شرکت نیکون که یکی از شناخته‌شده‌ترین برندهای جهان در زمینه تولید دوربین، لنز و تجهیزات اپتیکی به شمار می‌رود، امسال صد و یکمین سال فعالیت خود در حوزه طراحی و ساخت میکروسکوپ را جشن می‌گیرد. به همین مناسبت، این شرکت نمایشگاه ویژه‌ای با عنوان «Nikon Small World / Nikon JOICO Award؛ دنیای میکروسکوپی؛ شتاب‌بخش علوم زیستی با قدرت نور» در موزه هنر عکاسی توکیو برپا کرده است؛ نمایشگاهی که بازدیدکنندگان را به سفری شگفت‌انگیز در جهان نامرئی موجودات زنده، سلول‌ها و ساختارهای میکروسکوپی می‌برد.
این نمایشگاه بیش از هر چیز بر آثار برگزیده مسابقه بین‌المللی Nikon Small World تمرکز دارد؛ رقابتی که بیش از نیم قرن است از معتبرترین رویدادهای جهانی در زمینه عکاسی میکروسکوپی محسوب می‌شود. بخش مهمی از آثار به نمایش درآمده، از میان تصاویر برنده پنجاه‌ویکمین دوره مسابقه Nikon Small World انتخاب شده‌اند؛ تصاویری که نه‌تنها از نظر علمی ارزشمند هستند، بلکه از منظر زیبایی‌شناسی نیز نمونه‌هایی کم‌نظیر از تلفیق هنر و فناوری به شمار می‌روند.
اما نمایشگاه تنها به نمایش عکس‌های برگزیده محدود نمی‌شود. نیکون در کنار این تصاویر چشم‌نواز، مجموعه‌ای از میکروسکوپ‌های تاریخی خود را نیز در معرض دید عموم قرار داده است؛ ابزارهایی که روند تحول فناوری اپتیک و تصویربرداری علمی را طی بیش از یک قرن روایت می‌کنند. همچنین آثاری از مجموعه‌های اختصاصی نیکون و موزه هنر عکاسی توکیو نیز در این رویداد ارائه شده‌اند تا بازدیدکنندگان تصویری جامع از تاریخچه میکروسکوپ و نقش آن در پیشرفت علم به دست آورند.
بخش دیگری از نمایشگاه به معرفی کاربردهای گسترده میکروسکوپ در دنیای امروز اختصاص یافته است. در این قسمت، بازدیدکنندگان با نقش این ابزار در علوم زیستی، پزشکی، زیست‌شناسی سلولی، تحقیقات آزمایشگاهی، صنعت، فناوری‌های نوین و پژوهش‌های علمی آشنا می‌شوند. نیکون تلاش کرده است نشان دهد که میکروسکوپ تنها ابزاری برای مشاهده ساختارهای بسیار کوچک نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین فناوری‌هایی است که در توسعه دانش پزشکی، تشخیص بیماری‌ها، تولید دارو و پیشرفت علوم مختلف نقش اساسی ایفا می‌کند.
عکاسی میکروسکوپی که در سال‌های اخیر توجه بسیاری از عکاسان علمی و پژوهشگران را به خود جلب کرده است، صرفاً ثبت تصاویری زیبا از سلول‌ها یا موجودات ریز نیست. بسیاری از تصاویر برنده مسابقه Nikon Small World در حقیقت بخشی از پروژه‌های دانشگاهی، تحقیقات پزشکی و پژوهش‌های پیشرفته زیست‌شناسی بوده‌اند. از همین رو، نیکون در این نمایشگاه تلاش کرده است نشان دهد که چگونه دانش علمی، فناوری تصویربرداری و هنر عکاسی می‌توانند در کنار یکدیگر آثاری خلق کنند که هم ارزش پژوهشی داشته باشند و هم از نظر بصری خیره‌کننده باشند.
نمایشگاه «دنیای میکروسکوپی» در سه بخش اصلی طراحی شده است که هر کدام تجربه متفاوتی را در اختیار بازدیدکنندگان قرار می‌دهد.
در بخش نخست با عنوان «دروازه‌ای به جهان نامرئی»، تاریخچه میکروسکوپ از نخستین نمونه‌های ساخته‌شده تا اولین میکروسکوپ تولیدی نیکون در حدود یک قرن پیش روایت می‌شود. این بخش نشان می‌دهد که چگونه پیشرفت فناوری اپتیک، مسیر شناخت انسان از جهان میکروسکوپی را متحول کرده است.
