نویسندگان : Jose Francisco Salgado & Dale Baskin
![]()
راهنمای جامع عکاسی از شفق قطبی (Aurora Borealis)
پس از انتشار مقاله «تجهیزات سال ۲۰۱۷» که در آن به لنز مورد استفادهام برای عکاسی از شفق قطبی اشاره کردم، افراد زیادی از من خواستند تا مقالهای در مورد نحوه عکاسی از این پدیده بنویسم. بنابراین، تصمیم گرفتم با همکاری خوزه فرانسیسکو سالگادو (José Francisco Salgado)، مشارکتکننده در DPReview، اخترعکاس و راهنمای تورهای شفق قطبی، تجربیات و نکاتی را برای ثبت این پدیده طبیعی شگفتانگیز با شما به اشتراک بگذارم.

شفق، نمایش ویژه زمین است که در اینجا از گروندالفوردور، ایسلند مشاهده میشود. ISO 2500 | 30 ثانیه | F2.8 عکس از خوزه فرانسیسکو سالگادو
شفق قطبی چگونه ایجاد میشود؟
شفقهای شمالی (Aurora Borealis) نمایشهای نوری طبیعی در بخشهای بالایی جو زمین هستند که در اثر تعامل ذرات باردار خورشیدی با میدان مغناطیسی و جو زمین به وجود میآیند.
خورشید بهطور مداوم جریانی از ذرات باردار (از جمله الکترونها) را به فضا میفرستد که به آن «بادهای خورشیدی» میگویند. همچنین، انفجارهای ناگهانی و شدیدی به نام «خروج جرم از تاج خورشیدی» (CME) نیز رخ میدهد. پس از چند روز، این ذرات به زمین میرسند؛ بیشتر آنها توسط میدان مغناطیسی زمین منحرف میشوند، اما برخی در این میدان به دام میافتند و به سمت قطبهای مغناطیسی هدایت میشوند. شفقها زمانی شکل میگیرند که این ذرات با اتمهای نیتروژن و اکسیژن در جو برخورد کرده و باعث یونیزاسیون و گسیل نورهای رنگی میشوند. پدیده مشابه در نیمکره جنوبی، «شفق جنوبی» یا Aurora Australis نامیده میشود.

شفق زمانی رخ میدهد که ذرات باردار، تحت هدایت میدان مغناطیسی زمین، با مولکولهای نیتروژن و اتمهای اکسیژن در لایههای فوقانی جو برخورد میکنند. ISO 6400 | ۳ ثانیه | F2.8 عکس از خوزه فرانسیسکو سالگادو
چگونه به محل رؤیت شفقها برسیم؟
شفقها معمولاً در نواری به نام «منطقه شفق» رخ میدهند که در عرضهای جغرافیایی بسیار بالا (شمالی و جنوبی) قرار دارد. اگرچه مشاهده شفق در عرضهای جغرافیایی بالاتر آسانتر است، اما فعالیتهای خورشیدی میتواند باعث گسترش این نوار و قابلرویت شدن شفقها در عرضهای پایینتر (مانند مناطق شمالی ایالات متحده) شود.
برای برنامهریزی سفر، میتوانید از منابع آنلاین مانند **NOAA** برای پیشبینیهای کوتاهمدت و بلندمدت و همچنین اپلیکیشنهایی نظیر **My Aurora Forecast** و **Aurorasaurus** استفاده کنید.

پیشبینی ۳۰ دقیقهای NOAA، شدت و مکان شفق پیشبینی شده برای زمان نمایش داده شده در بالای نقشه را نشان میدهد.
نکات مهم برای انتخاب محل عکاسی:
۱. آیا مکان مورد نظر در «منطقه شفق» قرار دارد؟
۲. آیا وضعیت آب و هوا در ماه مورد نظر معمولاً صاف است؟ (ابرها در ارتفاع پایینتری نسبت به شفق تشکیل میشوند).
۳. آیا آلودگی نوری محلی مانع از رصد و عکاسی میشود؟ (از سایت **Lightpollutionmap.info** کمک بگیرید).
*مناطق پیشنهادی برای عکاسی:
شمالی: فیربنکس (آلاسکا)، یلونایف (کانادا)، چرچیل (کانادا)، ریکیاویک (ایسلند)، و لاپلند در کشورهای نروژ، سوئد و فنلاند.
جنوبی: جزیره استوارت (نیوزیلند)، اوشوآیا (آرژانتین) و قطب جنوب.
*نکته: در عرضهای جغرافیایی بسیار بالا، در حوالی انقلاب تابستانی، عملاً تاریکی وجود ندارد؛ بنابراین از سفر در بازه اواسط آوریل تا اواسط آگوست (در نیمکره شمالی) خودداری کنید.

