دوربینی با شماره سریال ۱۰۳ که پس از رقابتی ۲۰ دقیقه‌ای میان خریداران، بیش از دو برابر برآورد اولیه پیش از حراج به فروش رسید و بار دیگر توجه مجموعه‌داران بین‌المللی را به تاریخ دوربین‌های عکاسی و میراث برند لایکا جلب کرد.

به گزارش اتاق روشن پرس، یکی از کمیاب‌ترین دوربین‌های تاریخ عکاسی در هشتمین دوره حراج دوربین وتسلار (Wetzlar Camera Auctions) که روز شنبه ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۸ مهر ۱۴۰۵) برگزار شد، به مبلغ چشمگیر ۴ میلیون و ۲۵۰ هزار یورو، برابر با حدود ۴ میلیون و ۷۵۰ هزار دلار، به فروش رسید؛ این دوربین که از نمونه‌های اولیه سری صفر لایکا (Leica 0-Series) و محصول سال ۱۹۲۳ است، با شماره سریال ۱۰۳ شناخته می‌شود و از نظر تاریخی یکی از نمونه‌های بسیار زودهنگام در مسیر توسعه دوربین‌های تجاری ۳۵ میلی‌متری لایکا به شمار می‌رود.

این فروش در حالی انجام شد که برآورد اولیه قیمت دوربین پیش از آغاز حراج، حدود ۲ میلیون یورو بود؛ اما رقابت خریداران در یک مزایده ۲۰ دقیقه‌ای، قیمت نهایی را به بیش از دو برابر این رقم رساند و بار دیگر نشان داد که بازار مجموعه‌داری دوربین‌های عکاسی تاریخی، به‌ویژه نمونه‌های اولیه و کمیاب برندهای شناخته‌شده، تنها به ارزش کاربردی تجهیزات محدود نیست و اصالت، پیشینه مالکیت، کمیابی و جایگاه هر دوربین در تاریخ فناوری تصویربرداری نیز نقشی تعیین‌کننده در ارزش‌گذاری آن دارد.

 

لایکا سری صفر؛ از نمونه‌های آزمایشی تا آغاز دوربین‌های ۳۵ میلی‌متری

دوربین لایکا سری صفر (Leica 0-Series) در سال ۱۹۲۳ ساخته شد؛ یعنی پیش از عرضه تجاری نخستین دوربین ۳۵ میلی‌متری این شرکت، لایکا یک (Leica I)، که در سال ۱۹۲۵ وارد بازار شد. این نمونه‌های اولیه در واقع بخشی از روند آزمایش و توسعه فناوری‌ای بودند که بعدها به تغییرات مهمی در طراحی دوربین‌های عکاسی و گسترش استفاده از فیلم ۳۵ میلی‌متری انجامید.

شماره سریال ۱۰۳ اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا نخستین نمونه اولیه لایکا با شماره ۱۰۱ شناخته می‌شود و شماره ۱۰۳ نیز به همین دلیل در میان دوربین‌های آغازین این خانواده قرار می‌گیرد. این موضوع، در کنار قدمت بیش از یک قرنی دوربین و جایگاه آن در تاریخ شکل‌گیری محصولات لایکا، به ارزش تاریخی آن افزوده است.

بر اساس اطلاعات منتشرشده در گزارش پتاپیکسل (PetaPixel)، تنها ۱۶ دستگاه از دوربین‌های سری صفر لایکا شناسایی شده‌اند که در موزه‌ها و مجموعه‌های خصوصی نگهداری می‌شوند؛ همین تعداد محدود، این خانواده را به یکی از کمیاب‌ترین و پرطرفدارترین مجموعه‌ها در بازار دوربین‌های عکاسی تاریخی تبدیل کرده است.