بخش دوم با عنوان «دنیای میکروسکوپی»، مهم‌ترین آثار برگزیده مسابقات Nikon Small World و Nikon JOICO Award را به نمایش می‌گذارد. تصاویر این بخش بر اساس روند تکامل حیات و منشأ موجودات زنده تنظیم شده‌اند و مخاطب را از ابتدایی‌ترین اشکال حیات تا ساختارهای پیچیده سلولی همراهی می‌کنند.
نیکون درباره این بخش توضیح می‌دهد: «بازدیدکنندگان از طریق مجموعه‌ای از عکس‌ها و آثار ویدئویی می‌توانند جذابیت جهانی را تجربه کنند که در آن علم و هنر در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.»
از جمله شاخص‌ترین آثار این نمایشگاه می‌توان به تصویر فلورسنت سلول‌های عضله قلب در هنگام تقسیم سلولی اشاره کرد که با استفاده از میکروسکوپ ساختاریافته نوری (SIM) و بزرگنمایی ۶۰ برابر ثبت شده است. در این تصویر، کروموزوم‌های زردرنگ در مرحله متافاز، شبکه اسکلت سلولی آبی‌رنگ و رشته‌های عضلانی بنفش، تصویری چشمگیر از فرایند تقسیم سلول را به نمایش می‌گذارند.
اثر دیگری که توجه بسیاری از بازدیدکنندگان را به خود جلب کرده، تصویری از لاک‌پشت تازه متولدشده است که ساختار اسکلتی داخلی آن با رنگ‌های درخشان آبی، سبز و قرمز نمایش داده شده و جلوه‌ای هنری به تصویری کاملاً علمی بخشیده است.
همچنین تصویری فلورسنت از یک ماهی که فلس‌های آبی‌رنگ و اندام‌های داخلی نارنجی آن در زمینه‌ای کاملاً سیاه دیده می‌شوند، از دیگر آثار برجسته این مجموعه به شمار می‌رود؛ تصاویری که مرز میان مستند علمی و هنر عکاسی را از میان برداشته‌اند.
بخش سوم نمایشگاه با عنوان «جهان‌هایی که میکروسکوپ گشود»، جنبه آموزشی دارد و نشان می‌دهد که چگونه میکروسکوپ‌ها در بهبود کیفیت زندگی انسان‌ها نقش ایفا می‌کنند. در این قسمت، بازدیدکنندگان با کاربردهای عملی میکروسکوپ در پزشکی، تحقیقات زیستی، علوم پایه و صنایع پیشرفته آشنا می‌شوند و علاوه بر آن، این فرصت را خواهند داشت که از نزدیک با انواع مختلف میکروسکوپ کار کنند و جهان شگفت‌انگیز موجودات و ساختارهای میکروسکوپی را با چشم خود مشاهده کنند. این بخش به‌ویژه برای کودکان و دانش‌آموزانی که تاکنون تجربه مشاهده دنیای میکروسکوپی را نداشته‌اند، جذابیت فراوانی خواهد داشت.
نمایشگاه Nikon Small World / Nikon JOICO Award از ۲۵ ژوئیه ۲۰۲۶، برابر با ۳ مرداد ۱۴۰۵ آغاز شده و تا ۲۳ اوت ۲۰۲۶، برابر با ۱ شهریور ۱۴۰۵، در موزه هنر عکاسی توکیو واقع در منطقه مگورو ادامه خواهد داشت. ورود برای کودکان و دانش‌آموزان رایگان است و بزرگسالان با پرداخت مبلغی در حدود ۴ دلار می‌توانند از این نمایشگاه بازدید کنند.
این رویداد، علاوه بر بزرگداشت بیش از یک قرن فعالیت نیکون در حوزه فناوری میکروسکوپ، یادآور نقش مهم عکاسی علمی در توسعه دانش بشری است؛ جایی که دوربین، میکروسکوپ و نگاه خلاق عکاس در کنار یکدیگر، جهانی را آشکار می‌کنند که با چشم غیرمسلح هرگز قابل مشاهده نیست.
مترجم: ریحانه تقی یاری
Wednesday, 14 October , 2026