بحران اعتماد در دنیای عکاسی نیز نمی‌پردازد. نمایشگاه «ما تنها نیستیم: تصاویر بیگانه»، عکاسی از یوفوها (UFO) را به عنوان پیش‌تاریخی از شک و تردید بصری بررسی می‌کند؛ جایی که شواهد تار و سیستم‌های اعتقادی با هم برخورد می‌کنند. همچنین آثار هو وی‌یی با استفاده از واکنش‌های شیمیایی بدن بر روی فیلم، ما را با تصاویری مواجه می‌کند که شبیه به کابوس‌های مخدوش هستند.

کلمان کوژیتور، نمایی از «کاخ حافظه»، ۲۰۲۶. با اجازه هنرمند، والتر فیلمز و آداژپ (ADAGP)، پاریس.

بازگشت به ریشه‌ها و نسل نو

بخش «بازبینی‌ها» نیز به بزرگانی چون ویلیام کلاین (که امسال صدمین سالگرد تولدش بود) ادای احترام می‌کند و یادآور می‌شود که عکاسی می‌تواند به شکلی باشکوه، مهارناپذیر و سرکش باشد. در کنار این اساتید، نسل جوان عکاسان در بخش «جایزه اکتشاف» (Discovery Award) حضور دارند تا نشان دهند حقیقت نه یک شیء ثابت، بلکه چیزی است که باید با رویکردهای غیرمستقیم به آن نزدیک شد.

ویلیام کلاین، «تفنگ، تفنگ، تفنگ»، نیویورک، ۱۹۵۵ (کنتاکتِ نقاشی‌شده، حدود ۲۰۱۲).
با اجازه از استودیو ویلیام کلاین و بنیاد ویلیام کلاین.

آرلس در سال ۲۰۲۶، وعده قطعیت نمی‌دهد، بلکه نقاط فشار را نشان می‌دهد: استقلال و میراث، حیوانات و آرشیوها، هوش مصنوعی و حافظه اجدادی، زیبایی و آسیب. عکاسی در آستانه ۲۰۰ سالگی، به دنبال آرامش و جایگاه رسمی نیست؛ عکاسی در آرلس، همچنان بی‌قرار است.