شرکت لایکا (Leica) که امروز نام آن با دوربین‌های عکاسی حرفه‌ای، لنزهای دقیق و طراحی صنعتی متمایز گره خورده است، در طول تاریخ خود بیش از شش میلیون دوربین دارای شماره سریال تولید کرده؛ بااین‌حال، نمونه‌های اولیه‌ای مانند مدل شماره ۱۰۳ به دلیل ارتباط مستقیم با سال‌های شکل‌گیری فناوری این برند، جایگاهی متفاوت از دوربین‌های تولید انبوه دارند.

چرا یک دوربین قدیمی نزدیک به پنج میلیون دلار ارزش دارد؟

قیمت نهایی این دوربین را نمی‌توان صرفاً با قدمت آن توضیح داد. در بازار تجهیزات عکاسی کلکسیونی، مجموعه‌ای از عوامل در تعیین ارزش یک محصول تاریخی نقش دارند؛ از جمله کمیابی، اصالت قطعات، میزان دست‌نخوردگی، مستندات مربوط به مالکیت و نگهداری، و اهمیت آن در روند تحول فناوری عکاسی.

لارس نتوپیل (Lars Netopil)، یکی از مالکان حراج دوربین وتسلار، درباره این فروش اظهار کرد که سری صفر لایکا نماینده آغاز تاریخ چشمگیر این شرکت است و در مجموعه‌داری لایکا از آن به‌عنوان یکی از ارزشمندترین و خواستنی‌ترین نمونه‌ها یاد می‌شود. او همچنین نتیجه فروش شماره ۱۰۳ را بازتابی از اهمیت تاریخی استثنایی، اصالت قابل‌توجه و پیشینه مستند این دوربین دانست.

در چنین حراج‌هایی، دوربین دیگر تنها ابزاری برای ثبت تصویر نیست؛ بلکه به سندی مادی از تاریخ فناوری، طراحی صنعتی و فرهنگ بصری تبدیل می‌شود. ارزش آن برای مجموعه‌داران، افزون بر ویژگی‌های فنی، به این موضوع نیز وابسته است که تا چه اندازه بتواند بخشی از مسیر تحول عکاسی را به‌صورت ملموس نمایندگی کند.

دیگر دوربین‌های تاریخی فروخته‌شده در حراج وتسلار

حراج هشتم وتسلار تنها به دوربین سری صفر لایکا محدود نبود و در مجموع ۲۵۹ قلم از تجهیزات و آثار تاریخی مرتبط با عکاسی در آن عرضه شد. تعدادی از دوربین‌ها و لنزهای کمیاب نیز با قیمت‌هایی چشمگیر به فروش رسیدند که نشان‌دهنده گستردگی بازار مجموعه‌داری تجهیزات عکاسی و توجه خریداران به نمونه‌های خاص از برندهای مختلف است.

یکی از این اقلام، نمونه اولیه دست‌ساز لایکا مدل A (Leica Model A Prototype) بود که با قیمت ۲۲۵ هزار یورو، معادل حدود ۲۵۱ هزار و ۵۰۰ دلار، فروخته شد. این دوربین از نظر تاریخی در فاصله میان نمونه‌های سری صفر در سال ۱۹۲۳ و نسخه نهایی لایکا یک در سال ۱۹۲۵ قرار می‌گیرد و به همین دلیل، حلقه‌ای مهم در روند تکامل طراحی دوربین‌های لایکا محسوب می‌شود.

دوربین لایکا یک مدل C لوکس (Leica I Model C “Luxus”) با روکش آبکاری‌شده طلا، محصول سال ۱۹۳۱، نیز به قیمت ۳۷۵ هزار یورو، برابر با حدود ۴۱۹ هزار دلار، به فروش رسید. از این مدل کمتر از ۱۰۰ دستگاه ساخته شده و از نسخه مشخص مورد اشاره در حراج، تنها دو نمونه وجود دارد؛ ویژگی‌هایی که آن را به یکی از اقلام بسیار کمیاب در بازار مجموعه‌داری تبدیل می‌کند.

