عکاسی نجومی یکی از مسحورکننده‌ترین و در عین حال فنی‌ترین شاخه‌های عکاسی در جهان به شمار می‌رود که تسلط بر آن نیازمند شناخت دقیق تجهیزات اپتیکی، تکنیک‌های ردیابی ستارگان و تفکیک میان عکاسی از چشم‌اندازهای شبانه و اعماق آسمان است؛ در این گفت‌وگوی تفصیلی، «آندریا خیرونس» نحوه استفاده از بدنه‌های اصلاح‌شده نیکون و ابزارهای تخصصی خود را برای ثبت شگفتی‌های کیهان شرح می‌دهد.

به گزارش اتاق روشن پرس، انسان‌ها در درازنای تاریخ همواره شیفته رمز و رازهای بی‌پایان پهنه کیهان بوده‌اند و از تماشای ساده ستارگان و رصد پدیده‌هایی نظیر خورشیدگرفتگی و ماه‌گرفتگی گرفته تا ثبت پیچیده‌ترین رویدادهای سماوی، روش‌های متعددی را برای شناخت و تصویربرداری از جهان پیرامون خود به کار بسته‌اند. امروزه به لطف پیشرفت‌های چشمگیر در حوزه عکاسی نجومی (Astrophotography)، علاقه‌مندان به این رشته قادرند اجرامی شگفت‌انگیز چون سحابی‌ها (Nebulae)، کهکشان زن برزنجیر یا آندرومدا (Andromeda Galaxy) و کمان خیره‌کننده کهکشان راه شیری (Milky Way) را با دقتی کم‌نظیر ثبت کنند؛ با این حال، دستیابی به چنین خروجی‌های باکیفیتی نیازمند درک عمیق ستاپ‌های فنی و استانداردهای نوری ویژه‌ای است که «آندریا خیرونس» (Andrea Girones)، عکاس برجسته این حوزه، با سال‌ها تجربه مستمر در ثبت تصاویر نجومی از اعماق فضا و تلفیق آسمان شب با مناظر طبیعی، جزئیات رویکرد حرفه‌ای خود را در تاریخ ۵ و ۶ مهر ۱۴۰۵ (برابر با ۲۶ و ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶) با جامعه عکاسان به اشتراک گذاشته است.

تمایز عکاسی از اعماق آسمان و عکاسی نجومی منظره

آندریا خیرونس که در حومه شهر اتاوا در کشور کانادا (Ottawa, Canada) اقامت دارد و از شرایط مطلوب این منطقه برای رصد اجرام دوردست بهره می‌برد، معتقد است نخستین گام حیاتی برای هر عکاس تازه‌کار، درک تفاوت‌های بنیادین میان عکاسی از اعماق آسمان (Deep Sky Photography) و عکاسی نجومی از چشم‌انداز (Landscape Astrophotography) است؛ چرا که بهره‌گیری ترکیبی از لنزهای دوربین و تلسکوپ‌ها، زوایای دید و میدان‌های دید متفاوتی را در اختیار عکاس می‌گذارد تا بر اهداف نجومی مشخص زوم کند یا زاویه بازتری را به تصویر بکشد. وی بزرگ‌ترین چالش‌های این مسیر را کم‌نور بودن ذاتی سوژه‌های آسمانی که نیازمند اپتیک‌های سریع با دیافراگم گشوده و نوردهی طولانی‌مدت هستند، و همچنین چرخش دائمی کره زمین می‌داند که عکاس را ناگزیر می‌سازد یا از نوردهی‌های بسیار کوتاه استفاده کند و یا جهت پیشگیری از ایجاد رد ستارگان (Star Trails)، سامانه‌های پیشرفته ردیابی مکانیکی را به کار بگیرد.

