از سنگرهای دفاع مقدس تا سکوت طبیعت؛ روایتی از نگاه منوچهر قلمچی

منوچهر قلمچی، متولد سال ۱۳۳۶، مسیر حرفه‌ای خود را پیش از پیوستن به روزنامه اطلاعات در سال ۱۳۵۸ آغاز کرد. ورود او به این روزنامه، نقطه عطفی بود تا عکاسی خبری را به طور رسمی و جدی دنبال کند. حضوری که تا زمان بازنشستگی‌اش در سال ۱۳۸۴ تداوم یافت و پس از آن نیز با همکاری با مطبوعات دیگر و تمرکز بر عکاسی طبیعت و غیرخبری پی گرفته شد.

داوطلبی برای ثبت تاریخ

آغاز دوران عکاسی حرفه‌ای قلمچی با التهابات جنگ تحمیلی هم‌زمان شد. اگرچه وظیفه او در روزنامه، پوشش اخبار سیاسی بود، اما او با روحیه‌ای داوطلبانه، برای رفتن به جبهه‌ها پیش‌قدم می‌شد. او در اکثر عملیات‌های دفاع مقدس حضور داشت و معتقد است که حضور در عملیات‌های جنوب -با تمام خطراتش- ماهیتی متفاوت از جنگ‌های کوهستانی غرب داشت؛ جایی که عکاس باید همزمان با دشمن خارجی و گروه‌های مسلح داخلی مقابله می‌کرد.

او از فتح خرمشهر به عنوان یکی از تأثیرگذارترین خاطرات خود یاد می‌کند؛ تجربه‌ای که برای او آمیزه‌ای از غمِ ویرانیِ یک شهر زیبا و شیرینیِ پیروزی بود. قلمچی همیشه در جست‌وجوی “روحیه یکدستی و خلوص” رزمندگان بود، روحیه‌ای که به زعم او، باید در حافظه تاریخی این سرزمین ماندگار می‌شد.

چالش‌های ثبتِ لحظه

قلمچی در میان تجربیات حرفه‌ای خود، خاطره‌ای تأمل‌برانگیز از دیدار با آیت‌الله خامنه‌ای (رئیس‌جمهور وقت) دارد. در این روایت، او از تقابل میان نگاهِ عکاس به لحظه و نگاهِ سردبیر به چاپِ عکس می‌گوید؛ چالشی که در آن زمان با تأییدِ درکِ حرفه‌ای عکاس توسط ایشان همراه شد. این خاطره، نشان‌دهنده دغدغه‌ی قلمچی برای حفظ اصالت «لحظه عکاسی» در برابر فشارهای ساختاری مطبوعات است.

نگاهی به مسیر عکاسی خبری

این عکاس پیشکسوت با مقایسه دوران فعالیت خود با شرایط کنونی، معتقد است که تعدد عکاسان و مطبوعات، لزوماً به ارتقای کیفیت عکس‌های خبری منجر نشده است. او فضای پرمحدودیت و امنیتی دوران جنگ را عاملِ نوعی سخت‌کوشی می‌داند که عکاسان را وادار به خلق عکس‌های خلاقانه‌تر می‌کرد. به اعتقاد قلمچی، اگرچه امروز سوژه‌ها در دسترس‌ترند، اما آن «سخت‌کوشی برای ثبت یک قاب ناب»، عنصری است که جای خالی‌اش در عکاسی خبری امروز احساس می‌شود.

منوچهر قلمچی امروز اگرچه از فضای پرهیاهوی عکاسی خبری فاصله گرفته و به ثبت آرامش طبیعت روی آورده است، اما همچنان به عنوان یکی از شاهدان عینی تاریخ دفاع مقدس، صاحبِ نگاهی است که ارزشِ «ثبت برای آیندگان» را بیش از هر چیز دیگری می‌شناسد.

قبلی

1از12

بعد