نمونه اولیه دیگری از شرکت لایتز (Leitz) با فرمت مربعی ۲۴ در ۲۴ میلی‌متر، مربوط به سال‌های ۱۹۴۶ تا ۱۹۴۸، نیز که به‌تازگی شناسایی شده بود، به قیمت ۱۳۷ هزار و ۵۰۰ یورو، معادل بیش از ۱۵۳ هزار دلار، فروخته شد. این دوربین از نظر طراحی و قالب ثبت تصویر، نمونه‌ای متفاوت در میان تجهیزات تاریخی عکاسی به شمار می‌رود.

در میان اقلام عرضه‌شده، نمونه اولیه کمیاب لایکا ام ۴ (Leica M4 Prototype) ساخت سال ۱۹۶۵ نیز با قیمت ۳۷۵ هزار یورو به فروش رسید. وجود برخی قطعات دست‌ساز در این دوربین، آن را به نمونه‌ای خاص تبدیل کرده است و بنا بر گزارش منتشرشده، تنها دو دستگاه از این نمونه اولیه شناسایی شده‌اند.

دوربین‌های لایکا با رنگ مشکی؛ جذابیت ماندگار برای مجموعه‌داران

دوربین‌ها و لنزهای لایکا با پوشش رنگ مشکی که به دهه ۱۹۵۰ تعلق دارند، از دیگر اقلام مورد توجه در این حراج بودند. پوشش مشکی در برخی مدل‌های تاریخی لایکا، به‌ویژه نمونه‌های کمیاب و اصیل، از جذابیت ویژه‌ای برای مجموعه‌داران برخوردار است و وضعیت ظاهری، میزان اصالت پوشش و مشخصات هر نمونه می‌تواند بر قیمت آن اثر بگذارد.

یک دوربین لایکا ام‌پی با پوشش رنگ مشکی (Leica MP Black Paint) ساخت سال ۱۹۵۶، به قیمت ۳۲۵ هزار یورو فروخته شد. همچنین یک نمونه بسیار اولیه از لایکا ام ۳ با پوشش مشکی و شمارنده فریم مشکی (Leica M3 Black Paint) به قیمت ۱۸۷ هزار و ۵۰۰ یورو به فروش رسید.

حتی یک نمونه جدیدتر از لایکا ام‌پی با پوشش مشکی، ساخت سال ۲۰۱۵، نیز در این حراج به قیمت ۴۰ هزار یورو فروخته شد؛ موضوعی که نشان می‌دهد در بازار مجموعه‌داری دوربین، ارزش یک محصول همیشه با قدمت آن به‌تنهایی تعیین نمی‌شود و کمیابی، نوع ساخت، اصالت و جایگاه مدل در میان مجموعه‌داران نیز اهمیت دارد.

دوربین فضایی شوروی؛ پیوند تاریخ عکاسی با اکتشافات فضایی

در کنار محصولات لایکا، حراج وتسلار میزبان تجهیزات تاریخی دیگری نیز بود که به حوزه‌های تخصصی و کمتر شناخته‌شده تاریخ عکاسی تعلق داشتند. یکی از این اقلام، دوربین فضایی آرشِنال سالیوت ۱ وی (Arsenal Salyut 1V)، ساخت دوران اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۶۸ بود که به قیمت ۷۵ هزار یورو، معادل نزدیک به ۸۴ هزار دلار، فروخته شد.

این دوربین به دلیل ارتباط با تاریخ تجهیزات تصویربرداری فضایی شوروی، جایگاهی فراتر از یک ابزار عکاسی معمولی دارد. جو گیر (Jo Geier)، یکی دیگر از مالکان حراج دوربین وتسلار، با اشاره به افزایش توجه بین‌المللی به تجهیزات تاریخی عکاسی فضایی شوروی، این روند را قابل‌توجه توصیف کرد و فروش این مجموعه سالیوت را نشانه‌ای از گسترش علاقه مجموعه‌داران به این بخش از تاریخ فناوری دانست.