به گفته خیرونس، ثبت اهداف بسیار دوردست نیازمند تلسکوپی سنگین و بزرگ با فاصله کانونی نزدیک به ۳۰۰۰ میلی‌متر به همراه مانت‌های قدرتمند جهت دنبال کردن دقیق مسیر ستارگان است که در کنار یک دوربین نجومی مجهز به سیستم خنک‌کننده (Cooled Astronomical Camera)، امکان نوردهی‌های طولانی در طول شب و سپس تلفیق و پردازش داده‌های خام دیجیتال به تصاویری تمام‌رنگی را فراهم می‌آورد؛ با این وجود، او همواره به عکاسان یادآور می‌شود که نقطه آغاز این سفر اکتشافی، خرید تلسکوپ‌های گران‌قیمت نیست، بلکه کار با یک بدنه دوربین استاندارد، یک سه‌پایه محکم و لنزهای واید و سریع با فاصله کانونی ۱۴ تا ۲۰ میلی‌متر است، به‌ویژه در سفرهایی که جابه‌جایی تجهیزات سنگین غیرممکن بوده و لنزهای متنوعی در بازه ۱۴ تا ۸۵ میلی‌متر بهترین گزینه‌ها برای ثبت لنداسکیپ‌های شبانه به شمار می‌روند.

کیت مسافرتی سبک و دوربین‌های تخصصی اصلاح‌شده نیکون

برخلاف باور رایج مبنی بر اینکه ورود به دنیای عکاسی نجومی نیازمند محموله‌های سنگین و تجهیزات غیرقابل‌حمل است، آندریا خیرونس ساختار اصلی کیت همراه خود را در طول سال‌ها بسیار جمع‌وجور و ثابت حفظ کرده و تمرکز اصلی خود را بر استفاده از دوربین‌های آسترومودیفای‌شده نیکون (Astromodified Nikon Cameras) قرار داده است. در حال حاضر، بدنه اصلی او یک دوربین «نیکون زد ۶ مارک ۲» (Nikon Z6 II) است که توسط شرکت آمریکایی اسپنسرز (Spencer’s) برای عکاسی نجومی دستکاری شده و با تعبیه فیلتر هیدروژن آلفا (Hydrogen Alpha / HA Filter)، امکان ثبت تشعشعات گازی قرمز‌رنگ سحابی‌ها در مناطقی چون صورت فلکی شکارچی (Orion) و بازوهای راه شیری را به طرز چشمگیری ارتقا می‌دهد.

وی برای ردیابی حرکات آسمان از ردیاب‌های جمع‌وجور «موو شوت موو نومد» (Move Shoot Move Nomad Tracker) و در شرایط نیازمند تجهیزات سنگین‌تر از ردیاب «استار ادونچرر» (Star Adventurer Tracker) استفاده می‌کند و تاکید دارد که برای فواصل کانونی بالای ۲۰ میلی‌متر مانند لنزهای ۳۵، ۸۵ و ۱۳۵ میلی‌متر، بهره‌گیری از سیستم دنبال‌کننده ستاره‌ها کاملاً اجتناب‌ناپذیر است؛ چنان‌که لنز ۱۳۵ میلی‌متری او به عنوان بلندترین فاصله کانونی درون کیف مسافرتی‌اش، تنها به شکار اهداف اعماق فضا نظیر کهکشان آندرومدا اختصاص دارد. در صورتی که فردی تمایل داشته باشد وارد سطوح عمیق‌تر نجوم شود، پیشنهاد خیرونس استفاده از تلسکوپ‌های شکستی و کوچک معروف به آستروگراف (Astrograph) در بازه ۱۸۰ تا ۲۵۰ میلی‌متر به جای لنزهای تله‌فتو است، زیرا اپتیک‌هایی نظیر «ویلیام اپتیکس ردکت ۵۱» (William Optics RedCat 51) به طور اختصاصی برای حذف اعوجاج‌ها، خطای کما (Coma) و تیرگی گوشه‌ها (Vignetting) طراحی شده و با سرعت دیافراگم بالا و امکان اتصال مستقیم به دوربین‌های دیجیتال، خروجی‌های بسیار شارپ‌تری تولید می‌کنند.