عکاسی از شفقهای شمالی (یا جنوبی) کار چندان دشواری نیست، اما لازم است به مکانی بروید که بتوانید آنها را ببینید. یکی از مزایای عکاسی از دریاچههای یخزده در یلونایفِ کانادا، دیدِ بدون مانعی است که از تمام پهنه آسمان فراهم میکنند. ISO 5000 | ۵ ثانیه | F2.8
تجهیزات مورد نیاز
دوربین: دوربینهای «فولفریم» به دلیل عملکرد بهتر در ISO بالا ترجیح داده میشوند، اما دوربینهای با سنسور کوچکتر (مثل سری RX100 سونی) نیز میتوانند نتایج عالی ثبت کنند.

این عکس با استفاده از یک دوربین سونی RX100 III که دارای سنسور یک اینچی است، ثبت شده. صورت فلکی دب اکبر (خرس بزرگ) و ملاقه بزرگ (بنات النعش) در آسمان پشت شفق دیده میشوند. ISO 3200 | ۶ ثانیه | F1.8 عکس از استیو و کالین مککلور
لنز: یک لنز سریع (با گشودگی دیافراگم زیاد) و واید. لنزهای ۱۴ میلیمتر یا ۱۶ میلیمتر با دیافراگم f/2.8 یا بازتر ایدهآل هستند.
سهپایه: به دلیل نوردهی طولانی، داشتن یک سهپایه محکم برای جلوگیری از لرزش ضروری است.
سایر تجهیزات: ریموت شاتر، هدلامپ (ترجیحاً با نور قرمز برای حفظ دید در شب) و اینتروالومتر برای عکاسی تایملپس.
تکنیکهای عکاسی
فرمت فایل: حتماً با فرمت **RAW** عکاسی کنید تا در پردازش نهایی بیشترین انعطاف را داشته باشید.
فوکوس: فوکوس را در حالت دستی قرار دهید. برای دقت بیشتر، از قابلیت Live View دوربین استفاده کنید؛ روی درخشانترین ستاره زوم کنید و حلقه فوکوس را بچرخانید تا ستاره به کوچکترین نقطه تبدیل شود. سپس فوکوس را با نوار چسب تثبیت کنید.

شفق در قلمروهای شمال غربی کانادا. ISO 3200 | ۴ ثانیه | F2.8 عکس از دیل باسکین
دیافراگم: لنز را روی بازترین حالت (مثلاً f/2.8) قرار دهید.
سرعت شاتر: بسته به حرکت شفق، بین ۵ تا ۱۰ ثانیه نقطه شروع خوبی است.

اگر نورها به سرعت در حال رقصیدن باشند، سرعت شاتر کوتاهتر به شما اجازه میدهد تا جزئیات و ساختار شفق را ثبت کنید؛ جزئیاتی که در نوردهیهای طولانیتر محو شده و به شکلی یکدست دیده میشوند. ISO 1600 | ۳.۲ ثانیه | F1.8 عکس از دیل باسکین
ISO: بالاترین مقداری که نویز قابل قبولی ایجاد میکند (مثلاً ۸۰۰ تا ۶۴۰۰) را انتخاب کنید.

از ویژگیهای چشمانداز طبیعی و حتی سازههای ساخت دست بشر برای غنیتر کردن عکسهای شفق خود بهره ببرید. ISO 6400 | ۸ ثانیه | F2.8 عکس از خوزه فرانسیسکو سالگادو
نکات پایانی
ترکیببندی: از ویژگیهای محیطی مانند کوهها، جنگلها، یخچالها یا بازتاب نور در برف و آب برای زیباتر کردن عکس استفاده کنید.
شناخت تجهیزات: شفق ممکن است به سرعت تغییر شکل دهد؛ آماده باشید که تنظیمات دوربین خود را در لحظه تغییر دهید.
صبر: طبیعت طبق زمانبندی خودش عمل میکند. اگر در اولین تلاش موفق نشدید، ناامید نشوید و به تلاش ادامه دهید!
منبع: https://www.dpreview.com/
ترجمه: محسن پروازی











Monday, 8 June , 2026