برای سال‌ها، دوربین‌ها و تجهیزات مرتبط با مأموریت‌های سازمان ملی هوانوردی و فضایی آمریکا (NASA) از توجه مجموعه‌داران برخوردار بوده‌اند؛ اما اکنون نمونه‌های کمیاب طراحی‌شده برای برنامه فضایی شوروی نیز جایگاه بیشتری در بازار پیدا کرده‌اند. چنین تجهیزاتی، علاوه بر ارزش فنی و تاریخی، بخشی از میراث تصویری و علمی رقابت فضایی در قرن بیستم را نمایندگی می‌کنند.

لنز چشم‌ماهی نیکون با میدان دید ۲۲۰ درجه

یکی دیگر از اقلام خاص حراج، نمونه اولیه لنز نیکون فیش‌آی نیکور ۶٫۲ میلی‌متری با دیافراگم اف/۵٫۶ (Nikon Fish-Eye Nikkor 6.2mm f/5.6 Prototype) ساخت سال ۱۹۷۰ بود که با قیمت ۷۵ هزار یورو فروخته شد. این لنز با میدان دید اعلام‌شده ۲۲۰ درجه، نمونه‌ای بسیار غیرمعمول در تاریخ طراحی لنزهای عکاسی محسوب می‌شود و به دلیل زاویه دید گسترده خود، در دسته تجهیزات اپتیکی کمیاب و تخصصی قرار می‌گیرد.

لنزهای چشم‌ماهی (Fisheye) به دلیل طراحی اپتیکی ویژه، امکان ثبت میدان دیدی بسیار گسترده را فراهم می‌کنند و در بسیاری از نمونه‌ها، تصویر حاصل با اعوجاج قابل‌توجهی همراه است؛ بااین‌حال، نمونه‌های اولیه و تاریخی این لنزها، افزون بر قابلیت‌های فنی، برای مجموعه‌داران و پژوهشگران تاریخ تجهیزات عکاسی نیز اهمیت دارند.

حراج دوربین‌های تاریخی؛ بازار تجهیزات یا حفظ میراث عکاسی؟

فروش دوربین لایکا سری صفر شماره ۱۰۳ به قیمت نزدیک به پنج میلیون دلار، بار دیگر توجه‌ها را به پیوند میان بازار هنر، مجموعه‌داری و تاریخ فناوری جلب کرده است. دوربین‌هایی که زمانی برای آزمایش، توسعه یا استفاده حرفه‌ای ساخته شده بودند، امروز می‌توانند به اسناد ارزشمند تحول فرهنگ تصویری تبدیل شوند؛ آثاری که مسیر تغییر از فناوری‌های ابتدایی ثبت تصویر تا دوربین‌های مدرن را روایت می‌کنند.

حراج دوربین وتسلار نشان می‌دهد که در بازار تجهیزات تاریخی عکاسی، اهمیت یک دوربین تنها به کیفیت تصویر یا امکانات فنی آن وابسته نیست، بلکه پیشینه ساخت، میزان کمیابی، اصالت و ارتباط آن با نقاط عطف تاریخ عکاسی نیز می‌تواند ارزش آن را افزایش دهد. برای پژوهشگران، عکاسان و علاقه‌مندان به تاریخ این رسانه، چنین رویدادهایی فرصتی برای شناخت دقیق‌تر ابزارهایی است که در شکل‌گیری زبان تصویری جهان معاصر نقش داشته‌اند.

فهرست کامل اقلام هشتمین حراج دوربین وتسلار (Wetzlar Camera Auctions) به‌صورت آنلاین در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است و اطلاعات آن می‌تواند برای بررسی روند قیمت‌گذاری، شناسایی مدل‌های کمیاب و مطالعه بازار جهانی دوربین‌های کلکسیونی مورد استفاده قرار گیرد.

 

منبع: https://petapixel.com/

مترجم: نازنین مالکی