چرا اکوسیستم نیکون انتخاب اول است؟

وفاداری خیرونس به برند «نیکون» (Nikon) ریشه در تجربیات سال‌های جوانی و پیوستگی بی‌نقص در سیستم‌های مدرن بدون آینه سری Z این کمپانی دارد، به گونه‌ای که او حتی لنزهای فوکوس دستی پرسرعت و ارزان‌قیمتی نظیر «روکینون» (Rokinon) و «لائووا» (Laowa) را در فواصل کانونی ۱۵، ۲۰ و ۸۵ میلی‌متر بدون هیچ‌گونه افت کیفی به کار می‌برد. وی با رد کامل ضرورت قابلیت فوکوس خودکار در عکاسی نجومی، آن را سیستمی غیرکاربردی در تاریکی مطلق آسمان شب توصیف می‌کند و تصریح می‌نماید که برای قفل کردن دقیق فوکوس روی ستارگان بسیار کم‌نور، تنها راهکار مطمئن و مهندسی، فوکوس دستی از طریق بزرگ‌نمایی در منظره‌یاب الکترونیکی یا نمایشگر است.

او نقطه طلایی عکاسی از اعماق فضا با لنزهای معمولی را فواصل کانونی ۸۵ تا ۱۳۵ میلی‌متر می‌داند که برای سوژه‌هایی نظیر دنباله‌دارها عملکردی فوق‌العاده دارند، در حالی که فواصل ۲۰ تا ۳۵ میلی‌متر بهترین بازه برای به تصویر کشیدن شکوه راه شیری محسوب می‌شوند؛ هرچند وی یادآور می‌شود که ثبت نهایی عکس‌ها صرفاً به مهارت در فشردن دکمه شاتر محدود نمی‌شود، بلکه تسلط کامل بر نرم‌افزارهای استاندارد همچون ادوبی لایت‌روم (Adobe Lightroom)، فتوشاپ (Adobe Photoshop) و ابزارهای تخصصی انباشت و کالیبراسیون داده‌های نجومی (Image Stacking) شالوده اصلی تولید یک تصویر نجومی باکیفیت و عاری از نویز را تشکیل می‌دهد.

مدیریت وزن در پیمایش‌های طولانی و نقش تلسکوپ‌های هوشمند

یکی از مهم‌ترین چالش‌های فنی و فیزیکی در عکاسی نجومی، وزن کیف تجهیزات است؛ زیرا عکاس ناگزیر است به مناطقی دور از آلودگی نوری شهرها سفر کرده و کوله‌پشتی خود را در مسیرهای ناهموار حمل کند، از این رو خیرونس با بهینه‌سازی کوله‌پشتی‌های تخصصی «شیمودا» (Shimoda) و اولویت‌بندی تجهیزات، تمرکز خود را بر ثبت یک یا دو کادر بی‌نقص و دقیق معطوف می‌سازد تا از حمل لنزها و قطعات غیرضروری اجتناب کند. او همچنین در پایان سخنان خود با اشاره به انقلابی که فناوری‌های نوین در دسترس‌پذیری این هنر ایجاد کرده‌اند، از تلسکوپ‌های هوشمند سری «سی‌استار» (ZWO Seestar S30 Pro & Seestar S50 Pro) یاد می‌کند که با اتوماسیون کامل ردیابی، تنظیمات اپتیکی و حذف خطاهای نور پس‌زمینه، مرزهای پیچیده و هزینه‌بر عکاسی نجومی را از میان برداشته و ورود آسان افراد علاقه‌مند به رصد آسمان شب را ممکن ساخته‌اند تا توجه عمومی به معضل آلودگی نوری ناشی از ماهواره‌ها و شهرهای مدرن بیش از پیش جلب شود.

منبع خبر: https://www.thephoblographer.com/

مترجم: ریحانه تقی یاری